Aýyl jastary órkenıet nyshany jetpegen óńirdiń máselesin aıtyp, oblystyń atqarýshy bıliginiń nazaryn aýdarý úshin arnaıy beınejazba da jarııalaǵan bolatyn. Turǵyndardyń bul shaǵymy Nur Otan partııasy tóraǵasynyń birinshi orynbasary Baýyrjan Baıbektiń jeke blogyna jiberilipti. Alaıda dál qazirgi sátte Kepebulaq aýylyna telefon jelisin tartyp, ınternet baılanysyn qosýǵa múmkindik joq eken.
– Beınejazbamyz «Biz endi únsiz qalmaımyz» heshtegimen áleýmettik jelide jarııa bolǵan soń, aýdannan adamdar keldi. Biraq, bizdiń ashynǵan únimizden esh nátıje shyqpaı tur. Aýdan ákiminiń orynbasary aýylda kezdesý ótkizip, turǵyn sanynyń az bolýyna baılanysty Kepebulaqqa joǵary jyldamdyqty ınternet tartýǵa múmkindik joq ekenin aıtty. Tipti, uıaly baılanysty jaqsartýǵa da jaǵdaı joq eken. Al osyndaǵy oqýshylar men stýdentterdiń bir toby kórshi aýyldaǵy týysqandarynyń úıin jaǵalap, bir toby telefon ustaıtyn trassa boıyna baryp oqyp júr. Bizdi ata-anamyz sabaqtan qol úzbesin dep, kólikpen kórshi aýylǵa tasıdy. Sabaqty solaı oqyp qaıtamyz. Kóligi joqtar jaıaýlap, jalpylap tóbe basyna, jol boıyna ketedi. Qazir kún sýytty, dalada júrý qıyndap barady. Ary qaraı qaıtetinimizdi bilmeımiz, – deıdi stýdent Aıerke Saıran.
Jalpy, Kepebulaqtan basqa aýyldarda uıaly baılanys ta, ınternet jelisi de bar eken. Máselen, irgedegi Kishi Dıhan aýylynda Beeline kompanııasynyń baılanysy ustaıdy. Al Ketpen aýylynda «Altel», «Tele2» jelisi istep tur. Bul mańda mobıldi ınternetke qosylýǵa múmkindik bar. Kepebulaqtyqtar quryǵanda osyndaı baılanysqa qol jetkizsek degendi aıtady.
Árıne, aýyl múldem baılanyssyz emes. Uıǵyr aýdanynyń ortalyǵy Shonjy aýylynan 100 shaqyrymda ornalasqan eldi mekendegi 511 úıdiń 67-si symsyz telefon apparatyna jalǵanǵan eken. Biraq, bul jelige ınternet qosylmaıtyn kórinedi. Al kabeldi ınternet tek N.Isahmetov atyndaǵy orta mektepte ǵana bar. О́kinishtisi, ǵalamtor jyldamdyǵy álsiz bolyp tur. Bar jyldamdyǵy 512 kb/c bolatyn baılanystyń kúshi onlaın oqýdy bylaı qoıyp, elektrondy poshtamen qujat jóneltýge de jetpeıdi-mys. Soǵan qaramastan mekteptegi úlken synyptar úshin sabaq qashyqtan ótip jatyr. Iаǵnı orta bilim alatyn 79 oqýshy men joǵary oqý orynynda oqıtyn 14 stýdenttiń jol jaǵalap, týys saǵalap ketkeni ata-analardy alańdatyp otyrǵanyn túsinýge bolady.
– Eki stýdent balam bar. Aýylda baılanys ta, ınternet te joq bolǵandyqtan, balalarym Shonjy aýylyndaǵy tanys adamnyń úıinde jatyp oqıdy. Onlaın oqý úshin bizge baılanys, antenna kerek. Uıaly baılanys tek osy jerde tartatyndyqtan, jol boıyna kelip habar almasyp júremiz. Bárinen buryn mektep oqýshylaryna qıyn boldy. Kóp ata-ana indettiń taralýynan qorqyp, qashyqtan oqýǵa kelisim bergen. Qazir bastaýysh synyptar ǵana mektepke barady, al joǵarǵy synyp oqýshylary ınternet tartatyn trassaǵa baryp júr. Kún sýytty ári balalardyń qaýipsizdigine alań bolyp otyrmyz, – deıdi aýyldaǵy ahýaldy aıtqan ata-ana Ásel Tolqynbaeva.
