Qazirgi tańda Jambyl oblysynda jalpy quny 1,1 trln teńgeni quraıtyn 26 ınvestısııalyq joba bar. Atalǵan jobalar elimizdiń «2020-2025 jyldarǵa arnalǵan ındýstrıaldy-ınnovasııalyq damý» memlekettik baǵdarlamasy aıasynda óńirdiń Indýstrııalandyrý kartasyna engizilgen. Osy jobalar sheńberinde aımaqta 6 myńǵa jýyq jańa jumys orny ashylady dep josparlanýda. Baǵdarlama aıasynda ótken jyly 4,5 mlrd teńgeni quraıtyn 4 joba iske qosylyp, 350 turaqty jumys orny ashylǵan bolsa, bıyl jalpy quny 84,9 mlrd teńgeni quraıtyn 13 ınvestısııalyq joba josparlanyp, 1 424 jumys ornyn ashý kózdelýde. Bul – árıne, jaqsy. Mundaı jobalar óńirdiń áleýetin arttyryp, ekonomıkasyn kóterýde ózindik mańyzǵa ıe.
Alaıda sońǵy jyldary óńirde ınvestısııalyq jobalardy iske asyrý barysynda túrli másele oryn alyp, josparlanǵan kórsetkishterge qol jetkizý múmkindigi tómendegen. Oblystyq kásipkerlik jáne ındýstrıaldy-ınnovasııalyq damytý basqarmasynyń basshysy Aspandııar Seısebaevtyń aıtýynsha, atalǵan baǵdarlama aıasynda 2015-2019 jyldar aralyǵynda iske asyrylǵan 31 jobanyń 20 jobasy ǵana josparlanǵan qýattylyǵyn 50 paıyzdan ǵana joǵary ıgergen bolsa, qalǵan 11 joba ártúrli sebeptermen toqtap tur eken. Máselen, jyldyq qýaty 300 myń tonna bolatyn Talas aýdanyndaǵy «Jambyl Nedr» JShS jobasy 2015 jyly iske asyrylǵanmen, 2016-2019 jyldar aralyǵynda tolyq qýatta jumys istemegen. Al jyl basynan beri, tipti toqtap tur. Basqarma basshysy aýdan ákimdigi tarapynan jobany iske qosý boıynsha naqty jumys júrgizilmeı otyrǵanyn jetkizdi. Sol sııaqty Moıynqum aýdanyndaǵy «Ertaı» qorǵasyn-sınk konsentratyn óndirý jobasy da 2018 jyly iske asyrylǵanymen, osy kúnge deıin aýdan ákimdigi kásiporynnyń óndirgen ónim kólemi týraly aqparat usyna almaı otyr. Sonymen qatar Jambyl aýdanynda 2016 jyly iske asyrylǵan «Ońtústik halal taǵamdary» JShS de qazir jumys istemeıdi. Toqtap turǵan kásiporyndar Taraz qalasynda da bar. Al Shý aýdanyndaǵy mııa tamyryn óńdeıtin shaǵyn zaýyttyń, Merki aýdanyndaǵy qant zaýytynyń jumysy shıkizat tapshylyǵyna baılanysty kidirip tur. Kezinde osy jobalardyń bári iske asqanda óńirdegi ákimdikter tarapynan súıinshilengen. Kásiporyndarǵa ınvestısııa tartý arqyly jergilikti turǵyndardyń jumyspen qamtylatyny aıtylǵan. Biraq «janbaı jatyp sóngen» zaýyttardyń búgingi taǵdyry ákimderdi oılandyrmaıtyn syńaıly.
«Eger qala, aýdan ákimderi baǵdarlama aıasynda iske asyrylyp jatqan jobalarǵa tolyq taldaý júrgizip, baqylaýǵa alǵan jaǵdaıda ónerkásip kóleminiń ósýine qol jetkizýge bolar edi. Taraz qalasy men aýdan ákimderi ár jobanyń iske qosylýyna mán berip qana qoımaı, onyń ary qaraı shıkizatpen qamtamasyz etilýine de kóńil aýdarýy kerek. О́ndirilgen ónimderin ótkizý jáne eksporttyq ahýalyna monıtorıng jumystaryn júrgizip, tolyq jobalyq qýatyna shyǵýyna yqpal etý maqsatynda «Jol kartasyn» ázirleýi qajet», deıdi A.Seısebaev. Onyń aıtýynsha, bul qujat jobanyń ýaqytynda iske qosylýyna, josparlanǵan óndiris kólemine shyǵýǵa, ózekti máselelerdiń der kezinde sheshimin tabýǵa yqpal etedi.
