Buǵan deıin turaqtandyrý qoryna 1,5 myń tonnadan asa kókónis pen kartop satyp alynatyn edi. Al bıyl turaqtandyrý qoryn tolyqtyrýǵa jaýaptylar dál sondaı kólemde ónim qajet emes degen toqtamǵa kelipti. О́ıtkeni...
– Sońǵy jyldary bizdiń óńirdiń turǵyndary kókónis tapshylyǵyn sezingen emes. Qysqy mezgilde de baǵa turaqtylyǵy ózgergen joq. Biz ótken jyldardaǵy aýyl sharýashylyǵy ónimderin satý prosesine taldaý júrgizdik. Sodan soń turaqtandyrý qoryn 605 tonna ónimmen tolyqtyrý jetkilikti bolady degen qorytyndy jasadyq, – deıdi G.Meńdiǵalıeva.
Onyń málimetine súıensek, bıylǵy mamyrda «Atyraý» ÁKK» AQ men «Ideal Market» JShS arasynda bir jylǵa kelisimshart jasalypty. Soǵan sáıkes, atalǵan seriktestikke 400 mln teńge qarjy bólinipti. Bul seriktestik Atyraý qalasyndaǵy 33, Jylyoı men Inder aýdanyndaǵy 3 saýda núktesinde áleýmettik mańyzy bar 15 túrli azyq-túlikti turaqtandyrý qory bekitken baǵamen satýdy mindetine alyp otyr. Qazan aıyna deıin seriktestiktiń 36 saýda núktesinde turǵyndarǵa 539 tonna qant, 166 tonna taýyq eti, 162 tonna kúrish, 91 tonna nan, 51 tonna qaraqumyq jarmasy, 22 tonna ósimdik maıy, 13 tonna makaron ónimi satylypty. Bul ónimder turaqtandyrý qory usynǵan baǵamen arnaıy sórelerde satylady. Máselen, turaqtandyrý qory qabyrǵa men tós ettiń shekti qunyn 1 890 teńge dep belgilegen eken.
Alaıda jurttyń bári birdeı «Ideal Market» JShS-niń saýda núktelerine bas suqpaıdy. О́ıtkeni kópshiligi úıdegi kóńilin bazardaǵy baǵa buzsa da, izdegenin satyp alý úshin «Dına» saýda ortalyǵyna barady. Al munda qus sútinen basqa azyq-túliktiń bárin tabýǵa bolady. Keshe osy saýda ortalyǵynda satylyp jatqan azyq-túlik baǵasyna kóz júgirtip kórdik.
Aldymen aıtarymyz, saýda sóreleri jylqy, sıyr men qoıdyń etine tolyp tur. Munda satyp alýshydan baǵany surap júrgen adamnyń qarasy kóp. Munyń sebebin satýshylardyń ózderi baǵanyń kóterilgenimen túsindiredi. Máselen, qoı etiniń bir kılosy 1 800 teńgeden bastalady. Qabyrǵasy – 2 000 teńge. Al sıyr eti 1 900-2 200 teńgeden saýdalanyp tur. Jylqynyń etine 2 000 teńgeden joǵary suralady. Biraq «qazanshynyń erki bar...» degendeı, et satýshylar ózgelerge estirtpeı, baǵany túsirýge emeýrin tanytady. Jaıaǵa 2 800 teńge, qazyǵa 2 800-3 000 teńge aralyǵynda baǵa qoıǵandardyń saýdasy qyzar emes.
– Búgin bazarǵa Reseıden ákelinip, soıylǵan 20 jylqynyń eti keldi. Al mende – Qyzylqoǵa aýdanynan ákelingen jylqynyń eti. Pisirgende dámdi bolady, baǵasyn túsirip bereıin, alyńyz, – deıdi et satýshynyń biri.
– Munda eki-úsh kúnnen beri satylmaı, turyp qalǵan et te bar. Tońazytqyshta turǵan et dámdi bolmaıdy. Men búgin soıylǵan maldyń etin satamyn, – deıdi taǵy bir satýshy.
– Baǵa kún saıyn ózgerip jatyr. Et az bolsa, baǵa kóteriledi. Biraq endi baǵa arzandamaıdy-aý, – deıdi úshinshi satýshy aıtqanyna sendirgisi kelip.
Úsheýi de shynyn aıtty ma, álde óziniń ǵana saýdasy júrgenin qalady ma, áıteýir aldyndaǵy sóresine jaqyndaǵan jannyń bárine dámdi bolatyn etti usynýmen álek. Biraq satýshylardyń kópshiligi burynǵydaı «et alyńyz...» dep, tutynýshyny daýystap ta, qol bulǵap ta shaqyrmaıdy. Alýshynyń ishi-baýyryna kirip, jik-japar bolmaıdy. Deni jaıbaraqat otyr. Suraǵan adamǵa ernin jybyrlatyp qana baǵany aıtady. Satýshylardyń osyndaı selqostyǵynan ba, álde basqa sebebi bar ma, dorba-dorba et satyp alyp jatqandar kóp emes.
Saýda ortalyǵynyń kókónis satylatyn bóliginde de ónimder samsap tur. Sábiz – 150, pııaz – 100, al kartoptyń baǵasy 150 teńgeden saýdalanyp jatyr. Munda da sóre jaǵalap, baǵany suraýshy kóp te, satyp alýshy az.
Sońǵy kezde Atyraý qalasynda halal et satatyn dúkender de kóbeıdi. Al mundaǵy baǵa bazardaǵydan da qymbat. Sondaı dúkenniń birinde sıyr etine 2 200-2 500, jylqy eti úshin 2 500-2 800 teńge aralyǵynda baǵa qoıylypty. Sonymen birge áleýmettik jeliler arqyly et saýdalaýshylar da paıda boldy. Olar usynatyn et baǵasy bazardaǵydan sál arzandaý bolǵanymen, maldyń qalaı, qaıda soıylǵanyna kúdikpen qaraýshylar bar.
Oblystyq statıstıka departamentiniń málimetine súıensek, bıylǵy qańtar-qyrkúıekte azyq-túlik taýarlarynyń baǵasy 8 paıyzǵa ósipti. Sondaı-aq azyq-túlik emes taýarlar 3,3 paıyzǵa qymbattasa, aqyly qyzmetter quny 2,6 paıyzǵa kóterilgeni belgili boldy.
Atyraý oblysy
