О́ńirdiń óńin kirgizgen...

Bıyl joǵaryda atalǵan baǵ­darlama sheńberinde oblys ortalyǵynyń irgesindegi Kras­­noıar aýylynyń jolyn jón­deý úshin respýblıkalyq já­ne oblystyq bıýdjetten 827 mln teńge qarajat bólinip otyr. Shyn­dyǵyn aıtqanda, óńiń túgil túsińe enbesteı kó­mek. Qa­zir aýyl turǵyndary aja­ry shym­shymdap enip kele jat­qan eldi mekenniń eńsesi bıik­teı bas­t­a­ǵanyna qýanýly. Bó­ling­en qar­jy buǵan deıin myń shuń­qyr bolyp, kólikpen júrgen adam­nyń belin úzerdeı bolǵan 24 kó­shege asfalt jamylǵy jabýǵa baǵyttalǵan. Aýqymy keń sharýa­ny «KóksheAgroınvest» JShS atqarýda. Sáýir-maýsym aılarynda daıyndyq jumystary júrgizildi. Qıyrshyq tas tóselip, sý qubyry tartyldy. Shilde aıynda 7,6 shaqyrymdy quraıtyn jeti kóshege jol salyndy. Aýyl men onyń irgesindegi Nurly kósh eldi mekeni aýmaǵyndaǵy jolǵa qıyrshyq tas tóseldi. Onyń jalpy aýmaǵy 14 myń sharshy metrdi quraıdy. 2,3 shaqyrym asfalt joldyń tu­ǵyry daıyndaldy. Aýyldyq okrýg ákiminiń orynbasary Se­rik­jan Maqyshtyń aıtýyna qaraǵanda, jumys kestesinen sál-pál aýytqýǵa asfalt pen bıtýmnyń jetispeýshiligi sebep bolǵan. Qazirgi kúni seriktestik Shýche asfalt-beton zaýytymen kelisimshart jasasyp otyr.

Sońǵy jyldary túıtkildi máselege aınalyp kelgen or­ta­lyqtandyrylǵan jylý­men qamtý jaıy da ońy­nan she­shi­letin túri bar. Sımfe­ro­pol, Beıbitshilik, Shákeev, Seı­­fýllın kóshelerine jańa jylý qubyrlary tartylý­da. Bul jumysty «Sapa qurylys-2007» JShS atqarýda. Qazirgi kúni 3 ekskovator, 6 avtokólik, basqa da arnaıy tehnıka paıdalanylýda. Mamandardan bólek jergilikti jerden 24 adam jumysqa tar­tylǵan. Buryn jylý qubyry jer ústimen júrgizilse, qazir jy­lý shyǵyny kóp bolmaýy úshin jer astymen tartylýda. Onyń ústine qubyrdyń keńdigi ulǵaıtylǵan. Máselen, buryn 300 mılımetrlik qubyr paıda­lanylsa, qazir bul kólem 426 mıllımetrge jetkizilgen. Ja­ńa jylý qubyry aýyldaǵy or­talyqtandyrylǵan jylý jú­ıe­siniń aýqymyn keńeıte túsedi. Jańa jylý qubyrynyń boıyn­da aqaý bola qalsa, jyldam anyq­taıtyn arnaıy jeli de tartylýda. Al qubyrlar uzaq ýaqytqa tótep beretindeı sa­paly ári be­rik. Mamandardyń aı­týyna qa­ra­ǵanda, paıdalaný kezinde bar­lyq erejelerdi bul­jytpaı saqtaıtuǵyn bolsa, otyz jylǵa jetedi eken.

– Oblys ortalyǵynyń ir­ge­sinde turǵanymyzben, dál mun­daı jaqsylyqty kórgen joq edik, – deıdi Krasnoıar aýy­ly­nyń turǵyny Dýman Ǵabı­dýllın, – bıyl bizdiń aýylda oń ózgerister bolyp ja­­tyr. Jel elektr stansasy paı­­dalanýǵa be­rildi, jolymyz jóndelip, jylý qubyry tar­tylýda. Ortalyqtyń óńine qara­sań, kóńiliń ósip qala­dy. Osynyń barlyǵy memle­ke­timiz­diń qamqorlyǵy dep uǵýy­myz ke­rek. Qazir bizdiń aýyldyń tur­ǵyndary óńi kirgen ólkeniń sáni men sal­tanatyna tánti bolyp júr.

