«Qazmedıa» ortalyǵynda Prezıdent Nursultan Nazarbaevtyń Úkimettiń keńeıtilgen otyrysynda aıtqan syn-eskertpeleri men tapsyrmalaryna baılanysty ótken brıfıngte óziniń oıymen Májilistiń Qarjy jáne bıýdjet komıtetiniń múshesi Omarhan О́ksikbaev bólisti.
Depýtat Prezıdenttiń syndaryn muqııat zerttegenin bildirip, Úkimet atyna 22 túrli syn aıtylǵanyn jetkizdi.
«Qazmedıa» ortalyǵynda Prezıdent Nursultan Nazarbaevtyń Úkimettiń keńeıtilgen otyrysynda aıtqan syn-eskertpeleri men tapsyrmalaryna baılanysty ótken brıfıngte óziniń oıymen Májilistiń Qarjy jáne bıýdjet komıtetiniń múshesi Omarhan О́ksikbaev bólisti.
Depýtat Prezıdenttiń syndaryn muqııat zerttegenin bildirip, Úkimet atyna 22 túrli syn aıtylǵanyn jetkizdi.
Sonyń 80 paıyzdan artyǵy bıýdjet qarajatyn tıimsiz jumsaýǵa baılanysty syn-eskertpeler boldy. Sondyqtan da, men sózimdi bıýdjet prosesine arnamaqpyn, dedi ol. Depýtat bul máseleni jaqsy biletinin kórsetip, ony ázirleý barysynda turaqty sıpatqa aınalǵan olqylyqtarǵa toqtaldy. Aldymen, dedi ol, bıýdjettik baǵdarlamalardyń oryndalýyna jaýaptylar zańdy turǵyda belgilenbeıdi. Josparlyq merzimde bıýdjettik shyǵystarǵa tapsyrys bergende olar negizsiz artyq etip kórsetiledi. О́tken ýaqyt aralyǵyndaǵy bıýdjettik baǵdarlamalardyń oryndalǵan, oryndalmaǵany esepke alynbaıdy. Tipti, baqylaý-tekserýshi organdar jumysynyń qorytyndylary da qaperge ilinbeıdi. Norma, normatıv degenderdi esepke alý da umytylǵan. Bulardy Parlamentte mınıstr E.Dosaevtyń ózi de moıyndady. Bıýdjet qarajatyn tıimsiz jumsaý turaqty túrde oryn alyp otyr.
Máselen, dep jalǵady sózin depýtat, 2012 jyldyń bıýdjet shyǵystary 98 paıyzǵa oryndalǵan. Al onyń tıimdiligi 86 paıyz ǵana bolǵan. Osynyń kesirinen kóptegen baǵdarlamalardyń aıaqsyz qalǵandyǵy kórinip tur. Búgingi kúngi bıýdjettik zańnamada «qosyp jazý» degen túsinik joq. Biraq ol is júzinde bar. Elbasy osyndaı faktilerdi Úkimettiń aldyna jaıyp saldy emes pe? Bıýdjettik josparlaýdy ázirleıtin ókiletti organ shyǵystar tapsyrysyndaǵy derekterdiń dáldigin teksermeıdi.
Ekinshiden, bıýdjettik baǵdarlamalarǵa bólingen qarajattardy ákimdikterdiń ıgere almaýy óz aldyna, jergilikti atqarýshy organdardyń respýblıkalyq bıýdjetten bólingen transfertterdi tıimdi jumsaı bilmeýi bizde jyldan-jylǵa qalyptasqan turaqty jaıǵa, Úkimettiń «bas aýrýyna» aınalyp otyr. Bıylǵy jyldyń 9 aıynyń qorytyndysy boıynsha ıgerilmegen somanyń kólemi 303 mlrd. teńgeni quraıdy eken. Sonyń 125 mlrd. teńgesin bıýdjettik baǵdarlamalardyń ákimshileri, 170 mlrd. teńgesin jergilikti atqarýshy organdar ıgere almady. Osynyń ózi jaýapkershilikti kimnen suraýdy bilmeıtin halge jetkizedi. Bul da Úkimet jumysynyń jiti emestigin kórsetetin fakt.
Úshinshiden, dep alyp ol, úsh jyldyq memlekettiń bıýdjettiń formaldi túrde jasalatynyn synǵa aldy. О́ıtkeni, qarjylyq jyldyń óne boıynda oǵan birneshe ret anyqtaýlar jasalady. 2009 jyldan bastap 3 jyldyq bıýdjet qabyldaýǵa kóshkende memlekettik qarjy saıasatynyń jalǵasýyn, alǵa qoıǵan mindetterdiń shuǵyl ózgerýin retteýdi, memlekettik organdardyń óz shyǵystaryn baqylap otyrýdy kózdeıdi degen edik. Alaıda, úsh jyldyq bıýdjettiń osy artyqshylyqtary is júzinde oryndalmaı otyr dep aıtýǵa bolady.
Tórtinshiden, Elbasy bıýdjet esebinen salynatyn nysandardyń alǵashqy baǵasy artynan úlken kólemge artyp ketetinin qatty synady, deı kelip, depýtat onyń mánisin ashty. Nysandy josparlaǵanda asyǵystyqqa jol berilip, kommýnıkasııanyń múmkinshiligi zerttelmeıdi; tehnıkalyq qujattamalar tııanaqty jasalmaıdy; qurylys alańy durys tańdalmaıdy; mine, osynyń bári, saıyp kelgende, qurylystyń alǵashqy baǵasyn óte úlken kólemge arttyryp jiberedi. Buǵan ortalyq jáne jergilikti atqarýshy organdardyń basshylary kináli, dedi O.О́ksikbaev. Osyndaılardy boldyrmas úshin Úkimet: birinshiden, bıýdjettik baǵdarlamalarǵa naqty jaýaptylardy qoldanystaǵy zańmen bekitip alýy; ekinshiden, bıýdjettik suranystardyń dáldigin tekserip beretin jaýapty mamandardy anyqtaýy; úshinshiden, bıýdjet jobasyn Esep komıtetine zerttetip, onyń qorytyndysyn alýy kerek.
Jaqsybaı SAMRAT,
«Egemen Qazaqstan».
