Jańa jobalar óndiristi órkendetip, ınvestısııa tartýǵa jol ashty

Munan bólek, jyl sońyna deıin osy baǵdarlama aıasynda 1800 adamdy qamtıtyn jańa jumys ornyn ashý kózdelip, buǵan jalpy quny 90 mlrd teńgeni quraıtyn 9 joba engiziledi. Indýstrııalandyrý jo­ba­lary boıynsha «Bıznestiń jol kartasy – 2025» baǵdarla­ma­sy sheńberinde qajetti ınfra­qurylymdy qorytyndylaý túrinde memlekettik qoldaý sharalary turaqty negizde júzege asyrylady. Osy maqsatqa 1,4 mlrd teńge qar­jy bólindi. Al «2020-2025 jyl­darǵa arnalǵan ındýstrııalyq-ın­no­vasııalyq damý» baǵdarlamasy boıynsha jaqynda júzege asatyn birneshe iri joba bar. Atap aıtqanda, Kerbulaq aýdanynda «Alacem» zaýyty iske qosylmaq. Bul óndiristiń qýaty jylyna 1,2 mln tonnaǵa deıin sement óndirýge jetedi. Jal­py quny 47 mln teńge ınvestı­sııa jumsalǵan zaýyt 400 adamdy turaq­ty jumyspen qamtymaq. Al Pan­fılov aýdanyndaǵy «SSA Feed Mills seriktestigi iske qosatyn zaýyt qurama jem daıyndamaq. Qazir­ge deıin 5 800 mln teńge qar­jy quıylyp, 87 adamdy turaq­­ty jumysqa qabyldaǵan óndiris­tiń qýaty jylyna 60 myń ton­na­ǵa deıin daıyn mal azyǵyn shy­ǵa­rýǵa qaýqarly. Sondaı-aq «OTAN GreenFood» JShS Uıǵyr aýda­nyn­daǵy qus fabrıkasyna ınvestısııa salyp, óndiristi qaıta aıaǵynan turǵyzýdy maqsat etip otyr. Joba iske qosylǵanda 500 adamǵa jumys bermek. Qazir bul iske 10 496,5 mln teńge qarjy salynǵan.

Bul baǵyt boıynsha Taldyqor­ǵan qalasynda jylyna 82 myń ton­naǵa deıin ósimdik maıyn shy­ǵa­ratyn zaýyttyń ekinshi keze­ńi de iske qosylmaq. Buǵan 8 mlrd 600 mln teńge ınvestısııa qu­ıyl­ǵan, qosymsha 110 adam jumys­pen qamtylmaq. Negizinde, Taldy­qor­ǵandaǵy zaýyttyń birinshi kezeńin iske qosý úshin 4,4 mlrd teńge jum­salǵan bolatyn. Qazir jumys istep turǵan zaýytta 50 adam óz nápaqasyn taýyp júr. О́ndiris ystyqtaı sy­ǵym­daý tásilimen ósimdik maıyn shy­ǵar­ady. Táýligine 500 tonna raps jáne 400 tonna kúnbaǵys óń­deı­di, sonyń nátıjesinde ósimdik maıy men jom óndiriledi. О́ndiris shı­ki­zatpen 100 paıyz qamtylǵan. Da­ıyn ónim jergilikti naryqqa shyǵa­ry­lýda. Qytaıǵa eksporttaý máselesi de sheshimin tapqan kórinedi.

Jalpy, elimizde jańa ındýs­trııalandyrý baǵdarlamasy bastaý alǵan jyldar aralyǵynda jemisti nátıjege qol jetkizgen aımaq­tardyń kósh basynda Almaty oblysy tur dep aıtýǵa ábden bolady. Máselen, 2010 jyl men 2019 jyl aralyǵynda Jetisýda jalpy quny 344,2 mlrd teńgeni quraıtyn 64 nysan paıdalanýǵa berilgen. Bul degenińiz 10 myńǵa jýyq adamnyń turaqty jumyspen qamtylǵanyn bildiredi. Al iske qosylǵan óndiris oryndarynda 307,6 mlrd teńgeniń ónimi daıyndalǵan. Naqty taýardyń óńdeý ónerkásibindegi úlesi 9,1 pa­ıyzdy quraıdy.

