Aımaqtar • 30 Qyrkúıek, 2020

Shaǵyn aýyldardyń úlken máselesi ­

27 ret kórsetildi

Mal súmesimen kún kóretin aýyl turǵyndarynyń alǵa basqan qadamyn keri ketirip turǵan soqtaldaı máseleniń biri – jaıylymdyq jerdiń azdyǵy. Tórt túlik malyn jaıar órisi, mal azyǵyn daıyndaıtyn egistigi men shabyndyǵy bolmaǵan soń berekeniń ketip turǵany.

Qanatyn keńge jaıǵan iri aýyl sharýashylyǵy qury­lym­dary jer telimderin molynan ıelengenimen, kádege aspaı, bos jatqan jerleri de az emes. Túgin tartsa maıy shyǵatyn qunarly jerdiń tolyq ıgerilmeı, tabys bermeı jatqany óz aldyna, bir kezdegi berekeli alqaptar kórer kózge aramshóp basyp, tozyp barady. Al dál irgesinde aýyl sharýashylyǵymen aınalysamyn dep alǵa umtylǵan aǵaıynǵa toqymdaı jer tımeı, dymy quryp otyr. Oblys­ta myńdaǵan gektardyń bos jat­qany týraly taıaýda da jaz­ǵan bolatynbyz. Ázirge osy iske jaýapty aýdandyq ákim­dikterde bar másele tap-tuı­naqtaı etilip oń jolǵa qoıyldy dep aıta almaımyz. Ońtaıly esep, ornyqty jos­par bolmaǵan soń baǵymyndaǵy birli-ekili tuıa­ǵymen el qatarly elbesip-sel­besip kún kórip kele jatqan aýyl turǵyndaryna jer jaryq­tyq jalynan ustatar emes.

– Zerendi aýdanynyń kóp jerine «Zerendi astyq» sharýa­shylyǵy ıelik etedi. Týsyrap jatqan jer telimderi az emes, – deıdi Kókterek aýylynyń turǵyny Marat Moldahmetov, – al, keıbir fermerler malyn jaıarǵa jer tappaı, dymy quryp otyr. Jaıylymdyq jer ǵana emes, qysqy mal azyǵyn daıyn­daıtyn shabyndyq ta joq. Qazir fermerlerdiń óndirgen súti mardymsyz degen ýáj de aıtylady. Iá, shynynda da shaǵyn fermerlerdiń saýyn sıyrlary iri sharýashylyqtarmen salystarǵanda sútti úsh ese az beredi. Sebebi mal azyǵy tapshy. Iri sharýashylyqtar mal azy­­ǵy­­nyń túr-túrin óndi­re alady. О́ıtkeni qunar­ly jeri kóp. Al jeri kóp sharýa­shy­lyq­tar­dyń arasynda qysy­lyp-qym­t­y­rylǵan shaǵyn sharýa­shylyqtyń jan aıqaıyn estir jan joq.

Kúsep aýyldyq okrýgine qaras­ty О́rken aýylyndaǵy paı ıeleri óz nesibelerinen qur qalý­da. Aýyldyń 76 otbasy bir­neshe jyldan beri  paı úlesi tı­me­gendikten, júdep otyr.

– Aýyl turǵyndarynyń zań ta­laptaryn jaqsy bilmeýi sal­­­darynan tórt jyldan beri úle­si­mizden qur qalyp kelemiz, – deıdi О́rken aýylynyń tur­ǵyny Vıtalıı Shkarýba, – ná­tı­jesinde bizge tıesili jer telimderi banktiń kepildiginde tur. Qazir aýyl adamdary jersiz qaldy, bolashaqta ne bolary belgisiz.

Aýyl turǵyndarynyń aıtýynsha, qazir aýyl sharýa­shylyǵynda jumys istegisi kele­tin adamdardyń yn­tasy bol­ǵanymen, qolaıly jaǵ­­daı jasalmaı otyr. Alań­dat­­qan jaıdyń biri – kadr jetis­peý­shiligi. Ásirese veterınar mamandar óte qat. Bul máseleni sheshý úshin shalǵaıdaǵy sha­ǵyn aýyldarǵa jas mamandardy baǵyttaý qajet. Eger aýyl­dyq jerde jaqsy jaǵdaı, jala­qysy tolymdy bolsa, mamandar nege kelmesin? Sondaı-aq «Serpin» baǵdarlamasy arqy­ly ońtústikten soltústikke at ba­syn burǵan uly kóshtiń bir tar­maǵy irge kóterýdiń az-aq aldynda turǵan shaǵyn aýyldarǵa qaraı baǵyttalsa, oń bolar edi.

Mal baǵýǵa múmkindiktiń az bolyp otyrǵany týraly Aqkól aýdanyndaǵy Dombyraly aýylynyń turǵyny Ulan Bek­qojın da másele kóterip otyr. Onyń aıtýyna qaraǵanda, bar­maǵan jeri, qaqpaǵan esigi joq. Biraq «baıaǵy jartas, bir jartas» degendeı, jabýly qazan jabýly kúıinde qalyp keledi. Jazǵan ótinishterine «mal ja­ıy­­­lymyna arnalǵan jer joq» degen jattandy jaýap keledi.

– Men bankten qomaqty nesıe alyp, mal basyn kóbeıtýge bel býdym. Áıtse de, jaıylymnyń joqtyǵynan sharýamdy alǵa bastyra almaı otyrmyn, – deıdi Ulan Tilektesuly, – bylaı alyp qaraǵanda, memleket tarapy­nan qoldaý bar, nesıesin berip otyr. Al jergilikti jerden esh qaıyr joq. Osyny qalaı túsinýge bolady?!

Árıne, óńirde sýly, nýly jer az emes, bar gáp ádildiktiń salta­nat qurýynda ǵana.

 

Aqmola oblysy

 

Sońǵy jańalyqtar

Elordada 1700-den astam jumys orny quryldy

Aımaqtar • Búgin, 17:30

Aralda adasqan ańshy tabyldy

Aımaqtar • Búgin, 14:10

Nur-Sultanda kottedj órtenip jatyr

Oqıǵa • Búgin, 12:27

Uqsas jańalyqtar