Parlament • 17 Qyrkúıek, 2020

Bul zań burynǵydan ózgerek...

43 ret kórsetildi

Keshe Májilis Spıkeri Nurlan Nyǵmatýlınniń tóraǵalyǵymen Májilistiń jalpy otyrysy ótip, birqatar zań jobalary maquldandy. Solardyń qatarynda talqylanǵan fonogrammany qoldanýǵa qatysty másele depýtattardyń ǵana emes, kópshiliktiń de kókeıinde kópten beri júrgeni belgili.

Fonogramma qoldanǵanyn habarlaýǵa mindetti

Atap aıtqanda, Májiliste «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine mádenıet máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań jobasy talqylandy. Osy qujatqa qatysty baıandama jasaǵan Mádenıet jáne sport mınıstri Aqtoty Raıymqulovanyń aıtýynsha, konsert uıymdastyrýshylar fonogramma týraly aldyn ala habarlaýy mindetti.

«Zań jobasynda qamtylǵan negizgi baǵyttar – kitaphana jáne baspa isi, má­denı-kópshilik is-sharalardy retteý máseleleri jáne shyǵarmashylyq odaq­tardy qoldaýǵa qatysty túzetýler. Joba «Ulttyq arhıv qory jáne arhıvter týraly», «Mádenıet týraly» jáne «Mem­lekettik múlik týraly» Qazaqstan Respýb­lıkasynyń zańdaryna túzetýler engizýdi kózdeıdi jáne túzetýlerdiń negizgi blogy mádenıet salasyna qatysty», dedi vedomstvo basshysy.

A.Raıymqulova  2007 jyldan bastap Ulttyq akademııalyq kitaphanasy bazasyn­da «Qazaqstan ulttyq elektrondy kitap­hanasynyń jobasy» iske asyrylyp kele jatqanyna toqtaldy.

«Búginde elimizde elektrondy kitap­ha­nany irikteý, qalyptastyrý, tolyqtyrý jáne damytý tártibin aıqyndaıtyn zań­namalyq baza joq. Qazaqstannyń mádenı qundylyqtary men ulttyq mádenı ıgiligin elektrondy formatta saqtaý baǵytynda aıtylǵan olqylyqtardy joıý, sondaı-aq halyqtyń zııatkerlik áleýetin arttyrý jáne qazaqstandyq ǵylym men mádenıetti tanymal etý boıynsha jaǵdaılardy arttyrý maqsatynda zań jobasynda elektrondy kitaphana máselelerin retteıtin normalar kózdelip otyr», dedi A.Raıymqulova.

Sonymen qatar mınıstr konsert, oıyn-saýyq is-sharalaryn ótkizý kezinde týyndaıtyn birqatar problemalarǵa toqtaldy. Onyń aıtýynsha, oryndaýshylar tarapynan konsertter ótkizý kezinde ádepsiz minez-qulyq kórsetý, sahnada mas kúıinde óner kórsetý kezdesip, josparlanǵan kon­ser­t­terdi buzý, ádepsiz sózderi bar repertýar tańdaý, kórermenderdi habardar etpeı fo­no­grammany paıdalaný faktileri bol­ǵan.

«Zań jobasy aıasynda oryndaý­shy­lardyń osyndaı minez-qulyq kórsetýine jol bermeý úshin birqatar mindettemelerdi engizý arqyly osy máselelerdi retteýge tyrystyq. Olardyń ishinde mańyzdy normalardyń biri – mýzykalyq shyǵar­malardy oryndaýshylardyń fonogramma qoldanýǵa oraı kórermendi habardar etý. Fonogramma paıdalaný tártibi zańǵa táýeldi aktide aıqyndalady. Barlyq jarnamalyq ónimde jáne kassalar janynda mindetti túrde fonogrammany paıdalaný boıynsha habarlama beriledi. Bul kórermenge fonogrammany paıdalanýmen ótetin konsertke bılet satyp alýdy nemese odan bas tartýdy tańdaýyna múmkindik beredi jáne bılettiń qunyna da áser etedi», dedi A.Raıymqulova.

Sonymen qatar mádenıet jónindegi zań jobasynda óńirlik kórkemdik keńes qurý máselesi qarastyrylmaq eken.

