Ásilinde, mundaı alyp aǵash álemde úsheý-aq. Aldymen Mekkede, sodan soń Qytaıda jáne jazıraly Jarkent óńirinde. Talaı náýbetti basynan ótkergen ámbe qanshama dáýirlerdiń kýágeri kıeli aǵashqa syıynyp, táý etetinderdiń qatary kóp. Kún saıyn aǵylyp kelip jatqan adamdar tabıǵattyń tańǵajaıyp syıyna qaıran qalyp jatady. Biri arman-tilegin arqalap kelse, biri ańyz áńgimelerin estip, qydyryp keledi. Ańyz demekshi, kıeli aǵash haqynda ártúrli mıftik oqıǵalar óte kóp.
Ertede Qoqan men Hıýa handyqtarynyń dúrkirep turǵan ýaqytynda Shoınaq atty batyrdyń jary bala kótere almaı júredi de, qasıetti aǵashtyń túbine túneýge keledi eken. Alladan perzent suraǵan báıbisheniń kózi ilinip ketkende, túsine aq saqaldy qarııa kirip, úsh uldy bolatynyn, ol uldarynyń atyn Jantas, Bektas, Ertas dep qoıý kerektigin aıtady. Rasymen batyrdyń áıeli qursaq kóterip, birinshi uly dúnıege keledi. Onyń atyn Jantas qoıady, artyn ile Bektas ómirge keledi. Úshinshi balasy týylǵanda báıbishe kim qoıý keregin umytyp qalyp, Aqpushyq dep ataı salady. Osy túni baıaǵy aq saqaldy qarııa kirip, «nege balańnyń atyn ózgerttiń, saǵan qajet bolmasa, biz alyp ketemiz» deıdi. Bul túsinen shoshynyp oıanǵan ana sábıiniń shetinep ketkenin kóredi. Osyndaı ańyzdardyń túr-túri el aýzynda júr.
Shyny kerek, Áýlıeaǵashqa tek táý etip emes, tamashalaý úshin de kelip jatqandar jetkilikti. Olardyń ishinde tipti alys-jaqyn sheteldiń adamdary da bar. Birde Amerıkadan kelgen ǵalym aǵashty sýretke túsirgisi keledi. Dál sol sát onyń fotoapparaty jumys istemeı, ábden ábigerge túsedi. Osylaısha ǵalym álemde sırek kezdesetin aǵashtan birde-bir foto túsire almaı, eline attanǵan eken. Taǵy bir oqıǵada qýaty taýsylǵan sýretke túsiretin qurylǵy ózinen ózi qosylyp ketip, al qaıtar jolda qaıtadan isten shyqqany aıtylady. Mine, budan keıin ańyzǵa senbeı kórińiz.
Aǵashtyń janynda bir tamyrdan taralyp turǵan jeti birdeı jas aǵash ósip tur. Halyq ony «7 aǵaıyndy» dep atap ketken. Sol sekildi «Bozbala men boıjetken» dep atalatyn shynar bar. Osy aǵashtyń ortasynan ótken áıel adamdary kóp uzamaı bala kóterip, ana atanady eken. Al kıeli aǵashtan tamshylap turǵan sý birneshe aýrýǵa shıpa. Sondaı-aq «Áýlıeaǵashtyń» aınalasynan qaýmalap ósken kórikti aǵashtardy kóresiz. Olar quddy adam qolynan otyrǵyzylǵandaı tizilip tur. Biraq ol tabıǵattyń óz sheberligimen jasalǵan saıabaq. Bir ǵajaby mundaǵy aǵashtar qubylaǵa qaraı ıilip turǵany. Jergilikti turǵyndar muny da qasıetti jerdiń bir belgisi retinde qaraıdy
Bıyl Úlkenaǵash aýyldyq okrýginiń turǵyndary osynaý tabıǵattyń tańǵajaıyp jaratylysynyń tóńiregin, orman ishin kóriktendirýge úlken kúsh jumsady. Bul iske Úlkenaǵash, Eńbekshi aýyldaryn jalǵaıtyn joldyń asfalttanǵany da túrtki boldy.
Dóńesten alyp aǵashqa betteıtin kireberis jolǵa jańadan baspaldaq quıylyp, temir qorshaýlar jańartyldy. Jaıaý júrginshiler joly tóselip, kelýshilerdiń demalýy úshin alańqaıǵa oryndyqtar jasalǵan. Orman ishin jaryqtandyratyn elektr jaryǵy tartylǵan. Aqshamda janǵan elektr jaryǵy tań ata bir-aq sóndiriledi.
– Áýlıeaǵash Qazaqstannyń tarıhı oryndaryn nasıhattaıtyn «Tarıhı jol» baǵdarlamasyna endi. Qazir kez kelgen qazaqstandyq ǵalamtordan onyń kórki men kelbetin, ózindik erekshelikterin qınalmaı taýyp kóre alady. Aýdan ákimi Talǵat О́mirálıevtiń tapsyrmasymen óńirdegi belgili sáýletshi Qaırat Abaevpen birlesip, tarıhı qasıetti oryndy kórkeıtýdiń josparyn jasap, birqatar qurylys jumysyn atqaryp ta úlgerdik. «Maksjolqurylysservıs» JShS 4,5 mıllıon teńgege jańa jol tósep berse, óńirdegi belgili mesenat S.Aqsýbaev, aýyl janyndaǵy kirpish zaýytynyń qojaıyny T.Baǵaev jáne aýyl aqsaqaldary men turǵyndardyń qolǵabysymen sándi temir qorshaýlar qoıylyp, toǵaı ishindegi úısin rýynyń batyry Myńbatyr Qoıshybekulynyń zıratynyń aınalasyna mramor plıtalary tóseldi. Munyń barlyǵy óskeleń urpaq úshin mol mura ekeni anyq, – deıdi Úlkenaǵash aýyldyq okrýginiń ákimi Ermek Nurahmetov.
Tabıǵı eskertkishtiń jańa qurylys jobasy tolyq aıaqtalyp, resmı ashylýy bolǵansha munda basqa da jumystar jasalmaqshy. Áýlıeaǵash óziniń emdik qasıetterimen de kópshilikke tanymal. Aǵash shyryny kóz, qulaq, tamaq, muryn aýrýlaryna taptyrmas em ekenin de kópshilik jaqsy biledi.
Josparlanǵan jumys tolyq aıaqtalǵanda Áýlıeaǵash jańa kórkimen burynǵydan da kóp saıahatshylardy qushaǵyna tartar qasıetti mádenı orynǵa aınalatyny daýsyz.
