О́zin shyńdaýǵa taptyrmas ýaqyt

IýNESKO júrgizgen zertteýge sáıkes bıyl álemniń 191 elin­de bilim berý mekemeleri jabyl­ǵan. Al bul sheshim bilim alý­shy­lardyń 91 paıyzynyń nemese barlyǵy 1,5 mıllıard adamnyń sabaqqa barmaıtynyn bildiredi. Bul jaǵdaı stýdentterdiń bilim alýyna kedergi keltirip otyr­ǵany sózsiz jáne munyń qansha ýaqytqa jalǵasatyny da belgisiz. Olardyń úılerinde bos jatpaı, qashyqtan nemese onlaın oqyp jatqany túsinikti. Alaıda mundaı qıyndyqtarǵa óz erkimen daıyn bolmaǵan bilim júıesiniń taý qoparyp jatqanyna sený qıyn. Tehnıkalyq máselelerden bólek, oqytýshylardyń jáne jastardyń kompıýterlik saýat­tylyǵyn da eskergen jón. Bul jer­de kompıýterde oryndaı­tyn qarapaıym áreketter emes, ınter­nettiń usynyp otyr­ǵan túrli múmkindigin oqý prosesinde tolyqqandy qoldana alýdy aıtamyz. Buǵan bizdiń elde damyp úlgermegen dıjıtal mádenıetti taǵy qosyńyz. Munyń barlyǵy jastarmen qatar, ustazdardyń da júıkesin juqartyp, psıhıkalyq jaǵdaıyna áser etetini sózsiz. Tek adamnyń sezimderin eskerip, onyń psıhıkalyq densaýlyǵyna mán berip jatqan eshkim joq.

Elimizdegi ulttyq ýnıver­sı­tet­terdiń birine jańadan oqý­ǵa túsken stýdentter oqý pro­se­sin túsiný qıyn bolyp jat­qa­nyn aıtady. Osy rette jo­ǵary oqý oryndarynda bilim ala­­tyn stý­dent­terge jaýap­ker­­shi­likti óz qo­ly­na alýdy usy­nýǵa bo­la­dy. Sebebi ýnıver­sıtet stý­den­ti­niń ózdiginen qo­sym­sha oqýǵa tá­ji­rı­besi men bilik­tili­gi jete­di. Kó­pshiligi ózi oqyp jat­­­qan mamandyǵy boıyn­sha al­­­ǵan aq­paratyn saraptaýdy, qalaı jaq­sartýǵa bolatynyn da biledi. Tek osy sátte júk­teme men mindetti ustazynyń, bilim jú­ıesiniń ne oqý ornynyń moınyna ilgennen esh ózgeris bolmaıtynyn túsinip, óz bilimine ózi jaýapty bolatyn kez kelgen sekildi.

Elimizdegi stýdentterdiń óz­di­ginen oqýǵa, mekteptegideı muǵa­lim­­niń aıtqanymen júrýge beıim eke­ni málim. Sondyqtan da qazirgi qıyn­­dyq­ty múmkindik­ke aınaldy­ryp, stý­dent­tiń ustaz­ǵa baı­­lanǵan kin­di­gin kesetin sát tý­ǵan­daı. Se­bebi pan­demııa aıaq­talyp, bar­lyǵy báz baıaǵy qalpyna kel­gende artta qal­ǵan­dardyń bili­min esh­kim to­lyq­ty­ryp otyrmaı­dy, ómir jal­ǵasa be­redi. Qashyqtan oqý barysynda ýa­qyt ún­em­­­deledi, sol ýaqyt­ty jeli­degi shet­­el­dik ýnı­versı­tet­ter­diń, MOOC, Coursera sekildi plat­­for­­ma­lar­daǵy tegin kýrstar­dy meń­gerý­ge ne til úırenýge jumsaýǵa bolar edi.