«Qoldanystaǵy «Mádenıet týraly» zańǵa engizilgen normalarǵa sáıkes mınıstrlik janyndaǵy memlekettik mádenıet uıymdarynyń qyzmetin úılestirý maqsatynda mádenıet salasyndaǵy qyzmettiń barlyq baǵyttary boıynsha respýblıkalyq kórkemdik keńester jumys isteıtini ózderińizge belgili.

Kórkemdik keńesterdiń jumysy óz jemisin berýde, teatrlardyń repertýary jaqsaryp, kınojobalardyń sapasy jaqsardy, ádebıet pen óner shyǵar­ma­larynyń da deńgeıi artyp otyr. Turaqty negizde salanyń daýly máseleleri tal­qy­laýǵa shyǵarylyp, óz sheshimin tabýda.

Sonymen qatar respýblıkalyq kór­kemdik keńes aıasynda barlyq salalardyń kóptegen problemalyq máselelerin qam­tý­dyń múmkin emestigi belgili. Osyǵan oraı, zań jobasynyń negizgi mindeti óńir­lik mádenıet uıymdarynyń qyzmetin úılestirý maqsatynda usynystar ázirleý ispetti óńirlik kórkemdik keńester qurýdy kózdeıdi», dedi Aqtoty Raıymqulova.

Budan bólek, qujat aıasynda mýzeıler men kitaphanalardyń keı qyzmetin aqy­ly jasap, odan paıda tabý tártibi de beki­tilmek.

«Qoldanystaǵy «Mádenıet týraly» zańda mýzeıler men kitaphanalar iske asy­rýǵa quqyly aqyly qyzmet túrleri­niń tizimi jáne olardan paıda tabý tártibi qa­rastyrylǵan. Tizim sol kezde memle­kettik mekeme nysanynda jumys istegen ki­taphanalar men mýzeılerge quqyq berý úshin zańǵa engizilgen. Bıýdjet zańnamasynyń talaptaryna sáıkes, eger aqyly qyzmetter quqyǵy salalyq zańdarda kózdelmese, kommersııalyq emes bolyp tabylatyn memlekettik mekemelerdiń nysanynda qurylǵan uıymdardyń mundaı qyzmetke quqyǵy joq»,  dedi mınıstr.

A.Raıymqulova búgingi kúni Qazaq­stan­nyń kóptegen mýzeıleri memlekettik kásiporynǵa aınalǵanyn jetkizdi. Osy oraıda, qoldanystaǵy qujatta mýzeıler men kitaphanalarǵa tabys tabýǵa múmkindik beretin norma kásiporyndardyń aqyly qyzmet kórsetý aıasyn shektep otyr.

«Osyǵan oraı zań jobasynda osy nor­­ma­nyń qoldanylýyn mekemeler túrinde qurylǵan uıymdarǵa ǵana qoldaný usy­nylǵan. Kásiporyndar «Memle­ket­tik múlik týraly» zańynyń talaptary­nyń aıasynda iske asyrady. Sonymen qatar osy zań jobasy aıasyndaǵy eń mańyz­dy normalarynyń biri – memleket 100 paıyz qatysatyn uıymdardy jekeshe­len­dirýge tyıym salatyn túzetý», dedi A.Ra­ıym­qulova.

Depýtattar qujatty talqylap bol­ǵan­nan keıin Májilis Tóraǵasy N.Nyǵmatýlın sóz alyp, fonogrammany qoldaný týraly uıymdastyrýshylardyń kórermenge habarlaý mindettemesin belgileıtin normany qoldaıtynyn jetkizdi.

«Eger zań jobasynyń úkimettik nus­qasynda fonogrammany paıdalaný týraly aqparattandyrý mindettemesi uıym­dastyrýshy men oryndaýshylar arasynda aıqyn bolmasa, onda depýtattar naqtylaýdy usynyp otyr. Birinshiden, bul – uıymdastyrýshynyń mindeti. Ekinshiden, uıymdastyrýshy aldyn ala konsertte fonogrammanyń bolatyny-bolmaıtyny týraly kórermenge habarlaýǵa mindetti.

Menińshe, naǵyz óner ol – aıtys. Aı­tysqa fonogrammamen shyǵyp kórińizshi. Onda eshqashan, eshqandaı fonogramma bolmaıdy. Sol úshin shyǵar, halqymyz aıtysty aıryqsha jaqsy kóredi. «Qısyq arba jol buzady» dep halqymyz aıtqandaı, óner árqashan da taza bolýy kerek. Ándi jandy daýysta aıtqan durys. Al fonogramma bolsa, onda ony aldyn ala eskertý qajet jáne bılettiń baǵasy da soǵan sáıkes bolýy tıis. Odan keıin halyq ol konsertke baratynyn ne barmaıtynyn ózi sheshedi. Árıne, konsert jandy daýysta bolsa, ánshige halyqtyń baǵasy da, qurmeti de joǵary bolady», dedi N.Nyǵmatýlın.