Aıtpaqshy, biz jaqynda bilim basqarmasynyń deregine súıene otyryp, jyl sońyna deıin oblys mektepteriniń 84 paıyzy symsyz ınternetke qol jetkizetinin jazǵan edik.
– Bul maqsatqa jergilikti bıýdjetten 156 mektepke 454 mln teńge bólindi. Nátıjesinde jyl sońyna deıin 639 mektep Wi-Fi tehnologııasy negizinde ǵalamtormen qamtylatyn bolady. Jalpy, búginde oblystaǵy 760 mekteptiń barlyǵy kompıýterlik tehnıkamen jabdyqtalyp, 100 paıyz ǵalamtorǵa qosylǵan. Onyń 527 mektebi nemese 69,3 paıyzy joǵary jyldamdyqty ınternetke talshyqty-optıkalyq kabel arqyly jalǵansa, 233 mektep ıaǵnı, 30,6 paıyzy spýtnıktik baılanys arqyly ǵalamtor tutynyp otyr. Al Wi-Fi tehnologııasy negizinde symsyz ınternetke qosylǵan mektep sany 483 shamasynda, – degen bolatyn oblystyq bilim basqarmasynyń basshysy Maıgúl Omarova oqý jylynyń bastalýyna oraı bergen baspasóz máslıhatynda.
О́kinishke qaraı, oblystyń shalǵaı aýyldaryndaǵy jaǵdaıdyń naqty kórinisi bilim basqarmasynyń da, oblys ákimdiginiń de nazaryna ilikpegenge uqsaıdy. О́ıtkeni, dál osyndaı másele birqatar aýdanda bar ekeni jasyryn emes. Jaqynda Kerbulaq aýdanynyń Beriktas aýylynyń bir top oqýshylary men stýdent jastary da eldi mekende ınternet baılanysynyń bolmaýynan 7 shaqyrym qashyqtyqtaǵy tóbe basyna kelip, oqyp jatqandaryn aıtyp beınejazba jarııalaǵan bolatyn. Qashyqtan oqıtyn balalar ınternet tartatyn jerge kelip, ózen jaǵasynda túski as ázirlep ishetindikterin kórsetken edi. Al Beriktas aýylyna mobıldi ınternet jelisin taratatyn munara bıylǵy sáýir aıynda qoıylýy tıis-tin. Turǵyndar bul iste bir shıkilik barynan kúdiktenip, jaýapty mekeme ǵalamtordy qaǵaz júzinde ǵana tartyp ketýi múmkin degen oıda qalyp otyr...
Jalpy, biz Almaty oblysy boıynsha eldi mekenderdi joǵary jyldamdyqty ınternet jelisimen qamtýdyń syn kótermeıtinin buǵan deıin de birneshe ret jazǵanbyz. Máselen, Almaty qalasynyń irgesindegi Qoıanqus aýylyndaǵy jaǵdaı áli ońalmaı otyr eken.
– Internet baılanysynyń nasharlyǵynan ótken kóktemde de oqýshylar qıyndyq kórdi. Jaz boıy Ile aýdany ákimdigine, «Qazaqtelekomǵa» 100 ret barǵan shyǵarmyz. Bizdi qurǵaq ýádemen shyǵaryp salady. Esh ózgeris joq. Qazir aýyldaǵy 135 oqýshy jyldamdyǵy tómen ınternetpen ıtshilep, onlaın oqyp otyr, – deıdi «Qoıanqus» baý-baqsha seriktestiginiń tóraıymy Kúljııan Nurǵalıeva.
Almaty oblysy
