Pikir • 28 Qyrkúıek, 2020

Namysymyzdy óz órenderimiz ǵana qorǵaı alady

8 ret kórsetildi

Fýtbol men onyń taǵdyry balalardyń balaýsa kóńilindegi qııal álemi edi, alystaǵy armandarǵa jetýdiń baspaldaǵy sııaqty bolatyn. Ala doptyń sońynan júgirmeıtin bala bola ma? Ol barshamyzdyń qııalymyzdy ushtady. Sonaý jyldary «Tımýr Segizbaev bolamyz» dep búkil aýyl balasynyń ańsary sportqa aýdy, qadadan jasaǵan qaqpaǵa alaókpe bolyp umtylǵan alashapqyn kezinde ózderin shynyqtyryp, shyńdady.

Elimizdiń mańdaıǵa bitken jalǵyz úmiti «Qaırat» jeńiske jetse – masattanyp, qapy ketse qaıǵyratynbyz. Bul bizdiń psıholo­gııa­myzǵa múldem sińisti bolǵan ómir bólshegi edi. Qazir she?

Elimizdegi fýtbol jaıy men taǵdyry, ondaǵy ult ókilderine degen qamqorlyq jaıly «Jerge qaratqan komandalar jankúıer­lerden keshirim suraı ma?» degen taqyrypta «Egemen Qazaqstan» gazetinde (№179 (29908) 21 qyrkúıek, 2020 jyl) Almas Manaptyń tolǵaqty maqalasy jaryq kórdi. Jyl saıy­n 56 mıllıard teńge jumsap, sondaı-aq jatjurttyqtan «bes aspap maman fýtbol oıynshylaryn» jaldap, kósegemizdi kógertedi, eldiń abyroıyn arttyrady degen maqsatymyz jelge ushýmen keledi. Sol sebepti maqala avtorynyń «Munyń sebebi, «ózińnen týmaı ul bolmastyń» keri sııaqty. Sondyqtan da qazaq fýtbolynyń namysyn óz ulandarymyz qorǵaý úshin, qazaq balasy dop tebýine múmkindik jasaý kerek» degen keleli usynysy kókeıge qondy.

El taǵdyryna, onyń árbir býynyna alań­daýshylyq bildirip, jiti nazar aýdaratyn Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev­tyń bıylǵy «Jańa jaǵdaıdaǵy Qazaqstan: Is-qımyl kezeńi» atty Qazaqstan halqyna Joldaýynda: «О́skeleń urpaqtyń sporttyq jáne shyǵarmashylyq áleýetine asa nazar aýdarý qajet. Qarjy tapshylyǵy kezinde memleket bıýdjeti esebinen kásibı sport klýb­taryn tolyqtaı qamtamasyz etýdiń qajeti joq. Memlekettiń jáne kvazımem­lekettik kompanııalardyń bıýdjetinen mıllıard­taǵan teńge tıimsiz jumsalýda. Buqaralyq sportqa, dene tárbıesine jáne balalarǵa ba­symdyq berý kerek. Ár oblysta, iri aýdan ortalyqtarynda sport úıirmelerin ashý qajet», degen tapsyrmasy der kezinde kóte­rilgenine kúmán joq. Ol negizsiz emes eken.

Qazir elimizde «Kursiv.kz saıtynyń məlimetinen komandalarǵa bıýdjet esebinen 2020 jylǵa «Astana» – 15 mlrd, «Qaırat» – 8 mlrd, «Ordabasy» – 7 mlrd, «Tobyl» – 4,5 mlrd, «Qaısar» – 4 mlrd, «Shahter» – 4 mlrd, «Ertis» – 3,8 mlrd (bankrot dep tanyldy), «Jetisý» – 3,3 mlrd, «Kaspıı» – 2 mlrd, «Oqjet­pes» – 1,9 mlrd, «Taraz» 1,9 mlrd, «Qyzyl-Jar SK» – 920 mıllıon teńge» josparlanǵanyn bilmeıtin jan joq. Biraq odan qaıtarym bolmasyna taǵy senimdimiz. Sonda qyrýar qarjyny shashýdyń qajettiligi kimderge tıimdi bolmaq?

Álbette, munyń memleket bıýdjetinen qarjylandyrylyp otyrǵan fýtbol salasyna úlken soqqy bolary anyq. Biraq masyldyq pıǵyldan, janashyrlyq kózqarasqa aýysatyn kez jetti. Jat elderden jaldamalylylar qataryn tolyqtyrǵansha, olardyń ádis-tásilin meńgerip, qarjylandyrý kózine qalaı qol jetkizetinine kóz jetkizip, únemdeý men utysqa shyǵýdyń joldaryn úırenýge talpynsyn.

Esesine eldegi óz jattyqtyrýshylarymyz ben ulttyq sportshylarymyzdy jas býyn esebinen óz quramasyn tolyqtyrýdy batyl qolǵa alsyn. О́zgege ózeýrep jaman úıren­gender qaltasy men ózgege jaǵympazdanýdan arylyp, eldegi baýyrlarynyń ózgeden esh kemdigi joǵyna kózin jetkizsin. Munyń ózi olarǵa da abyroı ápereri sózsiz.

Sonda elimizdegi jergilikti əkimderdiń qolyna qarap otyrǵan «jalynyshty» kez kelgen klýbtar taǵdyryna da oń ózgerister eneri sózsiz.

«О́zińdiki ózekke tepseń de ket­peıdi» degendeı, ol qaıta qolǵanat bolady, al jattyń aty jat, qalamasa eline ketip qalady. Sol sııaqty «О́zgeden tartyp al, ózińdikin satyp al» deýdiń astarynda da mán bar. О́ziń baptap ósirgennen suranys ta bolady. О́zgeden ne betińmen talap ete almaqsyń. «О́zińdi óziń jattaı syıla, jat janynan túńilsin» deý óz elińe degen qurmettiń bastaýy bolary anyq. О́zińdi qurmetteseń ǵana ózgelerde oıly kózqaras qalyptasady. Osydan kelip buqaralyq sporttyń keń damýy týyndaıdy. Jastar da jan-jaqty bolmaq.

Osy máseleni de qaperge alsaq degim keledi.

 

Toǵanbaı QULMANULY,

ardager jýrnalıst

Sońǵy jańalyqtar

Elordada 1700-den astam jumys orny quryldy

Aımaqtar • Búgin, 17:30

Aralda adasqan ańshy tabyldy

Aımaqtar • Búgin, 14:10

Nur-Sultanda kottedj órtenip jatyr

Oqıǵa • Búgin, 12:27

Uqsas jańalyqtar