Aıta ketý kerek, zań jobasy buǵan qosa kitap­hana isi, mádenıet uıymdarynyń qyzmeti, shyǵarmashylyq odaqtar men bas­pa isi aıasynda mádenıet salasyn damytý úshin qolaıly jaǵdaılar jasaý maqsatynda ázirlengen.

 

Deldal uıymdardy joıý qajet

Sonymen qatar Májiliste Qazaqstan men Ýkraına arasyndaǵy qylmystyq ister boıynsha quqyqtyq kómek týraly shartty ratıfıkasııalaý týraly zań jobasy maquldandy.

Bul zań jobasy týraly Bas prokýrordyń orynbasary Marat Ahmetjanov baıandama jasap, sharttyń negizgi erekshelikterin túsindirip ótti. Shartqa sáıkes taraptar kómek týraly suraý salý berilgen kezde suraý salýshy taraptyń quzyretti organdarynyń ıýrısdıksııasyna jatatyn qylmystar týraly qylmystyq ister bo­ıynsha birine-biri barynsha quqyqtyq kómek berýge mindetti.

«Qazaqstan men Ýkraına arasyndaǵy qylmystyq ister boıynsha quqyqtyq kómek týraly shartty ratıfıkasııalaýdy usynyp otyrmyz. Shartqa 2018 jyldyń 29 qazanynda qol qoıylǵan. Jalpy, qazir eki el arasyndaǵy qylmystyq ister boıynsha quqyqtyq kómek 1993 jylǵy Mınsk konvensııasy boıynsha júzege asyrylýda. Sodan beri shırek ǵasyr ótti. Kóp nárse ózgerdi. Ásirese zańnamaǵa eleýli ózgerister jasaldy. Jańa tergeý amaldary paıda boldy. Mundaı prosess Ýkraınada da bar. Eskerte keterligi, konvensııa men usynylyp otyrǵan shart arasynda eshqandaı qaıshylyq joq. Kerisinshe olar bir-birin tolyqtyrady, biraz normany naqtylaıdy», dedi Bas prokýrordyń orynbasary M.Ahmetjanov.

Shartty ratıfıkasııalaý Qazaqstan men Ýkraınanyń qylmysqa qarsy kúrestegi yn­tymaqtastyǵynyń tıimdiligin arttyrady.

«Bul shart qylmystyq ister boıynsha quqyqtyq kómek berý máselesin retteıdi. Eki eldiń quzyrly organdaryna kúdikti men aıyptalýshynyń kinásin dáleldeý boıynsha keshendi tergeý amaldaryn qamtıdy. Árıne, shart úlgilik negizde jasalǵan. Mundaı ekijaqty shart 27 elmen bar. Degenmen, bul kelisimniń birqatar ereksheligin aıtsaq, aldymen qujat quqyq qorǵaý organdarynyń ýkraınalyq áriptesterimen tikeleı baılanys jasaýyna múmkindik beredi. Bul eki jaq úshin de mańyzdy norma jáne qylmyspen kúres baǵytynda ózara senimdi bildiredi. Odan basqa tergeý jumysynyń jedeldigin arttyrady. Birqatar quzyrly organ arasynda mundaı tikeleı baılanys adam quqyqtaryna qatysty bolmaýy tıis. Sebebi bul másele prokýratýra organdarynyń quzyretine jatady», dedi M.Ahmetjanov.

Májilis depýtattary atalǵan qujatty talqylaýdan keıin maquldap, Senat qaraýyna jiberý týraly sheshim qabyldady.

Sondaı-aq otyrysta Májilistiń beıindi komıteti «Jer qoınaýy jáne jer qoınaýyn paıdalaný týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń Kodeksine jer qoınaýyn geologııalyq zertteý máseleleri boıynsha ózgerister engizý týraly» zań jobasyn jumysqa aldy.

