Jylý men elektr energııasy bolmasa ómir toqtap qalatyndaı kórinedi. Qylyshyn súıretip qys kele jatqanda qalada da, dalada da onyń mańyzy burynǵydan da arta túsetini taǵy anyq. Rasynda da solaı. Qostanaı qalasyndaǵy «Qostanaı jylý-energetıkalyq kompanııasy» memlekettik kommýnaldyq kásiporny jáne elektr jaryǵymen qamtamasyz etip otyrǵan «EPK Forfaıt» jaýapkershiligi shekteýli seriktestigi jumysynyń arqasynda Qostanaı qalasyndaǵy úıler búginde qyz-qyz qaınap, Jambyl babamyz aıtqandaı, qala «túnde de jaryq kúndizdeı» bolyp tur.
Jylý men elektr energııasy bolmasa ómir toqtap qalatyndaı kórinedi. Qylyshyn súıretip qys kele jatqanda qalada da, dalada da onyń mańyzy burynǵydan da arta túsetini taǵy anyq. Rasynda da solaı. Qostanaı qalasyndaǵy «Qostanaı jylý-energetıkalyq kompanııasy» memlekettik kommýnaldyq kásiporny jáne elektr jaryǵymen qamtamasyz etip otyrǵan «EPK Forfaıt» jaýapkershiligi shekteýli seriktestigi jumysynyń arqasynda Qostanaı qalasyndaǵy úıler búginde qyz-qyz qaınap, Jambyl babamyz aıtqandaı, qala «túnde de jaryq kúndizdeı» bolyp tur.
Jaqynda Tabıǵı monopolııalardy retteý agenttiginiń Qostanaı oblysy boıynsha departamenti jýrnalısterge kóshpeli baspasóz máslıhatyn uıymdastyryp, osy ómirlik mańyzy ózekti kásiporyndar jumysyndaǵy jańǵyrtý úderisterin kórsetti. Jylý-energetıkalyq ortalyǵy jumysyndaǵy alǵa ustanatyn temirqazyq – shyǵyndy únemdeý. Buryn eski qural-jabdyqtar kezinde jaqqan otynnyń jylýy úılerge barǵansha shyǵyny kóp bolatyn. О́tken jyly kásiporyn 33 mıllıon 545 myń teńge ınvestısııalyq qarjyǵa qubyrlardyń tattanýy, sý shógindisin azaıtatyn ıngıbıtor OPTION-313-2 reagentin iske qosqan edi. Onyń jylýdy jabdyqtaý júıesindegi sýdy daıyndaý kezinde qubyrlardyń ishinde bolatyn shógindilerdiń jýylyp ketýine, sý sapasynyń jaqsarýyna, jylý jelisindegi gıdravlıkalyq rejimniń tepe-teńdigine, jylý, otyn, sý, elektr energııasy shyǵyndarynyń tómendeýine, jabdyqtar jumysynyń tıimdiligine yqpaly kúshti tıdi. OPTION-313-2 reagenti arqyly jylýmen jabdyqtaý júıesiniń toraptyq jáne qorektendiretin sýyn jańa tehnologııamen óńdeý aıtarlyqtaı únemge qol jetkizdi.
– Jylý-energetıkalyq ortalyǵy óndiriske jańa jabdyqty, ıaǵnı ıngıbıtordy engizý arqyly jylyna 27 mıllıonnan asa teńge únemdedi. Ol arqyly qazandyqtyń jylý qýaty burynǵy 130 gradýstan 150 gradýsqa deıin kóterildi, ekinshiden, sýdy tez tazalaıdy, – deıdi kásiporynnyń bas ınjeneri V.Belıak. Kásiporyn qarap otyrǵan joq, munyń syrtynda qazandyqty, qubyrlardy, sý sorǵyshtardy ózgertti. Nıkolaı Vladımırovıchtiń aıtýynsha, OPTION-313-2 reagenti qalany jylýmen qamtamasyz etip otyrǵan №3 qazandyqqa da ornatyldy, endi aldaǵy jyly №2 qazandyq ta jabdyqtalatyn bolady.
Jylý-energetıkalyq kompanııada 2011-2012 jyldary qazandyqtar arasyndaǵy jylý jelilerin jańǵyrtý jumystary júrgizildi. Ol 381 mıllıon teńgege tústi. Munyń mánisi qubyrlardy oqshaýlaýdy sońǵy tehnologııamen jasalǵan penopolıýretan arqyly júzege asyrý bolatyn. Penopolıýretan jylýdy oqshaýlaýǵa arnalǵan materıaldardyń arasynda jylý shyǵynyn barynsha azaıtýǵa múmkindik beredi jáne jylý ótkizgishtiktiń eń tómengi koeffısıentine ıe. Sondyqtan bul arqyly jylýǵa ketken shyǵyndar da azaıady, ol eki jylda ózin aqtap shyǵady.
