Aımaqtar • 23 Qyrkúıek, 2020

Qumdaǵy turaq qazanda qazylady

211 ret kórsetildi

Bıylǵy shildeniń basynda Oıyl aýdany Qaratal eldimekeniniń turǵyny Aqynǵalı Baqtııaruly aýyldyń janyndaǵy qum ishinen eski qumyra taýyp alǵan, dep habarlaıdy Egemen.kz.

Bul – osy aýyldan úsh shaqyrym, Oıyl ózeninen 500 metr jerdegi Qazdyaral atanǵan eski qonys. Shildeniń sońynda  Oıyl aýdandyq óner jáne ólke tarıhy mýzeıiniń  qyzmetkerleri  men  oblystyq tarıhı-ólketaný mýzeıiniń arheologtary Qazdyaralda  qazba jumystaryn júrgizgende, Aqynǵalı Baqtııaruly  kezdeısoq qumyra qazyp alǵan jerge taıaý  shuńqyrlardan qatar-qatar jatqan úsh jerleý orny tabyldy. Úsh shuńqyrda ejelgi qola dáýiri, erte temir dáýiri men bizdiń zamanymyzdyń 2-4 ǵasyryna tán jerleý ǵurpy bólek-bólek kórinip turdy. Birinde eki adam bir-birine qarata, tizeleri búgilgen kúıi qatar jerlengen bolsa, jandarynda usaq maldyń súıekteri shashylyp jatqan. Sál árirekte  topyraq betine jaqyn qabatta jatqan ejelgi adamnyń súıekteri bastapqy jerleý orny emes dep tujyrym jasady oblystyq tarıhı-ólketaný mýzeıiniń arheologtary. О́ıtkeni, bul orynda bastapqy jerleý ornyna tán zattar tabylmaǵan.  Úshinshi shuńqyrdan  bas súıegi joq er adamnyń janynda  qumyra, qola japsyrmalar men  kóldeneń jatqan pyshaq tabylǵan. Al,   eresek adamnyń  qasyna jerlengen balanyń sopaqsha, jasandy túrde sozylyp, ózgertilgen bas súıegi qazba jumystaryna qatysqandardy erekshe tań qaldyrdy.

2

Osylaısha, Shyǵanaq Bersıev soǵys jyldary  tarydan álemdik rekord jasaǵan qarasha aýyldyń mańynan   qola, ejelgi temir dáýiri, orta ǵasyrǵa deıingi órkenıet oryndary birge tabyldy. "2012 jyldan bastap  Qaratal aýyly turǵyndarynyń  mal baǵyp júrip  ejelgi zamannyń  áshekeılerin,  jebe, naıza ushtaryn taýyp alyp júrgeni týraly  jarııa bola bastaǵan edi. Bizder osy joly  qumdaǵy turaqtan  erte qola dáýiri, temir dáýiri, erte orta ǵasyr zamanynyń jerleý oryndaryn qatar taptyq. Bıleýshi taıpalardyń  bas súıekterin sopaqshalaý etip bala jastan ózgertetin "sán úlgisine" qarap, bul jerde  ǵun-sarmat dáýiriniń adamy jerlengen dep tujyrym jasaımyz. Alaıda tabylǵan jádigerlerdi tereńirek zertteýge  bizdiń shamamyz jetpeıdi.  Oıyl ózeniniń  jaǵasyndaǵy osy turaq qola, temir, ejelgi orta ǵasyr adamdary úshin qandaı mańyzdy ról atqarǵan? Bul jerde suraq kóp", deıdi  Sh. Bersıev atyndaǵy Oıyl aýdandyq óner jáne ólke tarıhy mýzeıiniń qyzmetkeri Medet Qulmuqanov.

1

Birneshe dáýirdiń adamdaryna jaıly qonys bolǵanymen, qazir  qum kóshkininiń ortasynda qalǵan Qazdyaraldyń tarıh búkken qupııasy nede? Bálkim Oıyl ózeni arnasynan tasyp jatqan sol zamanda Eýropa men Azııaǵa joryqpen, saýdamen  qatynaǵan ejelgi adamdar  osy jerde aıaldap, saýda-sattyq júrgizdi me eken? Suraq kóp, jaýap joq. Ázirge belgilisi, osy jyldyń qazan aıynyń basynda Qazdyaralda taǵy da qazba jumystary júrgizilmekshi.  

Ejelgi órkenıet adamdary úshin strategııalyq mańyzdy núkte bolǵan osy mekendi jan-jaqty zertteýge jergilikti mamandardyń shamasy da jetpeıdi, ázirge qarjylandyrý kózderi de joq. Qalaı bolǵanda da, ejelgi órkenıettiń elesi kezip júrgen osy turaq  "Rýhanı jańǵyrý" baǵdarlamasy aıasynda keshendi túrde zerttelýi kerek dep oılaımyz.

 

Aqtóbe oblysy

Sońǵy jańalyqtar

Almatyda birqatar ǵımarat jylýsyz qaldy

Aımaqtar • Búgin, 18:03

Almatyda jer silkindi

Qazaqstan • Búgin, 16:48

Bıyl Qazaqstanda qys qandaı bolady?

Aýa raıy • Búgin, 16:37

Medeý men Shymbulaq qashan ashylady?

Aımaqtar • Búgin, 15:58

Elengen erlik

Aımaqtar • Búgin, 13:22

Qarashada kún sýytady

Aýa raıy • Búgin, 11:59

Shyǵys Qazaqstanda qus tumaýy tirkeldi

Aımaqtar • Búgin, 11:36

Dollardyń búgingi baǵamy belgili boldy

Ekonomıka • Búgin, 11:22

Uqsas jańalyqtar