Qoǵam • 29 Qyrkúıek, 2020

Bilim salasynda jemqorlyq azaıar emes

404 ret kórsetildi

Kirshiksiz taza bolashaǵymyzdyń irgetasy qalanady derlik bilim berý salasynda sybaılas jemqorlyqtyń bolýy erteńimizge balta shabý ispetti. Jas urpaq adaldyqtyń, ádildiktiń úlgi-ónegesin kórýi, aǵa býynnan jaqsy tálim-tárbıe alýy tıis bilim salasynda jemqorlyqtyń bolýynyń ózi qısynsyz.

Alaıda Túrkistan oblysynda mektep dırektorlary men balabaqsha meń­gerý­shileri arasynda paramen ustalý, bıýdjet qarjysyn jymqyryp, qylmystyq jazaǵa tartylý faktileri azaımaı tur.

Osydan eki jyl buryn, ıaǵnı 2018 jyl­dyń qazanynda Elbasy N.Nazarbaev halyq­qa arnaǵan Joldaýyn jarııa etý barysynda oblysta bilim salasyn­daǵy paraqorlyqtyń asqynyp ketkeni son­shalyqty, dırektorlardyń eden jýýshyny da jumysqa paramen qabyldaıtynyn mysalǵa keltirgen bolatyn. Elbasy «basqa esh jerde ondaı joq, tek senderde bar» degen edi sol joly. Osy synnan soń Túrkistan oblystyq bilim basqarmasy mektepterdegi paraqorlyqty joıý maqsatynda bilim mekemelerindegi bos oryndarǵa maman qabyldaýdy arnaıy portal arqyly júrgizýge kóshti. Alaıda bul tásil paraqorlyqqa tolyq tosqaýyl bola almaı otyr.

Sybaılas jemqorlyqqa qarsy is-qımyl agenttigi Túrkistan oblystyq depar­­tamentiniń málimeti boıynsha bıyl segiz aıda óńirdiń bilim salasynda 20 sybaılas jemqorlyq faktisi tirkel­gen. Jemqorlyq boıynsha elimiz­diń óńir­leri arasynda Túrkistan oblysy ekinshi orynda tur. Byltyr oblys­tyń bilim sala­synda sybaılas jemqor­lyqtyń 9 fak­tisi tirkelgen-di. Iаǵnı bıyl 8 aıda­ǵy kórsetkish ótken jyldyń 12 aıy­men salystyrǵanda eki ese ósip otyr.

О́kinishke qaraı, sybaılas jemqorlyqqa qarsy kúreske baı­­lanysty Adamı áleýetti damytý basqarmasynyń basshysy Rahymbek Jolaevtyń máli­metteri men naqty is sáıkes kel­meı otyr. Bıyl sáýirde oblys ákim­diginde ótken jıynda bas­qar­ma basshysy adamı faktordy azaıtý maqsatynda oblystyń barlyq 902 mektebinde «Smart.nation» júıesi engizilgenin, atal­ǵan júıe arqyly jalpy orta bilim berý uıymdary pedagogterin jumysqa qabyldaý jáne mektep dırektorlaryn konkýrstyq taǵaıyndaý prosesinde adamı faktor toqtalatynyn aıtqan bola­tyn. «Smart.nation portaly Enbek.kz portalymen ıntegra­sııa­­landy. Bul joba korrýp­sııa­lyq táýekeldi 50 paıyzdan 2 pa­ıyzǵa tó­mendetti. 1 jyl buryn aryz­dar­dyń 60 paıyzy jumysqa ornalasýǵa baılanys­ty bolsa, qazir 55 paıyzdan 5 paıyzǵa deıin túsken. «jumys.sitcen.kz» júıesin Prezıdent Ákimshiligi «Eń úzdik joba» dep tanyp, basqa oblystarda engizýge usynyldy», degen bolatyn R.Jolaev.

