Bıýdjetke 5 trln teńgeden asa salyq tústi

Memlekettik kirister komı­te­tiniń baspasóz qyzmetiniń habarlaýynsha, esepti kezeńde memlekettik bıýdjetke túsken salyq túsimderi ótken jyldyń uqsas kezeńine qaraǵanda 11,1%-ǵa (nemese 646,7 mlrd teńgege) tómendeýmen 5 trln 158,3 mlrd teńgeni qurady. Onyń ishinde respýblıkalyq bıýdjet boıynsha 24,4%-ǵa (nemese 1 037,6 mlrd teńgege) tómendedi, jergilikti bıýdjet boıynsha 25,1%-ǵa (nemese 390,9 mlrd teńgege) ósti.

Respýblıkalyq salyqtar bóli­ginde oryndalmaý KTS (25,0%-ǵa), ITО́-ge QQS (26,4%-ǵa), úshin­­shi elderden ımportqa QQS (34,3%-ǵa) jáne EAEO elderinen ımportqa QQS (23,1%-ǵa) boıynsha baıqalady.

Kórsetilgen salyqtar boıynsha túsimder ótken jyldyń uqsas kezeńimen salystyrǵanda KTS (31,9%-ǵa), ITО́-ge QQS (15,7%-ǵa) jáne úshinshi elderden ımportqa QQS (6,7%-ǵa) tómendedi.

Tómendeýdiń sebebi syrtqy jáne ishki faktorlarǵa baılanysty ekonomıkalyq ahýaldyń nasharlaýy ekeni belgili.

2019 jyldyń uqsas kezeńimen salystyrǵanda negizgi eksporttyq pozısııalarǵa, onyń ishinde munaıǵa – 36,5%, myryshqa – 18,3%, alıýmınııge – 10,9%, qor­ǵa­synǵa – 9,3%, mysqa 5,9% kóle­minde baǵanyń tómendeýi baıqalady.

2020 jylǵy 8 aıda úshinshi eldermen taýar aınalymy 11,9%-ǵa tómendedi (eksport 15,4%-ǵa, ımport 4,5%-ǵa). Onyń ishinde taýar aınalymynyń 20,7%-ǵa tómendeýi bıylǵy tamyzǵa keledi (eksport 34,9%-ǵa azaıdy, ımport 3,7%-ǵa ósti).

2020 jylǵy 8 aıda iske asyrý boıynsha aınalymdar 2019 jyldyń uqsas kezeńimen salys­tyrǵanda 11,6%-ǵa tómendedi (60 066,4 mlrd teńgeden 53 120,3 mlrd teńgege deıin).

Kórsetilgen kezeńde bir salyq tóleýshige onlaın BKM ortasha tú­simi 32,5%-ǵa tómendedi (29,5 mln teńgeden 19,9 mln teńgege deıin).

Koronavırýstyń taralýy Qytaımen qatynasta kólik qu­ral­dary sanynyń 12,9%-ǵa, onyń ishinde avtokólik quraldarynyń 51,5%-ǵa tómendeýine ákeldi. Bıylǵy qańtar-tamyz aılarynda ımporttyń is júzindegi kólemi 27,2%-ǵa tómendedi (1 437 myń tonnadan 1 046 myń tonnaǵa deıin).

Sonyń saldarynan, QHR-dan taýarlar ımportynan kedendik bajdar men salyqtardyń túsimi 10,3%-ǵa nemese 24,3 mlrd teńgege azaıdy.

2020 jylǵy qańtar-tamyzda EAEO elderinen bólingen bajdar 14,6%-ǵa (212 mlrd teńgeden 181 mlrd teńgege deıin), onyń ishinde bıyl tamyzda 8,6%-ǵa tómendedi.

Bıylǵy 8 aıda jergilikti bıýdjetke túsetin salyq túsim­deri boıynsha jospar 275 mlrd teńgege artyq oryndaý arqyly 116,4% oryndaldy.

Jergilikti bıýdjetke salyq túsimderi 1 946,3 mlrd teńgeni qu­ra­dy, ótken jyldyń uqsas kezeńi­men salystyrǵanda 25,1%-ǵa (nemese 390,9 mlrd teńgege) ósti. Jergilikti bıýdjet josparynyń artyǵymen oryndalýyna kor­poratıvti tabys salyǵynyń jer­gilikti bıýdjetke berilýi áser etti.