Qoǵam • 28 Qyrkúıek, 2020

Qashyqtan qalaı oqyp júr, ınternetsiz aýyl balasy...

45 ret kórsetildi

«Egemen Qazaqstan» gaze­ti­niń tilshiler qosynyna Almaty oblysynyń Uıǵyr aýda­nyn­daǵy Kepebulaq aýyly­nyń turǵyndary habarlasyp, qashyqtan oqýǵa qatysty máse­leni baıandady. Aýyldaǵy aǵaıyn eldi mekende ınternet jelisin bylaı qoıǵanda, uıaly telefon baılanysynyń joqtyǵyna nalıdy. Al mektep oqýshylary men stýdentter onlaın sabaqqa qatysý úshin jol jaǵalap, telefon baılanysy bar jer izdeýge májbúr bolyp otyr.

Aýyl jastary órkenıet ny­shany jetpegen óńirdiń má­se­lesin aıtyp, oblystyń atqa­rý­shy bıliginiń nazaryn aýda­rý úshin arnaıy beınejazba da jarııalaǵan bolatyn. Turǵyn­dar­dyń bul shaǵymy Nur Otan par­­tııasy tóraǵasynyń bi­rin­shi orynbasary Baýyrjan Baı­bektiń jeke blogyna jibe­ri­lipti. Alaıda dál qazirgi sátte Ke­pe­bulaq aýylyna telefon je­lisin tartyp, ınternet baılanysyn qosýǵa múmkindik joq eken.

– Beınejazbamyz «Biz endi únsiz qalmaımyz» heshtegimen áleýmettik jelide jarııa bol­ǵan soń, aýdannan adamdar kel­di. Biraq, bizdiń ashynǵan úni­mizden esh nátıje shyqpaı tur. Aýdan ákiminiń orynbasary aýyl­da kezdesý ótkizip, tur­ǵyn sany­nyń az bolýyna baı­lanysty Kepebulaqqa jo­ǵary jyldamdyqty ınternet tartýǵa múmkindik joq ekenin aıtty. Tipti, uıaly baılanysty jaqsartýǵa da jaǵdaı joq eken. Al osyndaǵy oqýshylar men stýdentterdiń bir toby kórshi aýyldaǵy týysqandarynyń úıin jaǵalap, bir toby telefon ustaıtyn trassa boıyna baryp oqyp júr. Bizdi ata-anamyz sabaqtan qol úzbesin dep, kólikpen kórshi aýylǵa tasıdy. Sabaqty solaı oqyp qaıtamyz. Kóligi joqtar jaıaýlap, jalpylap tóbe basyna, jol boıyna ketedi. Qazir kún sýytty, dalada júrý qıyndap barady. Ary qaraı qaıtetinimizdi bilmeımiz, – deıdi stýdent Aıerke Saıran.

Jalpy, Kepebulaqtan bas­qa aýyldarda uıaly baılanys ta, ınternet jelisi de bar eken. Máselen, irgedegi Kishi Dı­han aýylynda Beeline kompa­nııa­sy­nyń baılanysy ustaıdy. Al Ket­pen aýylynda «Altel», «Tele2» je­lisi istep tur. Bul mań­da mo­bıldi ınternetke qosylýǵa múm­kin­dik bar. Kepebulaqtyq­tar qury­ǵan­da osyndaı baılanysqa qol jet­kizsek degendi aıtady.

Árıne, aýyl múldem baılanyssyz emes. Uıǵyr aýdanynyń ortalyǵy Shonjy aýylynan 100 shaqyrymda ornalasqan eldi mekendegi 511 úıdiń 67-si symsyz telefon apparatyna jalǵanǵan eken. Biraq, bul je­lige ınternet qosylmaıtyn kó­ri­nedi. Al kabeldi ınternet tek N.Isahmetov atyndaǵy orta mektepte ǵana bar. О́kinishtisi, ǵalamtor jyldamdyǵy álsiz bolyp tur. Bar jyldamdyǵy 512 kb/c bolatyn baılanystyń kúshi onlaın oqýdy bylaı qoıyp, elektrondy poshtamen qujat jóneltýge de jetpeıdi-mys. So­­ǵan qaramastan mekteptegi úl­­ken synyptar úshin sabaq qa­shyq­tan ótip jatyr. Iаǵnı orta bilim alatyn 79 oqýshy men jo­ǵary oqý orynynda oqıtyn 14 stýdenttiń jol jaǵalap, týys saǵalap ketkeni ata-analardy alańdatyp otyrǵanyn túsinýge bolady.