Aıtpaqshy, Indýstrııalandyrý baǵdar­lamasy aıasynda iske qosyl­ǵan óndiristiń biri – 2014 jyly irgesi bekigen «Kelun-Kaz­pharm» far­­masevtıka zaýyty bolatyn. О́n­diris Qarasaı aýdanyndaǵy El­taı aýylynda ornalasqan. Jo­baǵa 7,5 mlrd teńge ınvestısııa sa­lyn­ǵan. Qazir «Kelun-Kaz­pharm» far­masevtıkalyq zaýyty óz óndi­risin eki baǵytta damytyp otyr. Bul zaýyt dúnıe júzindegi medısı­nalyq preparattar óndirisiniń sapasyn qadaǵalaıtyn GMP talabyna tolyqtaı saı keletin Qazaqstandaǵy alǵashqy kásiporynnyń biri.

Jalpy, óńir ekonomıkasynyń damýyna Indýstrııalandyrý baǵ­dar­lamasynyń ıgi áseri tıip otyr­ǵanyn maqtanyshpen aıtý kerek. Ásirese aımaqtyń agr­oóner­kásip keshenin damytýǵa baǵdarla­manyń septigi molynan tıgeni anyq. Má­se­len, bıylǵy 6 aıda ǵana Almaty oblysynda qarjylaı quny 89,3 mlrd teńge bolatyn azyq-túlik ónimi ón­di­rilipti. Bul ótken jyldyń sáı­kes merzimmen salystyrǵanda 114,2 pa­ıyzǵa artyq. Al jalpy, ónerká­sip­tegi óńdeý sektoryndaǵy úles 86,6 paıyzǵa jetip, respýblıka bo­ıynsha úzdik kórsetkishke qol jet­ti. Iаǵnı bul tutas Qazaqstan aý­ma­ǵynda shyǵarylǵan azyq-tú­lik­tiń 40 paıyzdan astamy Jeti­sý­da daıyndalǵan degen sóz. Al óńir­diń ónerkásip salasynda myńnan as­tam kásiporyn jumys istep tur. Onda 70 myńnan astam adam tu­­raq­­ty jumys isteıdi. Bul óz ke­ze­­gin­de eks­portqa ónim jónel­týge de ke­ńi­nen jol ashyp otyr. Atap aıt­­qanda, et óńdeıtin «Im­pe­­rııa Fýd» kásiporny Qytaı, Iran eli­ne da­ıyn ónim jóneltse, «AzııaAgroFýd» serik­testigi Qyr­ǵyz­­stan men О́zbek­standy sapaly un­­men qam­týda. Al Jarkent krah­mal-sir­ne zaýyty­nyń daıyn óni­mine Qy­taı, Qyr­ǵyzstan, О́zbek­stan, Tájik­stan, Reseı eliniń na­ryǵy táýeldi bola bas­tady. Kon­dıterlik ónim shyǵa­ra­tyn «Hamle kom­panıı LTD» serik­testigi de Qyr­ǵyzstan, Reseı, О́zbek­stan tutyný­shylaryna daıyn ónim eksport­tap otyr. Iаǵnı, In­­dýs­t­rııa­lan­dyrý baǵ­dar­­la­ma­sy­nyń Jetisýdaǵy jemisti ná­tı­je­si degende osy mysaldarǵa júgingen jón.

Osy tusta memlekettik baǵdar­lama­lardyń nátıjeli bolýy aımaq­tyń ekonomıkasyn órken­detip qa­na qoımaı, shetel ınves­tor­lary­nyń nazaryn aýdaryp otyr­ǵanyn aı­týymyz kerek. Bul tur­ǵydan alǵan­da da Almaty oblysy­nyń ınves­tısııalyq tartymdylyǵy jo­ǵary deńgeıde. Qazir oblystyń ınves­tısııalyq portfelinde 2029 jylǵa deıin júzege asatyn 469 joba bar eken. Nátıjesinde 4,9 trln teńge shamasyndaǵy qarjy Qazaqstan naryǵyn damytýǵa baǵyttalyp, jergilikti óndiristiń keńeıýine yq­pal etetini aıan. Qazirdiń ózinde Qazaq­stanǵa qarjy salǵan 19 trans­ulttyq kompanııanyń 9-y Jetisý tórinde jumys istep jatyr.

Almaty oblysy