Otyrys sońynda Májilis depýtattary memlekettik organdar basshylaryna depýtattyq saýaldar joldady. Máselen, «Aq jol» fraksııasy atynan Premer-Mınıstr atyna depýtattyq saýal joldaǵan Májilis depýtaty Merýert Qazbekova elektr energııasy naryǵyndaǵy júıeli problemalardy atady. Onyń aıtýynsha, memlekettik kompanııa elektr energııasyn tikeleı emes jeke deldal energııamen jabdyqtaýshy uıymdar arqyly satady. Osyǵan oraı «Aq jol» fraksııasy Úkimet atyna birneshe usynys jasady.

«Aq jol» fraksııasy ashyqtyq pen básekelestik tetikterin engizý arqyly energetıka naryǵynyń modelin túbegeıli qaıta qaraýdy; iri ónerkásiptik kásiporyndarǵa deldaldar arqyly elektr energııasyn kóterme baǵamen satyp alýǵa tyıym salýdy; «Elektr energııasy men qýaty naryǵynyń qazaqstandyq operatory» AQ arqyly eń tómengi kólemdi bekitip, ashyq elektrondy saýdada elektr energııasyn satý kólemin arttyrýdy; tutynýshylar úshin elektr energııasyna arnalǵan tarıfti tómendetý maqsatynda energııa taratýshy uıymdardy irilendirý boıynsha naqty sharalardy ázirleýdi; kommýnaldyq kásiporyndardy basqarý boıynsha barlyq deldal memlekettik uıymdardy joıýdy usynady», dedi depýtat.

«Halyq kommýnısteri» fraksııasynyń depýtattary elde shekteý sharalary engizilgenge deıin turaqty túrde salyq tólegenimen, qazir de kúrdeli jaǵdaıǵa tap bolǵan jeke jáne zańdy tulǵalar úshin keń aýqymdy nesıe raqymshylyǵyn júrgizý qajetin jetkizdi. Premer-Mınıstr atyna joldanǵan saýalda nesıe raqymshylyǵyn ázirleý aıasynda barlyq múddeli taraptardyń ókilderin tarta otyryp, memlekettik komıssııa qurýdy, nesıe aýdıtin júrgizýdi, qarjylandyrý kózderi men raqymshylyqqa qatysýshylar úshin krıterıılerdi anyqtaýdy usyndy.

Depýtat Zaǵıpa Balıeva Úkimet basshysyna joldaǵan saýalynda pnevmokokk ınfeksııasyna qarsy vaksınany tezirek bastaýdy surady. Onyń aıtýynsha, pnevmokokk ınfeksııasyna qarsy vaksınalaý pnevmonııamen syrqattanýdy azaıtyp qana qoımaı, koronavırýstyń edáýir jeńil júrýine áser etedi.

Qazaqstan halqy Assambleıasynyń depý­tattary óz saýalynda múmkindigi shekteý­li balalardyń máselesin kóterdi. Saýal­dy oqyǵan Shakır Hahazovtyń sózine súıensek, olar respýblıkalyq saýyqtyrý ortalyqtarynda emdelý úshin memlekettik kvotany aılap kútýge májbúr. Arnaıy komıs­sııanyń sheshimi de ýaqtyly shyq­paıdy. О́ńirlerdegi úılestirý jáne ońaltý kabınetteri durys jabdyqtalmaǵan.

Budan bólek, Májilis jalpy otyrysta Májilis depýtaty Asylbek Smaǵulovty Ortalyq saılaý komıssııasynyń múshesi qyzmetine taǵaıyndady.

Sońǵy jańalyqtar

Aqtóbede Abaı eskertkishi ashyldy

Aımaqtar • Búgin, 23:00

Namysyn tý etken

Rýhanııat • Búgin, 22:18

Koronavırýstan qalaı qorǵanamyz?

Koronavırýs • Búgin, 21:33

Taraz qalasynda nan qymbattaǵan

Aımaqtar • Búgin, 19:15

Dollardyń erteńgi baǵamy qandaı bolmaq?

Ekonomıka • Búgin, 18:25

Almatydaǵy avtoservıs otqa orandy

Aımaqtar • Búgin, 15:33

Joǵalǵan bala 12 saǵatta tabyldy

Aımaqtar • Búgin, 14:38

Karantınniń kezinde kókpar tartqan

Aımaqtar • Búgin, 12:30

Bos jatqan 665 myń gektar jer anyqtaldy

Aımaqtar • Búgin, 12:10

Uqsas jańalyqtar