– Eki stýdent balam bar. Aýyl­da baılanys ta, ınternet te joq bolǵandyqtan, balalarym Shonjy aýylyndaǵy tanys adamnyń úıinde jatyp oqıdy. Onlaın oqý úshin bizge baılanys, antenna kerek. Uıaly baılanys tek osy jerde tartatyndyqtan, jol boıyna kelip habar almasyp júremiz. Bárinen buryn mektep oqýshylaryna qıyn bol­­dy. Kóp ata-ana indettiń ta­ra­lýynan qorqyp, qashyqtan oqýǵa kelisim bergen. Qazir bas­taýysh synyptar ǵana mektepke barady, al joǵarǵy synyp oqýshylary ınternet tartatyn trassaǵa baryp júr. Kún sýytty ári balalardyń qaýipsizdigine alań bolyp otyrmyz, – deıdi aýyldaǵy ahýaldy aıtqan ata-ana Ásel Tolqynbaeva.

Aıtpaqshy, biz jaqynda bilim basqarmasynyń deregine súıene otyryp, jyl sońyna deıin ob­lys mektepteriniń 84 paıy­zy symsyz ınternetke qol jetkizetinin jazǵan edik.

– Bul maqsatqa jergilikti bıýd­jetten 156 mektepke 454 mln teńge bólindi. Nátıjesinde jyl sońyna deıin 639 mektep Wi-Fi tehnologııasy negizinde ǵa­lamtormen qamtylatyn bo­lady. Jalpy, búginde oblys­taǵy 760 mekteptiń barlyǵy kompıýterlik tehnıkamen jab­dyqtalyp, 100 paıyz ǵalamtorǵa qosylǵan. Onyń 527 mektebi ne­mese 69,3 paıyzy joǵary jyl­damdyqty ınternetke tal­shyqty-optıkalyq kabel arqyly jalǵansa, 233 mektep ıaǵnı, 30,6 paıyzy spýtnıktik baılanys arqyly ǵalamtor tutynyp otyr. Al Wi-Fi tehnologııasy negizinde symsyz ınternetke qosylǵan mektep sany 483 shamasynda, – degen bolatyn oblystyq bi­lim basqarmasynyń basshysy Maıgúl Omarova oqý jylynyń bastalýyna oraı bergen baspasóz máslıhatynda.

О́kinishke qaraı, oblystyń shal­ǵaı aýyldaryndaǵy jaǵ­daı­dyń naqty kórinisi bilim bas­qarmasynyń da, oblys ákim­diginiń de nazaryna ilikpegenge uqsaıdy. О́ıtkeni, dál osyndaı másele birqatar aýdanda bar ekeni jasyryn emes. Jaqynda Kerbulaq aýdanynyń Beriktas aýylynyń bir top oqýshylary men stýdent jastary da eldi mekende ınternet baılanysynyń bolmaýynan 7 shaqyrym qashyq­tyqtaǵy tóbe basyna kelip, oqyp jatqandaryn aıtyp beınejazba jarııalaǵan bolatyn. Qashyqtan oqıtyn balalar ınternet tartatyn jerge kelip, ózen jaǵasynda túski as ázirlep ishetindikterin kórsetken edi. Al Beriktas aýylyna mobıldi ınternet jelisin taratatyn munara bıylǵy sáýir aıynda qoıylýy tıis-tin. Turǵyndar bul iste bir shıkilik barynan kúdiktenip, jaýapty mekeme ǵalamtordy qaǵaz júzinde ǵana tartyp ketýi múmkin degen oıda qalyp otyr...

Jalpy, biz Almaty oblysy boıynsha eldi mekenderdi jo­ǵary jyldamdyqty ınternet jelisimen qamtýdyń syn kó­termeıtinin buǵan deıin de birneshe ret jazǵanbyz. Máselen, Almaty qalasynyń irgesindegi Qoıanqus aýylyndaǵy jaǵdaı áli ońalmaı otyr eken.

– Internet baılanysynyń nasharlyǵynan ótken kóktemde de oqýshylar qıyndyq kórdi. Jaz boıy Ile aýdany ákimdigine, «Qazaqtelekomǵa» 100 ret barǵan shyǵarmyz. Bizdi qurǵaq ýádemen shyǵaryp salady. Esh ózgeris joq. Qazir aýyldaǵy 135 oqýshy jyl­damdyǵy tómen ınternet­pen ıtshilep, onlaın oqyp otyr, – deıdi «Qoıanqus» baý-baq­sha seriktestiginiń tóraıymy Kúljııan Nurǵalıeva.

 

Almaty oblysy

 

Sońǵy jańalyqtar

Elordada 1700-den astam jumys orny quryldy

Aımaqtar • Búgin, 17:30

Aralda adasqan ańshy tabyldy

Aımaqtar • Búgin, 14:10

Nur-Sultanda kottedj órtenip jatyr

Oqıǵa • Búgin, 12:27

Uqsas jańalyqtar