Máselen, Jýaly, T.Rysqulov, Merki jáne Jambyl aýdandarynda ındýstrııalandyrý kartasy boıynsha keıingi 3-4 jylda jumys tipten joq bolyp otyr. Aýdan ákimdikteri kásiporyndardyń statıstıkalyq málimetterine taldaý júrgizýmen ǵana shektelýde eken. Biraq Merki aýdanynyń ákimi Meıirhan О́mirbekov osy jylǵy qańtar-tamyz aılarynda ınvestısııa kólemi 8 mlrd 170 mln teńgeni quraǵanyn, bul ótken jylmen salystyrǵanda 100 paıyzǵa oryndalady dep josparlanyp otyrǵanyn aıtty. Sondaı-aq aýdanda 2020-2025 jyldar aralyǵynda jalpy quny 14 mlrd 386,5 mln teńgege 11 ınvestısııalyq joba iske asyrylyp, 175 jańa jumys orny ashylady dep josparlanǵanyn jetkizdi.
Sol sııaqty T.Rysqulov aýdanynyń ákimi Erbolat Sadyrqulovtyń aıtýynsha, aýdanda 3 joba naqtylanyp, qolǵa alynýda. Joba quny 1,2 mlrd teńgeni quraıdy. 162 adamdy jumyspen qamtý josparlanýda. Jýaly, Jambyl aýdandarynda da bolashaqta iske asatyn jobalar bar. Deı turǵanmen, osy tórt aýdannyń da áleýeti joǵary. Toǵyz joldyń torabynda ornalasqan Merki aýdanynyń shıpaly sýy kezinde elimizge keńinen tanymal boldy. Sondaı-aq Jýaly aýdanynda óndiriletin irimshik, ósiriletin kartop ta Qazaqstanǵa belgili. Jambyl aýdanynda ornalasqan «Amangeldi gaz zaýyty» men balyq sharýashylyǵy da osal jobalar emes. T.Rysqulov aýdanynda egiletin alma, shıe degenderińiz de ınvestorlarǵa daıyn joba. Budan bólek atalǵan aýdandardyń ahýaly jaqsy. О́kinishke qaraı kezinde aıtylǵan, sońynan iske asyrylǵan jobalar kóp ýaqyt ótpeı jatyp-aq toqtap qalady. Oǵan sebep kóp. Kóbinde shıkizattyń jetispeýi basty másele. Máselen, oblys ákimdigi tarapynan aýdan ákimdikterine atalǵan máselege oraı 98 tapsyrma berilgenimen, onyń kópshiligi oryndalmaǵan. Bul tapsyrmalardyń birazy Taraz qalasynyń ákimdigine de tıesili. Qala ákiminiń mindetin atqarýshy Qaısar Sarytaıdyń sózine súıensek, «Is-sharalar jospary jasalýda». Biraq josparlar jasalyp, tipti jobalar iske qosylyp jatqan jaǵdaıdyń da aqyrynyń osyndaı bolyp jatqanyn ýaqyt kórsetip otyr.
Jobany iske asyryp, tolyq qýatyna shyǵarý úshin tek jospar jasalyp, qarajaty men jumys isteıtin adam sanynyń eseptelip qoıýymen eshteńe sheshilmeıdi. О́ndiriske de, sharýashylyqqa da qolaıly Jambyl oblysynyń árbir aýdanynda ınvestısııanyń ıgiligin kórýge múmkindik mol. Búginde óńirde hımııa ónerkásibi, agroónerkásip kesheni, metallýrgııa, farmasevtıka, mashına jasaý salalarynda jobalar bar. Al endi mundaıda onyń júzege asýy qalaı bolady, bolashaqta búgingideı biraz jobalar toqtap qalmaı ma degen saýaldyń týatyny anyq. Onyń bárin árıne, ýaqyt kórsete jatar. Qazirgi kezde «Taraz» ÁKK» UK» AQ bastamasymen óńirde «Kásipkerler men ınvestorlarǵa qyzmet kórsetý» ortalyǵy jumys isteıdi. Munda azamattar 3 baǵyt boıynsha keńes ala alady. Atalǵan mekemeniń basqarma tóraǵasy Oljas Qarjaýovtyń aıtýynsha, korporasııa búginde keńes berý jumysyna óz mamandaryn tartyp otyr. Eger bul bastama óz nátıjesin berse, onda óńirde taǵy da jańa jobalar júzege asyp qalýy múmkin.
Jambyl oblysy
