Indettiń taralýyna baılanysty elimizde karantın rejımi engizilgen kezeń eldegi eń iri qoǵamdyq uıym sanalatyn «Qazaqstandyq salalyq bilim jáne ǵylym qyzmetkerleri kásiptik odaǵy» QB qyzmeti úshin synaqqa toly boldy. Qaýipti vırýstyń etek jaıýyna jol bermeý maqsatynda memlekettik komıssııa sheshimi negizinde bilim berý uıymdarynyń qyzmeti ýaqytsha toqtatylyp, joǵary, kásiptik jáne tehnıkalyq, jalpy orta bilim berý uıymdarynda qashyqtyqtan oqytýdy engizý týraly sheshim qabyldandy.
Bul jaǵdaı eńbek qatynastaryn uıymdastyrýda birqatar qıynshylyqtar týǵyzyp, sonyń biri jumys kúshin buqaralyq bosatýǵa ákelip soqty.
Jumys berýshiler jaǵdaıdy retteýdiń qoldanystaǵy quqyqtyq quraldary: qashyqtyqtan jumysty uıymdastyrýǵa, tolyq emes jumys ýaqytyn engizýge, jumysty toqtatýǵa, qyzmetkerlerge aqy tólenetin demalystar, jalaqy saqtalmaıtyn demalystar berýge májbúr boldy.
Dál osy qysyltaıań kezeńde kásipodaq uıymdarynyń aldyna sala qyzmetkerleriniń quqyqtary men zańdy múddelerin qorǵaýdy qamtamasyz etý, olardyń kiristeriniń deńgeıin barynsha saqtaý sekildi mańyzdy mindet qoıyldy. Ádetten tys sharalar qabyldaý qajettiligi týyndady.
Qazaqstandyq salalyq bilim jáne ǵylym qyzmetkerleriniń kásipodaǵy salanyń jumys berýshilerine jumyskerlerdi eńbekaqylarynyń qoldanystaǵy kórsetkishterimen qamtamasyz etý, aqysy tólenbeıtin demalystarǵa jiberýge jol bermeý, jyl saıynǵy aqyly eńbek demalystaryn berý jáne qoldaný kezinde zańdylyq rejımin qamtamasyz etý talabymen úndeý jasady. Tótenshe jaǵdaı jáne karantın rejımi kezinde jumys berýshilerdiń yqtımal is-áreketi týraly nusqaýlyqtar ázirlep, túsindirmeler berdi. Salalyq kásipodaqtyń quqyqtyq qyzmet bóliminiń mamandary jedel túrde jumystyń bos turyp qalý rejımine aýystyrylǵan qyzmetkerlerge tólem tóleý, demalystardyń barlyq túrlerin berý tártibi men olarǵa tólenetin aqy jáne eńbek qatynastarynyń basqa da máseleleri boıynsha túsindirmeler ázirlep, olardy BAQ betterine jáne áleýmettik jelilerde jarııalady.
Qyzmetkerlerdiń quqyqtaryn buzýshylyqty anyqtaý jáne olardy tez arada joıý maqsatynda barlyq áleýmettik jelilerdiń júıeli monıtorıngisi jasalyp, Facebook, Instagram, Telegram jelilerinde ashyq toptar quryldy. Kásipodaq ókilderi aptasyna jeti kún ishinde, demalyssyz, qyzmetkerler men jumys berýshilerge telefon jáne ınternet baılanys jelisi boıynsha keńester berýdi kúndelikti jumys tártibine aınaldyrǵan. Ásirese, bilim berý uıymdarynda qashyqtan oqytý rejımi engizilgen merzimniń alǵashqy kezeńderinde sala qyzmetkerleriniń kóptegen suraqtary týyndap, kásipodaqqa júgingen jaǵdaıdar jıiledi. Máselen, 25 naýryz ben 25 mamyr aralyǵynda Salalyq kásipodaq pen onyń múshelik uıymdarynyń quqyqtyq qyzmet mamandary Sala qyzmetkerlerine 15 myńnan astam keńes berdi. Myńnan astam jazbasha ótinishti qarady.