Alaıda bul júıeni aınalyp ótýdiń jolyn tapqan jem­qorlar az bolmaı shyqty. Jýyr­da ǵana Saryaǵash aýdanynda bir mektep dırektory paramen ustalǵan. Sondaı-aq oblystyq Adamı áleýetti damytý basqarmasyna qarasty Kentaý kópsalaly kolledjiniń dırektoryna qazyna qarjysyn talan-tarajǵa saldy degen aıyppen bas bostandyǵynan aıyrý jazasy kesildi. Kentaý qala­lyq sotynyń shyǵarǵan úki­mine qaraǵanda, dırektor O.Begis­baeva 2018-2019 jyldary ózine senip tapsyrylǵan bıýdjet qa­rajatyn paıdakúnemdik maqsat­pen ıemdengen. Qylmystyq oıyn júzege asyrý úshin ol je­ke kásipkerlermen aldyn ala ke­lisip, taýarlardy bir kóz­den memlekettik satyp alý jó­ninde elektrondy shart jasas­qan. Kelisim boıynsha kol­ledj aqshany kásipkerdiń sho­ty­na aýdarady. Kásipker shot­qa túsken aqshadan 4 paıyz­dan 10 paıyzǵa deıin úles alyp, qarajat­tyń qalǵan bóligin dırektorǵa qaıtaryp berip otyrǵan (Úkimde dál osyndaı qıturqylyqtyń onnan as­tam faktisi keltirilgen. Ǵ.E). Dırek­tordyń bergen tapsyrmasymen kolledjge taýarlardyń kel­geni jóninde jalǵan akti túzil­gen. Al shyn máninde eshqan­daı taýar jetkizilmegen. «Nátı­je­sin­de O.Begisbaeva 2018-2019 jyl­dardaǵy memlekettik satyp alý josparlary boıynsha qyzmet babyn jeke bas paıdasyna paıdalanýmen ushtastyryp, ózine senip tapsyrylǵan jergilikti bıýdjet qarajatynan iri mól­sherde 6 776 426 teńgeni ıem­denip, jymqyrǵan», dep jazyl­ǵan sot úkiminde. Sotta dırek­tor ózine taǵylǵan aıyptardy moıyndamaǵan. Alaıda kýá retinde qatysqan kolledj qyz­metkerleri bilim berý uıymyna taýarlardyń jetkizilmegenin, al keıbiriniń qymbat baǵamen kelgenin aıtqan. Sot úkimimen dırek­tor 2 jylǵa bas bostan­dyǵynan aıyrý jazasyna kesildi.

Sot demekshi, sońǵy bir jyl­dyń kólemindegi sot úkimderin biz de sholyp shyqqan bolatynbyz. Baıqaǵanymyz, aqshaǵa qunyqqan dırektorlar men balabaqsha meńgerýshilerine basqarma qol­danyp otyrǵan sharalardyń tosqaýyl bola almaǵany. My­saly, bir balabaqsha meńgerýshisi qaramaǵyndaǵy qyzmetkerine jalǵan sóılep, komıssııa 2 mln teńge surap jatqanyn aıta kele 20 myń teńgeni alaıaqtyq jolmen almaq bolǵan. Endigi bir mektep dırektory qaramaǵyndaǵy muǵalimniń biliktiligin kóteretin usynysqa qol qoıyp, mór basyp berý úshin 60 myń teńge talap etken. Sotta dırektor osy usynys arqyly muǵalimniń aılyǵy 40 myń teńgege kóbeıetinin, sol úshin odan aqsha suraǵanyn ashyq túrde moıyndaǵan. Ken­taý qalasyndaǵy balabaqsha meń­­gerý­shisi V.Abdýraımova byl­tyr qazanda bir azamatty bala­­baqshaǵa tárbıeshi retin­de ju­mys­qa ornalastyryp berý úshin 200 myń teńge para alǵan. Sot úkimimen oǵan 6 mln teńge aıyp­pul salý jazasy taǵa­ıyn­dal­dy. Al Maqtaaral aýda­nyn­­daǵy mekteptiń dırektory B.Shy­rym­bekova eden jýýshy jumysyn surap kelgen tanysynan 150 myń teńge talap etken. Sóıtip odan 150 myń teńgeni alyp, sybaılas jemqorlyqqa qarsy is-qımyl ulttyq bıýrosy qyzmetkerlerine ustalǵan. Sotta mektep dırektory jasaǵan áreketine ókinetinin aıtyp, aıyppul túrindegi jaza berý­di suraǵan. Sot ony  4,5 mln teńge aıyppul salý jazasy­na kesken. Bul faktiler «jumys.sitcen.kz» júıesi jemqor­lyq­qa tos­­qaýyl bola almaı otyr­ǵa­nyn, oblystyń bilim salasyn­da Elbasy synynan áli de qory­tyndy shyǵaryl­maǵanyn ańǵartady.

