Elorda • 16 Qazan, 2020

Astanaǵa ajar qosqan ilkimdi ister

27 ret kórsetildi

Indet qaýpi tóngeli aınalamyzdaǵy aǵaıynnyń amandyǵy úshin bir-birimizden irge­mizdi aýlaq salyp, áleýmettik araqashyqtyq saqtaýdy qaperde ustap ke­le­miz. Karantın rejimi kezinde emin-erkin júris-turysymyz ájeptáýir shek­telgenimen, taza aýada tynystaýǵa tyıym salynbady. Sondyqtan qala hal­qyna qolaıly jaǵdaı jasaý úshin aýla, tynymbaq, gúlzar sııaqty tynys ke­ńeı­ter oryndardyń kórki de kóz qýantatyndaı bolýyna basa mán berilip jatyr.

 

Abattanǵan aýla turǵyndardyń kóńilin aýlaıdy

Karantın sharalary engizilgennen keıin ashyq aspan astyndaǵy aýasy keń qoǵamdyq oryndarǵa suranys arta tústi. Turǵyndar taza aýada serýendeýge kóbirek kóńil bóle bastady. Osyny eskergen Nur-Sultan qalasynyń ákim­di­gi kóktemnen bas­­tap aýlalardy, saıa­baq­tardy, jelekjoldardy abattandyrý boıynsha aýqymdy jumys júrgizip kele­­di. Bul baǵyttaǵy jumys barlyq aýdan­da belsendi júr­gizil­genimen, qala­nyń eski bóliginiń aja­ryn ashýǵa basym­dyq berildi. Atap aıtqanda, bıyl Baı­qońyr aýdanynda – 50, Saryarqada – 40, Almatyda – 33, Esil aýda­nynda 20 aýla abattandyryldy.

Aýlalardy janǵa jaıly, kózge tartymdy etip qaıta jańartý barysynda tur­ǵyndardyń da tilegi eskerilip jatyr. О́ıtkeni turǵyndardyń qalaýymen jan­danǵan aýlanyń aınalaǵa qolaıly bo­lary sózsiz. Bul rette «Bıýdjetke qa­tysý» baǵdarlamasy turǵyndardyń ta­lap-tilegin júzege asyrýǵa septigin tıgizýde.

«Halyq sanynyń ósýin eskere otyryp, iri gabarıtti aýlalar, gúlbaqtar men jelekjoldar qurylysyna basymdyq berip jatyrmyz. Aýdandardy jurtqa qolaıly etip jasaqtaý isinde turǵyndardyń tilegin eskerýsiz qaldyrmaımyz. Mysaly, Jel­toq­san kóshesindegi №2-úıdiń tur­ǵyn­dary esep berý kezdesýinde aýlany abat­tandyrý máselesin kóterdi. Biz ony «Bıýd­jetke qatysý» baǵdarlamasy bo­­­ıynsha abattandyrdyq. Turǵyndar aýdan ákimdikterine ótinim berip, aýla kórinisin usynady. Sodan soń qandaı aımaqtar salý qajet, qandaı sport alańy kerek degen sııaqty birqatar másele sheshimin taýyp jatyr. Turǵyndarmen kezdesken kezde basqa da mańyzdy máselelerdi talqylaımyz. Aıtalyq, «Qaýipsiz aýla» baǵdarlamasy boıynsha aýlaishilik aýmaqtarda kameralar ornatamyz. Bul tájirıbe kórsetip otyrǵandaı, qaýipsizdik deńgeıin arttyrady. Sonymen qatar jedel qyzmet mashınalary turǵyn úı aýmaǵyna kedergisiz kirý úshin «aqyldy shlagbaýmdar» atty jańa joba iske qosyldy», deıdi Nur-Sultan qalasynyń ákimi Altaı Kólginov.

Sonymen qatar turǵyndarǵa jaılylyq syılaý úshin bos jatqan jerler men qaraýsyz qalǵan ýchaskelerdi demalatyn qoǵamdyq oryndarǵa aınaldyrý da mańyzdy. Buǵan qosa apattyq jaǵdaıdaǵy úıler de buzylyp, ornyna jańa oıyn-saýyq alańdary salynyp jatyr.