Qıyn jaǵdaılarda qoldanylatyn mańyzdy quraldardyń biri áleýmettik áriptestik júıesi bolyp tabylady. Mysaly, elimizdiń kóptegen aımaqtarynda salalyq aımaqtyq kelisimder ázirleý kezinde Kásipodaqtyń usynystary eskerilip, qyzmetkerlerdiń jumystyń bos turyp qalýy kezinde QR Eńbek kodeksiniń normalarymen kózdelgen mólsherden artyq tólemder alýyna múmkindik jasaldy. Bul kúrdeli kezeńde jumyskerlerdiń múddesin tanytý baǵytynda atqarylǵan úlken jumystardyń bir parasy.
1191 qoǵamdyq baqylaý – 1093 zańbuzýshylyq
Qazaqstandyq salalyq bilim jáne ǵylym qyzmetkerleri kásipodaǵy qyzmetiniń negizgi baǵyttarynyń biri – sala qyzmetkerleri-kásipodaq músheleriniń eńbek quqyqtary men kásibı múddelerin qorǵaý. Bul baǵytta Salalyq kásipodaq jyl saıyn júıeli jumystaryn júrgizip keledi, qol jetkizilgen tabystar az emes.
Máselen, bıylǵy jyldyń alǵashqy jarty jyldyǵynda Salalyq kásipodaqtyń múshelik uıymdarynyń quqyqtyq qyzmetteri bilim berý uıymdarynda eńbek zańnamasyn oryndaý boıynsha 1191 qoǵamdyq baqylaý júrgizip, 1093 túrli eńbek zańnamasyn buzýshylyq deregin anyqtady. Onyń ishinde 378 - aılyq aqynyń durys tólenbeýine, 229 - jumys ýaqyty men demalý rejımin buzýshylyqqa, 349 - eńbek qatynastaryn rásimdeýge qatysty.
Sonymen qatar, júrgizilgen jumystar nátıjesinde 54 qyzmetker jumysyna qaıta ornalastyryldy, onyń 3-i sot arqyly. 91 qyzmetkerdiń zańsyz jumystan qýdalanýynyń aldy alyndy.
Joǵaryda atalyp ótkendeı, salada oryn alǵan quqyqbuzýshylyqtardyń arasynda eńbek aqyny durys eseptemeý deregi jıi kezdesedi. Bıyl 6 aıda kásipodaqtyń aralasýymen sala qyzmetkerlerine 653 893 331 teńge qaıtarylyp berildi. Bul pedagogtardyń eńbekaqylaryn, sondaı-aq pedagogıkalyq sheberlik boıynsha biliktilik sanatyna, magıstr dárejesine beriletin qosymsha aqylar, sonymen qatar, eńbek demalysynyń aqysy men saýyqtyrýǵa arnalǵan járdem aqynyń tıisti deńgeıde eseptelmeý saldarynan qaıtarylǵan qarajat.
Salalyq uıym kásipodaq músheleriniń eńbek quqyqtary men múddeleriniń buzylýyn boldyrmaý maqsatynda júıeli jumystaryn jalǵastyrýda.
Covid-19: kásipodaq qol sozdy
Elimizde tótenshe jaǵdaı rejımi engizilgen tusta Salalyq kásipodaq respýblıkalyq «Biz birgemiz» naýqanyna belsendi qatysyp, qazaqstandyqtarǵa qol ushyn berdi. Salalyq kásipodaqtyń múshelik uıymdary shuǵyl túrde kásipodaq bıýdjetinen qarjy bólip, el boıynsha 5000-ǵa jýyq otbasyna kómek kórsetti. Olardyń arasynda kóp balaly, az qamtylǵan otbasylar, ardager pedagogtar, qarttar men múgedekter bar. Ár óńirde kásipodaq ókilderi olarǵa jeke qorǵanysh quraldary – betperdeler, bir rettik qolǵaptar, antıseptıkalyq quraldar men azyq-túlik sebetterin jetkizip berdi. Osy jumystar aıasynda eriktiler kúshimen 200 myńǵa jýyq betperde tigilip, aımaqtarda halyqqa tegin taratyldy.
