Aımaqtar • 28 Qyrkúıek, 2020

Jaman tumaý jaıylmasyn dep...

13 ret kórsetildi

Kúz juqpaly aýrýlardyń bas kóteretin kezi. Jalpaq álemniń janyn qýsyrǵan jaman tumaý taǵy da bir aınalyp soǵa ma degen qaýip bar. Álemniń ár qıyrynda aýrýlar sany kóbeıip otyr. Tipti keı elderde alǵashqy tolqyn aıaqtalmaǵan syńaıly. Áp degende abdyrap qalǵanymyz da ras. Endi qapysyz qamdanbasaq, bolmaıtyn túri bar.

Sýretti túsirgen Erlan Omar, EQ

Bıyl oblysta bıýdjet qarajaty esebinen reseılik «Grıppol+» vaksınasy satyp alyndy. Synaqtan ótkizilgen vaksına 15 qyrkúıekten egile bastady. Eki juqpaly indet bir-birimen qabattasyp ketpeýi úshin ekpe egý eki apta buryn bastalǵan eken. Bıyl medısınalyq uıymdar men oblystyq bıýdjet bólgen qarjyǵa 82 myń doza satyp alyndy. Bul mólsherdegi ekpe jergilikti turǵyndardyń 11 paıyzyn qamtı­dy. Oǵan qosa aqyly vaksınalaý júrgiziledi. Jalpy, kez kelgen juqpaly aýrýǵa qatysty ımmýnıtet eki apta ishinde qalyptasatyn kórinedi. Al vaksınalaý bul indetti aldyn alýdyń spesıfıkalyq túri. Oblysta ekpe jasaýǵa arnalǵan 200-den astam kabınet daıyn, medı­sınalyq qyzmetkerlerge vak­sınalaýǵa qatysty arnaıy semınarlar uıymdastyrylyp, medbıkeler ekpe egý boıynsha attestattaýdan ótti. Ekpe egý kezinde mindetti túrde aqparattandyrý kelisimi toltyrylady.

Oblysta indettiń taralý shegin­de jaǵymdy jáne jaǵymsyz jaq­tary bar. Karantın sharalary qatań bolǵan tusta, aımaqta epıdemııalyq jaǵdaı jaqsaryp, kórsetkishter tómendegen, al karantın saqtalmaǵan kezde jaǵdaı nasharlaǵan. Jalpy, oblys aýma­ǵyn­da indet qaıtalanatyn bolsa, qazir rezervtik 6 myń tósektik oryn daıyn tur. Onyń 5 myńnan astamy medısınalyq mekemelerde bolsa, qalǵandary kolledj, saýyqtyrý ortalyqtarynyń bazalarynda. «Jaman aıtpaı jaqsy joq» demekshi, eger alda-jalda indet dendep, bul tósektik oryndardyń 50-70 paıyzy tolsa, onda oblysta karantın sharalary qoldanylady. Matematıkalyq modeldeý negizin­de eseptelgen aldyn ala boljam bo­ıynsha 15 qarasha kezinde indettiń taralýy kúsheıe túsedi degen joramal bar. Aldyńǵy boljamdar bo­ıynsha berilgen esepteýler rastaldy, sondyqtan buǵan beıjaı qaramaý kerek.

Qazir de epıdemıolog, vırýsolog mamandar jetispeıdi. Maman tapshylyǵy áli de sezilýde. Oblysqa qajetti 219 medısına qyzmetkeriniń 37-si jetispeıdi. Qaraǵandy medı­sınalyq ýnıversıtetinde sa­nı­tar­lyq qyzmet mamandaryn jedel oqytý kýrstary ashyldy. Osy kýrstarda oblystyń birneshe adamy bilim alyp jatyr. Bul árıne, jaǵdaıdy tolyq sheshpeıdi, biraq azdap sep bolýy múmkin.

