Sýretti túsirgen Vladımır Akýlenko
Osydan keıin de opera teatry 9 mamyrda Jeńistiń 75 jyldyǵyna oraılastyryp «Anna Frank kúndeligin» almatylyqtarǵa tartý etpek bolǵan-dy. Alaıda, jahandy jaılaǵan indet ónerge de óktemdigin júrgizip, aılar boıy bekzat ónerdiń ordasyn qańyratyp qoıdy.
Eń qyzyǵy, jabyq baspasóz kórsetilimine shaqyrylǵan sanaýly BAQ ókili spektakldi sahnadan, qoıylymdy qol sozym jerde tamashalady.
Spektakl 13 jasar jasóspirim qyzdyń kúndeligin arqaý ete otyryp, qatigezdik pen qanǵa toly sum soǵystyń adamdyqqa jat bet-beınesin áshkereleıdi.
Aıtqandaı, bıyl Jeńiske ǵana 75 jyl emes, Anna Franktiń ómirden ótkenine 75 jyl toldy. Bala kúndeliginde jazylǵan jazbalar tájirıbeli aqyn-jazýshylardyń sheber jazǵan kitaptarynan beter áli de óz oqyrmandaryn tańǵaldyrady. Jalpy «Anna Frank kúndeligi» dúnıejúzilik mádenı qazynaǵa aınalǵan, 70 tilge aýdarylyp, IýNESKO baǵdarlamasynyń «Álem jady» tizimine engizilgen týyndy.
«Men bul operamen alty jyldan beri aınalysyp kelemin. Osy aralyqta spektakl sanamda tereńdeı berdi, naqtylana kele tipti, Anna Franktiń tarıhy jeke ómirimniń mánine aınaldy. Osy spektakldiń alǵash ret Qazaqstandaǵy eń baıyrǵy, tarıhı teatrdyń sahnasynda qoıylatyndyǵyna qýanyshtymyn. Operanyń mýzykalyq tili qarapaıym emes, ol klassıkalyq jáne zamanaýı stılderdiń toǵysynda jazylǵan. Men Almatynyń kórermenderi HH ǵasyrdyń mýzykasyn jaqsy qabyldaıtyndyǵyna senimdimin.
Ekinshi dúnıejúzilik soǵystyń qasiretin beınelegen kezde – osynaý tarıhı qaıǵyly kezeńdegi qoldanatyn mýzykalyq til sózsiz Mosart pen Vagnerdiń mýzykasynan barynsha aıryqshalanady. Bul ýaqytty múlde basqa turǵyda seziný – Uly qaıǵyny seziný. Mysaly, Holokost tragedııasy Grıgorıı Frıdtiń operasynda mýzyka tilimen óte naqty, dál berilgen.
Al Anna Franktiń tarıhy bizge jaqsylyqtan eshqashan kúder úzbeýge jáne árbir kúndi sońǵy kúndeı baǵalaýǵa úıretedi», deıdi máskeýlik qoıýshy-rejısser Alekseı Smırnov.
Sonymen búkil oqıǵasy sahnada ótetin ımmersıvti spektaklde kórermender basty keıipkerdiń shynaıylyǵy men janashyrlyq atmosferasyna «janasyp», onymen birge «ómir súredi», bul jańa forma bolyp tabylady jáne kórermenniń úlken qyzyǵýshylyǵyn týdyrady dep úmittenýge bolady.
Opera trýppasynyń jetekshi solısteri Venera Alpysbaeva (soprano) men Nadııa Nadenova (soprano) «fotosýretterden» túsken aq-qara estelikter arasynda búginge deıin óz kúndeliginiń paraqtarynda ómir súrip júrgen Anna Franktyń túrli-tústi beınesin qaıta jańǵyrtady, bul arada sýretshi Elena Bodrovanyń erekshe ssenografııasy úlken ról atqarmaq.
«Bul qoıylymnyń ústinde jumys istegen kezde jasóspirim qyzdyń júrek túkpirinde jatqan qaıǵy-muńyn, tolqynysyn tabý asa mańyzdy boldy. Maǵan sýretshi retinde Kishkentaı ǵana jáne Jeke tulǵadan Úlken qaıǵy qalaı ósip shyǵady, osyny kórermenge kórsetý jolyn tabý kerek boldy. Spektaklmen jumys istep jatqan kezde, derekti materıaldarǵa súıene kele, Anna Franktiń búkil ómirin tarynyń qaýyzyna syıdyrǵandaı, shabadandar obrazy paıda boldy. Sondyqtan da qoıylymdy bezendirýde názik nıýanstar bar. Bul nyshandy belgiler basty keıipkerdiń jan dúnıesinde bolyp jatqan tolqynystardy berýde mańyzdy», deıdi qoıýshy-sýretshi Elena Bodrova.
Operanyń qoıýshy-dırıjeri – Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri Erbolat Ahmedıarov. Opera áýesqoılaryn orkestrdiń erekshe quramy da tańǵaldyrady, onda barlyǵy 15 mýzykant orkestrlik shuńqyrǵa emes, is júzinde sahnanyń ústine ornalastyrylatyn bolady, bul mýzykanyń qalyqtap ushqan dybysynyń elesin jasaıdy.
«Dramalyq túrde opera «qarańǵylyqtan jaryqqa deıin» qurylǵan desek te sıýjet kerisinshe órbıdi. Kontrast alǵashqy notalardan-aq seziledi: keıipkerdiń mektep týraly, oqý týraly beıqam sózderi jaqyn tragedııanyń bastaýyn bildiretin dybystyq óristiń kúrdeli aǵynymen birge júredi. Odan ári qaraı, operanyń mátini bolyp jatqan oqıǵalardyń qasiretteri týraly baıandaǵan kezde, shyǵarmanyń mýzykalyq bóligi, kerisinshe, adamnyń rýhanı álemin beıneleıtin, onyń bolyp jatqan tragedııasymen qarama-qaıshy keledi.
Joǵaryda atap ótkendeı, operanyń mýzykalyq tili qarapaıym emes. Sondyqtan basty keıipkerdiń partııasyn oryndaýshylardan jaqsy vokaldyq mashyqty talap etetindikten, óte kúrdeli dep baǵalaýǵa bolady. Partııanyń emosıonaldy komponenti de kúrdeli. Sebebi mýzykalyq jeliniń kómegimen kompozıtor jasóspirimniń kóńil kúıindegi aıyrmashylyqtardy: lırıkalyq sezimderden jamandyqqa, kóńildilikten qaıǵy men tragedııaǵa jetkizedi», deıdi teatr jetekshisi Aıa Qalıeva.
Al teatr kórermenmen kópten kútken kezdesýge daıyndalyp, onyń qaýipsizdigine qamqorlyq jasaı otyryp, maska rejimin, áleýmettik qashyqtyqty jáne kórermender zalynda otyrýdyń jańa jaǵdaılaryn qarastyratyn qosymsha kelý erejelerin engizip otyr.
ALMATY