Oblys ortalyǵyndaǵy «EPK-Forfaıt» jaýapkershiligi shekteýli seriktestigi oblysqa elektr energııasyn jetkizip, taratady. Bolgarııada shyǵarylǵan RP-15 jabdyǵy Qostanaı qalasyna 1987 jyly ornatyldy. Alaıda, tozbaıtyn qural-jabdyq bolmaıdy. Bul tasymal jabdyǵynyń tozýyna baılanysty oblysta apatty jaǵdaılar kóbeıip, elektr jaryǵy jıi sónip qalatyn. Mysaly, burnaǵy jyldardy bylaı qoıǵanda, 2011 jyly 8 apat, 2012 jyly 11 apat oryn alǵan. Keńes Odaǵy kezindegi jabdyqty sońǵy jyldary jóndeýdiń ózi qıynǵa soǵyp júrdi. Sonaý Bolgarııadan qosalqy bólshekter aldyrý óte qymbatqa tústi.
– Bir aı shamasynda ǵana osy jabdyqtyń Reseıdiń Qorǵan qalasynda qurastyrylǵan jańa túrin ákelip ornattyq. Bul elektr energııasyn tutynýshylarǵa taratýdyń barlyq tehnıkalyq talaptaryna jaýap beredi. Onda vakýýmdyq qosqysh bolǵandyqtan qajetti ýchaskelerdi jeke qosyp, ajyrata beremiz. Bul mamandarǵa da, tutynýshylarǵa da óte yńǵaıly, eń bastysy, apat oryn almaıdy, elektr energııasynyń shyǵyny bolmaıdy, – deıdi kásiporynnyń bas ınjeneri Dıdar Amanjolov.
Sonymen qatar, bas ınjener elektr energııasyn tasymaldaıtyn, tutynýshylarǵa taratatyn kásiporynnyń qala ishindegi tómengi voltty elektr jelileriniń tozýyna baılanysty búgin betpe-bet kelip otyrǵan qıyndyqtaryn da jasyrmady. Jer astyndaǵy jelilerdi jóndeý, jamap-jasqaý jumystary jyl saıyn josparly júrip otyrady, al joǵarydaǵy jelilerdiń 60-70 paıyzynyń tozyǵy jetip tur. Qostanaı qalasynyń teń jartysyna jýyǵy jeke sektordaǵy úılerden turady. Qalanyń osyndaı bólikterinde jelilerdi aýystyrý jumystary kútip tur. Sońǵy jyldary kásiporyn qala ishindegi 25 shaqyrym joǵary ilingen jelini jańalady. Sonyń arqasynda shyǵyn edáýir kemidi. Sonymen qatar, qalada 5 myń tutynýshynyń eseptegishi aýystyryldy. Onyń kórsetkishteri birden dıspetcherlik qyzmetke beriledi. Endi kásiporyn mamandary burynǵydaı úı jaǵalap, eseptegish kórsetkishin teksermeıdi. Investısııalyq baǵdarlamamen júzege asyp jatqan bul jumys joǵary tıimdiligin kórsetip otyr.
– Kóshpeli baspasóz máslıhatyna normatıvtik shyǵynnan tys shyǵyndy taqyryp etip alǵanymyzda mán bar. Normatıvtik shyǵynnan tys shyǵyn turǵyndardy jylýmen, elektr energııasymen qamtamasyz etip otyrǵan kásiporyndardy tikeleı shyǵynǵa batyrady. Ol jabdyqtardyń tozýynan, elektr energııasynyń urlanýynan, basqa da kemshilikterden bolady. Eki kásiporyn jumysyn jańǵyrtý úshin ınvestısııalyq baǵdarlamalar júzege asty. Endi jyl saıyn normatıvtik shyǵynnan tys shyǵyndy birtindep azaıtyp otyramyz, oǵan qazirdiń ózinde qol jetkizildi. О́tken jyly ol 18 paıyz bolsa, bıyl 17,9 paıyz. Alǵa jyljý bar, – deıdi Tabıǵı monopolııalardy retteý agenttiginiń Qostanaı oblysy boıynsha departamentiniń dırektory Azamat Aýjanov.
Jylý jáne elektr energııasymen qamtamasyz etip otyrǵan bul eki kásiporynnyń da tutynýshylardan basqa ınvestory joq. Sondyqtan kásiporyn basshylary tıynnyń qaıda jumsalǵanyn tutynýshylardyń bilip otyrǵany qajet dep sanaǵany da durys sheshim.
Názıra JÁRIMBETOVA,
«Egemen Qazaqstan».
QOSTANAI.