Eldi mekenderdi medısınalyq kómekpen qamtý úshin arnaıy mo­bıldi brıgadalar quryldy. Aqkól jáne Atbasar aýdandarynda jaqyn aýyldar men shalǵaı eldi mekenderdiń turǵyndary kelip, PTR testileýden ótýi úshin veterınarlyq laboratorııalar bazasynda ortalyqtar ashyldy.

Halyqty balalar aýyrady degen aqparat alańdatyp otyr. О́ńirge bilikti medısına qyzmetkerleri kelip, arnaıy dáris oqydy. Basqa memleketterdiń balalar ınfek­sıo­nısteri de osylaısha dabyl qa­ǵýda, ıaǵnı balalar da polıorgan­dy jetispeýshilik sındromyna ushy­ra­ýy yqtımal. Sol sebepti karantın jeńildetilgende balalardyń ujym­dyq ortalyqtary tolyq ashylǵan joq.

Sanıtarlyq epıdemıolog ma­man­dardyń jetispeýshiligi vedomst­vo­lardy qysqartý men eńbekaqynyń azdyǵynan týyndap otyrǵan jaǵdaı. Epıdemııa oryn alsa, epıdemıolog mamandarǵa kóp júk túsedi. Epıdemııalyq ortany zertteý, tekserý, aldyn alý sharalaryn uıymdastyrý, osynyń barlyǵyna kóp ýaqyt ketedi. Jalpy, bul qyz­mette jumys isteıtinderge mem­­leket tarapynan dárigerlerge kórse­tiletin qoldaý sekildi jaǵdaı ja­sal­ýy kerek.

Oblystyq taýarlar men kórse­tiletin qyzmetterdiń sapasy jáne qa­ýip­­sizdigin baqylaý depar­ta­menti­niń basshysy Aınagúl Mýsı­na­nyń aıtýyna qaraǵanda, búginge deıin óńirde laboratorııalyq jolmen dáleldengen 3468 oqıǵa tirkelipti. Indetke shaldyqqan naýqastardyń 40 paıyzy onyń sımptomdy túrimen aýyrsa, qalǵandarynda aýrý belgi­le­ri baıqalmaǵan. Sonymen birge 1 tamyzdan bastap oblysta 461 adam vırýstyq pnevmonııaǵa shal­dy­ǵypty. Osy oqıǵalardyń basym kópshiliginde azamattar medı­sı­nalyq mekemelerge ózderi habar­la­syp, densaýlyq jaǵdaılary bo­ıynsha shaǵymdanǵan, olardyń sany 1378 adamdy quraıdy. Al 1228 adam indet juqtyrǵan naýqastarmen tyǵyz bolǵandyqtan juqqan. 862 profılaktıkalyq skrınıng kezinde anyqtalǵan. Sońǵy ótken táýlikte laboratorııalyq jolmen anyqtalǵan 4 oqıǵa tirkeldi. Kúndelikti ósim 0,1 paıyzdy qurady. Sońǵy aptada 16 naýqas tirkeldi. Aldyńǵy aptamen salystyrǵanda ósim kórsetkishi tómendedi.