Salalyq kásipodaq pen onyń múshelik uıymdary qıyn kezeńderde kásipodaq múshelerine qoldaý kórsetýdi ıgi dástúrge aınaldyrǵan. Bıylǵy jyly Túrkistan oblysynyń, Maqtaaral aýdanynda sý tasqynynan zardap shekken kásipodaq múshelerine qaıyrymdylyq kómek berildi. Qıyn jaǵdaıǵa tap bolǵan halyqty Salalyq kásipodaqtyń barlyq uıymdary qarjylaı qoldady. Atap ótý kerek, Salalyq kásipodaq pen onyń múshelik uıymdary Maqtaaralǵa qaıyrymdylyq kómek retinde kásipodaq bıýdjetinen barlyǵy 21 mln teńge kóleminde qarjy jumsady. Onyń 12 mln 775 myńy kásipodaq múshelerine qarjylaı berilse, 4 mln-y QR Kásipodaqtar federasııasynyń mektepterge 100 noýtbýk alýy úshin qosyldy. Qalǵan qarajat kásipodaq múshelerin saýyqtyrýǵa jumsaldy.
Jańa oqý jyly: ustazdarǵa 1000 noýtbýk
Jańa oqý jylyna daıyndyqty Salalyq kásipodaq jaz merziminen bastap júrgizedi. О́ıtkeni sala qyzmetkerleri men olardyń balalaryn eńbek demalysynda saýyqtyrý, jazǵy demalystaryn uıymdastyrý kásipodaq qyzmetiniń taǵy bir mańyzdy baǵyty bolyp esepteledi. Aǵymdaǵy jyly elimizde oryn alǵan sanıtarlyq-epıdemıologııalyq jaǵdaıǵa baılanysty, soǵan sáıkes karantınniń engizilýi saldarynan, demalýshylar sany aıtarlyqtaı azaıdy. Úkimet qaýlysymen sanatorııalyq-kýrorttyq jáne emdeý-saýyqtyrý ortalyqtarynda azamattardy qabyldaýǵa 3 maýsymnan bastap ruqsat berildi. Úkimet qaýlysy shyqqan soń kásipodaq múshelerine emdeý-saýyqtyrý oryndaryna joldamalar taratyldy. Bıyl Salalyq kásipodaq 12 639 qyzmetkerdi, 1 859 balany saýyqtyryp úlgerdi. Atqarylǵan jumystar, pedagog-qyzmetkerlerdiń jańa oqý jylyna jańa serpinmen kelýine septigin tıgizetini sózsiz.
Koronavırýs pandemııasyna baılanysty jańa oqý jyly oqýshylardyń basym bóligi úshin qashyqtyqtan oqytý formatynda bastaldy. Qashyqtyqtan oqytýdy tıimdi uıymdastyrý, sondaı-aq áleýmettik áriptesimiz – QR Bilim jáne ǵylym mınıstrliginiń ustazdardy qoldaý týraly usynysyna sáıkes, Qazaqstandyq salalyq bilim jáne ǵylym qyzmetkerleri kásipodaǵy eldegi pedagogtarǵa kómek kórsetý týraly sheshim qabyldady. Osy jumystardyń aıasynda bıylǵy jańa oqý jyly qarsańynda kásipodaq músheleri – ustazdardy jan-jaqty qoldaý sharalary júzege asyryldy.
Salalyq kásipodaq pen onyń múshelik uıymdary tarapynan respýblıkanyń jalpy bilim berý uıymdarynda jumys isteıtin pedagogtarǵa 1000 noýtbýk qurylǵysy tabystaldy. Noýtbýkterdiń kópbalaly, az qamtylǵan ustazdarǵa berilgenin atap ótken jon.
