Qazirgi tańda medısınalyq ǵylymnyń qaryshtap damýy syrqatty emdeý men ońaltý aıasynda ǵana emes, sondaı-aq, olardy dıagnostıkalaý men jańa tásilderdiń paıda bolýyna múmkindik týǵyzýda. Bul densaýlyq saqtaý júıesindegi sheshim qabyldaýdaǵy jańa serpin men ózge de erejelerdiń bar ekendiginiń kórinisi.
Qazirgi tańda medısınalyq ǵylymnyń qaryshtap damýy syrqatty emdeý men ońaltý aıasynda ǵana emes, sondaı-aq, olardy dıagnostıkalaý men jańa tásilderdiń paıda bolýyna múmkindik týǵyzýda. Bul densaýlyq saqtaý júıesindegi sheshim qabyldaýdaǵy jańa serpin men ózge de erejelerdiń bar ekendiginiń kórinisi.
Densaýlyq saqtaý júıesiniń tıimdiligin kóterý jáne sońǵy praktıkalyq maqsat – turǵyndardyń densaýlyǵyn jaqsartýǵa qol jetkizý maqsatynda paıdalanylatyn medısınalyq tehnologııalardy baǵalaý (budan ári – MTB) sııaqty quraldardy densaýlyq saqtaýdaǵy sheshim qabyldaý úderisine engizý Qazaqstan Respýblıkasy boıynsha jańa medısınalyq tehnologııalardyń taralýyna qarqyndy túrde úles qosýda.
Halyqaralyq praktıkada MTB esepterin qalyptastyryp, olardy keńinen qoldaný kúndelikti klınıkalyq tájirıbege jańa medısınalyq tehnologııalardy taratýda ýaqytyly sheshim qabyldaýǵa septigin tıgizetinin kórsetip otyr.
Adam áleýetiniń deńgeılerin arttyrýdyń negizgi baǵyttary Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti N.Á.Nazarbaevtyń «Qazaqstan-2050» Strategııasy – qalyptasqan memlekettiń jańa saıası baǵyty» atty Qazaqstan halqyna Joldaýynda kórsetilgenindeı, elimizdiń barlyq aýmaǵynda medısınalyq qyzmetterdiń biryńǵaı standarttaryn engizý, medısınalyq kómekke qoljetimdilikti jáne onyń sapasyn arttyrý bolyp tabylady.
Qazirgi tańda elimizde medısınalyq qyzmetterdiń sapasyn arttyrý aıasynda «Salamatty Qazaqstan-2015» memlekettik baǵdarlamasy iske asyrylýda.
Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń jáne Halyqaralyq Banktiń birlesken bastamasymen strategııalyq seriktestik sheńberinde elimizde «Qazaqstan Respýblıkasynyń densaýlyq saqtaý sektoryndaǵy tehnologııalardy berý jáne ınstıtýsıonaldyq reforma júrgizý» jobasyn iske asyrý júrgizilýde.
2012 jyly Qazaqstan Respýblıkasy Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń «Densaýlyq saqtaýdy damytýdyń respýblıkalyq ortalyǵy» sharýashylyq júrgizý quqyǵyndaǵy respýblıkalyq memlekettik kásipornynyń bazasynda qurylǵan Densaýlyq saqtaý qyzmetterin damytý jáne medısınalyq kómekti standarttaý ortalyǵynda MTB boıynsha sarapshylardyń bazasyn qalyptastyrý jáne MTB júrgizý úshin olardy tartý maqsatynda elimizdegi medısınalyq joǵary oqý oryndarynyń, ǵylymı-zertteý ortalyqtarynyń 150 mamany oqytýdan ótti. Sonymen birge, MTB máseleleri boıynsha halyqaralyq tájirıbeli mamandardy tartý arqyly taqyryptyq trenıngterde oqytý jolymen 2015 jylǵa deıin MTB jóninde sarapshylardyń áleýetin jetildirý josparlanýda. Densaýlyq saqtaý júıesin uıymdastyrýshylardy MTB nátıjelerine negizdelgen sheshim qabyldaýdyń túrli deńgeılerine oqytý oılastyrylýda. Qazaqstanda MTB-ny júrgizý halyqaralyq deńgeıde joǵary baǵaǵa ıe boldy.
Medısınalyq tehnologııalardy baǵalaýdy júrgizýge bastamashy retinde sheshim qabyldaıtyn tulǵalar da, sondaı-aq, tehnologııany paıdalanýǵa múddeli – dárigerler, pasıentter, óndirýshiler de qatysa alady. Onyń óńirlik ortalyǵy (shetelde bul tolyq MTB agenttigi) mamandar-ádiskerlerden, aqparatty júıeli izdeý boıynsha mamandardan (IT-kitaphanashylar) farmakologtardan, ekonomısterden, klınıkalyq konsýltant-dárigerlerden, etıkalyq komıtet mamandarynan jáne baǵalaýǵa qajetti ózge de mamandardan turady.
MTB esepteri sheńberinde Qazaqstanda júrgizilgen taldaýlardyń nátıjesi balalar kereńdigi syrqaty kezinde ýnılateraldy kohlearlyq ımplantasııany paıdalanýdyń klınıkalyq tıimdiligi jáne ekonomıkalyq paıdasyna klınıkalyq senimdiliktiń dáleli bolyp tabylady. Sondaı-aq, júrekke qan aparatyn qan tamyrlarynyń dári-dármeksiz stenti júrektiń ıshemııalyq syrqaty bar naýqastardy emdeýde dári-dármektik jabyndy stenteri sııaqty tıimdi ekeni dáleldendi.
MTB negizinde sheshim shyǵarý úderisi Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń belgili bir medısınalyq tehnologııa boıynsha sheshim qabyldaýyn, olardy qarjylandyrýdy jáne praktıkada odan ári iske asyrýda nazaryn naqty zamanaýı jáne ashyq tásilderge jumyldyrýdy qamtamasyz etedi.
MTB úderisin paıdalaný respýblıkamyzdyń densaýlyq saqtaý júıesine tıimdi áser etetin, al bul óz kezeginde turǵyndardyń densaýlyǵyna oń septigin tıgizetin sheshim bolyp tabylatyndyǵy sózsiz.
Temirhan QULHAN,
«Densaýlyq saqtaýdy damytýdyń respýblıkalyq
ortalyǵy» RMK medısınalyq tehnologııalardy
baǵalaý bóliminiń basshysy.
ASTANA.