– Pnevmonııamen aýyryp jatqan naýqastar az. Kúz maýsymyna oraı vırýstyq indetter bas kóterýde, – dedi Oblystyq densaýlyq saqtaý basqarmasynyń basshysy Súlen Ilııasov, – búginde óńirimizdegi stasıonarlarda 68 naýqas osy indetten emdelip jatyr. Buryn ashylǵan 2200 tósektik oryndy ázirge 360-qa deıin qysqarttyq. Kókshetaý qalasynda oblystyq týber­­­ký­lez­ge qarsy kúres dıspanseri, Stepnogorskide №2 kópbeıindi aýrýhanasy osy baǵytta jumys isteıdi. Qalǵandary ózderiniń negizgi baǵyttary boıynsha qyzmet kórsetýde. Kez kelgen ýaqytta bizdiń medısınalyq mekemeler koronavırýspen kúresýge qaıta jasaqtalýǵa daıyn. Mamandarymyz alǵashqy tolqynnan bastap oqyp, daıyndaldy. Árıne, bastapqyda qatelikter men kemshilikter de boldy. Onyń barlyǵyn qorytyp, sabaq aldyq. Sondyqtan ekinshi tolqynǵa bizdiń medısınalyq mekemeler daıyn. О́tken tolqynda tynys alý apparattarynyń je­tis­peý­shiligi qıyndyq týyndat­ty. Bul jaǵdaı qaıtalanbas úshin 500-deı ottegi konsentratta­ryn oblystyń medısınalyq uıym­da­ryna bólip berdik. Onyń 400-deıi gýmanıtarlyq, demeýshilik kómek negizinde satyp alyndy. Budan bólek 40 О́JJ apparatyn aýrýhanalarǵa satyp áperdik. Aldaǵy kúnderi respýblıkalyq bıýdjet qarjysy esebinen taǵy 60 О́JJ apparaty kelý kerek. Jalpy, oblys boıynsha О́JJ apparattaryn tolyq qamtyp otyrmyz. «Tynys» zaýyty oblysqa 17 portatıvti apparat syılady. Olardan taǵy 60 apparat ózimiz satyp aldyq.

Jeke qorǵanys quraldary men dári-dármek eki aıǵa jeterlik. Maska qory medısınalyq uıym­dar­da 6 aıǵa jetetindeı mólsherde. Oblystyq bıýdjetten dári-dármek pen dárilik preparattardy satyp alýǵa 166 mln teńge bólgen. Qazir «SK-farmasııamen» kelisimshart jasalyp, jaqyn arada olar dári­ler­di jetkizip beredi.

– 2-3 aýdanda sıfrlyq rentgen apparattarynan qıyndyqtar týyn­­da­dy. Qazirgi ýaqytta 2 apparat satyp alynyp, bireýi Arshaly aýda­nyna jiberildi. Áli de ekeýin satyp alamyz, olar qazan-qarasha aılarynda jetkiziledi. Respýblıkadan 8 jyljymaly medısınalyq keshen ákelindi. Olar aýyldyq eldi mekenderdegi adamdardyń den­saý­lyǵy úshin kúresýge kómek beredi. Bul keshender rentgen apparatynan bastap, ÝDZ, laboratorııa­men jáne qajetti quraldarmen jabdyqtalǵan. Olar eldi mekender arasynda júretin bolady. Sonymen qatar 58 jedel járdem kóligi jetkizilmek. Olar kelse, oblys orta­lyǵyndaǵy qoldanystaǵy keı­bir kólikterdi aýdandarǵa bere­miz. Budan bólek reanımasııa palatalaryna kereýetter men kereýet janyna qosylatyn monıtorlar alyndy. Bul jaǵynan iri aýrýhanalar tolyǵymen jabdyqtaldy, – dedi basqarma basshysy.

Sonymen birge brıfıng barysynda koronavırýspen balalar da aýyratyndyǵy, alǵashqy kezeńde biren-saran oqıǵa tirkelgendigi aıtyldy. Oblys ortalyǵynda jańa ınfeksııalyq aýrýhana salynyp jatyr. Bul aýrýhana qazan aıynyń basynda aıaqtalýy tıis. Onda koronavırýs indetimen kúresýge arnal­ǵan barlyq qajetti apparattar bolady. Aýrýhana 200 tósektik orynǵa eseptelgen. Bul qalalyq kópbeıindi aýrýhananyń fılıaly bolmaq.

 

Aqmola oblysy

 

Sońǵy jańalyqtar

Elordada 1700-den astam jumys orny quryldy

Aımaqtar • Búgin, 17:30

Aralda adasqan ańshy tabyldy

Aımaqtar • Búgin, 14:10

Nur-Sultanda kottedj órtenip jatyr

Oqıǵa • Búgin, 12:27

Uqsas jańalyqtar