1991 jyly paıdalanýǵa be­rilgennen beri kúrdeli jón­deý júrgizilip kórmegen «Kók­she» mádenıet úıi de adam ta­ny­ǵysyz. «Aýyl – el besigi» baǵ­darlamasy sheńberinde 206 mln teńge qarajat bólinip, óner men mádenıet oshaǵy qu­ry­­lys­shynyń qalaǵynan ja­ńa shyqqandaı jutynyp tur. Ǵımarattyń syrtqy kel­beti árlenip, jylý júıesi jańar­tylǵan. Edeni men esik-terezesi almastyrylǵan. Qazirgi kúni kire beristiń kelbeti ózgeshe óńmen bezendirilip, aıaqtalý ústinde. Mádenıet úıiniń mańaıy tegis abattandyrylyp, kórkeıtilgen. Sóz arasynda bul mekemede óner men mádenıettiń órisi keń qanat jaıyp otyrǵanyn aıta ketýge de bolady. Mádenıet úıiniń dırektory Alpystaı Elamanovtyń aıtýyna qaraǵanda, otyzdan astam klýb birlestigi jumys is­teıdi. Oǵan aýyldyń 585 adamy belsendi qatysady. Balalar jat­tyǵatyn boks, shyǵys jekpe-jegi, toǵyzqumalaq úıirmeleri de osy jerde. Shyǵarmashylyq ujym­dar san márte halyq­ara­­­­lyq, respýblıkalyq, ob­ly­styq baıqaýlardyń jeńim­pazy atanǵan. Máselen, bıyl­dyń ózinde Qaraǵandy qala­syn­da ótken halyqaralyq bı ba­ı­­qa­ýynda «Rıtm» horeografııa ujymy birinshi oryn­dy en­shilepti. Demek, qam­qorlyqtyń qaı­tarymy bar degen sóz.

Jaman tumaý jan alqym­nan alyp turǵan kezde de aýyldas­tarynyń kókiregine rýhanı baı­lyqtyń araıyn tógýdi bir úz­be­gen eken. Toǵyz aıdyń ishin­de 432 mádenı kópshilik shara onlaın formatynda júzege asy­­rylǵan. Qalǵan sharýa­ny mu­­qııat qamtyp, qazannyń 30-y kúni jańasha jaqsy keıipke engen má­denıet úıi esigin aıqara ashpaq.

Balalarǵa da bar jaqsylyq jasalýda. Buryn aýylda balalar alańy ekeý-aq bolsa, jańa­dan 8-i salynyp otyr. Endi kópqabatty úılerde turatyn bala­lardyń barar jeri bar. Bala bitken qy­zyǵyp oınaıtyn qurylǵylar kózdiń jaýyn alady. Balalar ǵa­na emes, eresekterdiń de osy alańdarda sportpen shuǵyl­da­nýyna mol múmkindik týyp otyr. Alańdardy turǵyzýǵa oblys­tyq bıýdjetten 68,6 mln teńge qarajat bólingen. «Taý­tas stroıservıs» JShS bar ju­­­mysty tııanaqty atqarǵan. Alań­dardyń mańaıy muqııat ta­zalanyp, kógaldandyrylǵan. Ir­gesine aǵash otyrǵyzylypty. Mun­­daı jaqsylyqtyń sharapaty «Nurly kósh» eldi mekenin de qamtyǵan. Turǵyn úı-kom­mýnaldyq sharýashylyǵy meke­mesi tarapynan jańa zamanǵy joǵary talapqa ábden laıyqty úsh shaǵyn fýtbol alańy paı­dalanýǵa berilip otyr.

Osylaısha el eńsesin kóte­rýge aıryqsha septigi tıgen baǵ­darlama aıasynda qyrýar jumys tyndyrylyp, aýyldyń ajary adam súısinerlik keıipke engen. Týǵan jerdiń kelbeti HHI ǵa­syrǵa bettep bara jatqan máń­gi­lik eldiń uly murattaryna saı bolsa, jas urpaq ta kókire­gine izgi sezimderdi sińirmek. Aýyl­dyń ajary kirgen saıyn adam­­darynyń da jan-dúnıesin sáý­leli sezimder baýraıtyny bar emes pe?! 

KО́KShETAÝ