Bilim jáne ǵylym mınıstri A.Aımaǵambetov jýrnalısterge bergen suhbattarynyń birinde bilim salasynda jemqorlyq problemasy baryn moıyndaý, oǵan qarsy jekelegen usaq-túıek emes, keshendi jumys júrgizý qa­jettigin, ashyqtyq bolǵan jer­de jem­qorlyq bolmaıtynyn aıt­qan bolatyn. Sol keshendi jumys pen ashyqtyq Túrkistan óńirinde baıqalmaıdy.

 

Túrkistan oblysy

 

Sońǵy jańalyqtar

Prezıdent Ahmetjan Esimovti qabyldady

Prezıdent • Búgin, 12:01

Jańa Almaty qalaı abattandyrylýda?

Aımaqtar • Búgin, 11:35

Ulytaýda uıadaı qonaq úı ashyldy

Aımaqtar • Búgin, 11:15

Atyraýda stýdentter jataqhanasy órtendi

Aımaqtar • Búgin, 11:05

О́tken táýlikte 117 adam indetten aıyqty

Koronavırýs • Búgin, 09:06

Transkaspıılik kólik tasymaly artady

Ekonomıka • Búgin, 08:14

Qandastar máselesi talqylandy

Saıasat • Búgin, 08:12

Alaıaqqa aldanatyndar áli kóp

Qoǵam • Búgin, 07:58

Kóshe kamerasynyń kómegi

Aımaqtar • Búgin, 07:57

Ekkeni – júgeri, ónimi údedi

Ekonomıka • Búgin, 07:37

Tirligi alǵa basqan Alǵa

Aımaqtar • Búgin, 07:35

Baspanaly bolý múmkindigi artty

Ekonomıka • Búgin, 07:27

Uıat pa, uıat emes pe?

Aımaqtar • Búgin, 07:24

Meıirim men qaıyrym

Rýhanııat • Búgin, 07:18

Tramptan keıingi álemdik tártip

Saıasat • Búgin, 07:14

Siz bilesiz be?. .

Ádebıet • Búgin, 07:09

Tańǵalý sındromy

Ádebıet • Búgin, 07:07

Nobel syılyǵyna kim ne satyp aldy?

Ádebıet • Búgin, 07:06

«Barys» jeńetin kún qaıda?

Hokkeı • Búgin, 07:05

Sý aıdyndary sýǵa zárý

Qoǵam • Búgin, 07:04

Avtor

Aımaqtar • Búgin, 07:02

Namysyn tý etken

Rýhanııat • Búgin, 07:00

Arktıkanyń mańyzy arta túsedi

Álem • Búgin, 06:57

Býdapeshtte júlde buıyrmady

Sport • Búgin, 06:56

Aǵaıyndy Aqshalovtar

Boks • Búgin, 06:55

Jahandy jaýlaǵan «Qyz Jibek»

Teatr • Búgin, 06:53

Nur-Sultanda týrnır ótýde

Tennıs • Búgin, 06:52

Balýandar Janashyrda jattyǵady

Sport • Búgin, 06:49

Parıj Olımpıadasyna – 120 jyl!

Sport • Búgin, 06:48

Hakim tulǵasy – halyq júreginde

Rýhanııat • Búgin, 06:46

Shyraıly «Shyǵys álemi»

Oqıǵa • Búgin, 06:40

Koronavırýstan qalaı qorǵanamyz?

Koronavırýs • Keshe

Uqsas jańalyqtar