Kompıýterlik tehnıkalardyń basym bóligi sala qyzmetkerlerine qaıtarymsyz negizde berilse, keıbir aımaqtarda Salalyq uıym ustazdarǵa noýtbýk satyp alýǵa qarjylaı kómektesti.
Kún tártibinde – kásipodaqtar qozǵalysyn damytý
Salalyq bilim kásipodaǵy men onyń múshelik uıymdarynyń atqaryp otyrǵan jumystarynyń nátıjesi kúrdeli kezeńde jahandyq sıpattaǵy úlken synnan súrinbeı ótip kele jatqanynyń aıqyn dálelin kórsetedi.
2020 jylǵy 2 qyrkúıekte Qazaqstan Respýblıkasy Kásipodaqtar federasııasynyń kezekti XXVI sezi ótti. Sezde QR Kásipodaqtar federasııasynyń 5 jylǵy jumysy qorytyndylandy jáne aldaǵy bes jylǵa QRKF qyzmetiniń basym baǵyttary anyqtaldy.
Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev Sezd delegattaryna joldaǵan quttyqtaý hatynda elimizdegi kásipodaqtar qyzmetine joǵary baǵa berdi, jańa mindetter júktedi. «Búgingi kásipodaq – Qazaqstandaǵy azamattyq qoǵamnyń basty belgisiniń biri. Federasııa osyndaı ustanym men mártebesi arqyly myqty, belsendi ári isker kóshbasshylardy daralap shyǵarý kerek. Men kásipodaqtardyń kadrlyq quramyna jastardyń qosylǵanyn qalaımyn. Sol arqyly ashyq básekelestikke jaǵdaı jasalyp, eńbekker jastarǵa tıimdi áleýmettik múmkindikter usynylady» delingen Prezıdenttiń quttyqtaýynda.
Sezde kásipodaqtar qozǵalysyn odan ári jańǵyrtý men reformalaýdyń jolyn anyqtaıtyn jáne jumysshylardyń eńbek jáne áleýmettik-ekonomıkalyq quqyqtary men múddelerin senimdi qorǵaýdy odan ári qamtamasyz etetin tıimdi jumys úshin negiz bolatyn Qazaqstan Respýblıkasynyń kásipodaqtarynyń 2020-2025 jyldarǵa arnalǵan strategııasy qabyldandy. Jańa qujattyń elimizde jumysshylardyń áleýmettik qorǵalýyn kúsheıtýge jáne eńbek adamyn laıyqty ómir súrý deńgeıimen qamtamasyz etýge, áleýmettik dıalogtyń jańa formatyna aýysý jaǵdaıynda elimizdegi kásipodaqtar qozǵalysyn damytýǵa yqpal etetinine senemiz.
QR Kásipodaqtar federasııasy quramyndaǵy eń iri Salalyq uıym retinde «Qazaqstandyq salalyq bilim jáne ǵylym qyzmetkerleri kásiptik odaǵy» QB kásipodaqtardyń aldynda áleýmettik áriptestermen birge kúrdeli áleýmettik-ekonomıkalyq jaǵdaıdan eń az shyǵynmen shyǵý jáne árbir qazaqstandyqtyń erteńge degen senimin saqtaý mindeti turǵanyn úlken jaýapkershilikpen sezinedi. Qazirgi tańda kásipodaqtar uıymy pandemııa jaǵdaıynda sala qyzmetkerleriniń máselelerin tıimdi sheshý úshin jańa, tyń tájirıbelerdi qoldanysqa engizýde. Salalyq kásipodaq pen onyń múshelik uıymdary kásipodaq músheleriniń eńbek quqyqtary men kásibı múddelerin tanytý baǵytynda júıeli jumystaryn júrgizýdi ári qaraı jalǵastyra beredi.
Aıgúl Muqasheva,
«Qazaqstandyq salalyq bilim jáne ǵylym
qyzmetkerleri kásiptik odaǵy» QB tóraıymy.