Qaladan shetkeri ornalasqan О́ndiris turǵyn alabyndaǵy qaraýsyz qalǵan ýchaskeniń biri búginde turǵyndardyń súıikti ornyna aınalǵan. Osy mańda turatyn Tileýles Jańabaıqyzy jańa­dan salynǵan shaǵyn saıabaq úshin rıza­shy­lyǵyn bildirdi. «Bul jer qaraýsyz, bos jatqan edi. Biz odan aınalyp óte­tin­biz. Al endi qazir bizdiń jeke sha­ǵyn saıabaǵymyz bar. Balalarǵa unaı­dy. Aǵashtar otyrǵyzyldy. Biz rızamyz, óıtkeni balalar óte qýanyshty. Tónip turǵan indettiń qaýpin eskersek, den­saý­ly­ǵymyzǵa kóbirek ýaqyt bólý ma­ńyz­dy. Demek, ashyq aýada sportpen shu­ǵyl­daný kerek. Munda fıtnes aımaǵy da bar, balalar fýtbol da oınaı alady», deıdi ol.

О́ndiris turǵyn alabyndaǵy Aqbıdaı kóshesinde fýtbol alańy bar aýla jasaldy, Taıbýryl kóshesinde shaǵyn saıabaq ashyldy. Munda 1950 jyly sa­lyn­ǵan japsarlas úıler bolǵan edi. Qazir bul jer sporttyq trenajerler aımaǵy, balalarǵa arnalǵan oıyn ala­ńy, fýtbol jáne basketbol alańy bolyp birneshe aımaqqa bólindi. Taǵy bir jańalyq – bul aımaqta turǵyndardyń ótinishi boıynsha jyly aıaldama ornatyldy. Sondaı-aq Prezıdenttiń tapsyrmasyna sáıkes №23 mekteptiń jańa korpýsynyń qurylysy bastaldy. Eńseli dene shynyqtyrý-saýyqtyrý kesheniniń qurylysyn júrgizip jatyr.

Mundaı ıgilikti Almaty aýdanynyń turǵyndary da kórip jatyr. Ǵ.Músirepov kóshesindegi №10/3-úıdiń mańy buryn batpaq jer boldy. Osy máselemen ákimdikke aýdan turǵyndary júgindi. Nátıjesinde jańa aýla paıda boldy. Dál osyndaı máselemen Qajymuqan, Petrov, Sh.Qudaıberdiuly kóshelerinde aýlalar salyndy. Aldaǵy ýaqytta aýdanda taǵy da birqatar tynymbaqty abattandyrý josparlanyp otyr.

Jalpy, bıyl Nur-Sultanda 150 aýla men 50 qoǵamdyq oryn abattandyryldy. Bul 300 myńnan asa adamnyń salamatty ómir saltyn ustanyp, sportpen aınalysýyna qolaıly jaǵdaı jasaıdy. Osynaý aýqymdy jumysqa «Jumyspen qamtýdyń jol kartasy» boıynsha jumysshylar tartyldy.

 1

Kópir asty kórikti orynǵa aınaldy

Demalys úshin jaıly aımaqtar qurý – qala basshylyǵynyń únemi nazarynda turǵan másele. Bul baǵyttaǵy ońtaıly sheshimniń biri kópir astyndaǵy keńistikti kópshiliktiń bos ýaqytyn ótkizetin oryn­ǵa aınaldyrý boldy.

Osyndaı kórikti oryn L.N. Gýmılev atyndaǵy EUÝ janyndaǵy kópirdiń astynan salyndy. Munda strıtbol, skeıtvord, vorkaýt jáne strıt-art alańdary ashylyp, tennıs ústelderi qoıyldy. Bul aımaq bolashaqta odan ári damymaq. Qazir Nur-Sultan qalasynyń Ýrbanıstıka ortalyǵy áıgili chempıondar Jaqsylyq Úshkempirov pen Denıs Tenge arnalǵan graffıtı salý úshin qolaıly oryn qarastyryp jatyr.

Elordada balalarǵa arnalǵan úlken eko-alańnyń biri Saraıshyq kóshesindegi kópirdiń astynda ashyldy. Bul jańa qoǵamdyq keńistik Prezıdent jáne Trıat­lon saıabaqtaryn baılanystyrady. Oıyn alańynyń jalpy aýdany – 1 088 sharshy metr. Atalǵan keńistikte eki basketbol, eki fýtbol alańy, balalar alańy, kóleńkeli shatyrlar, jattyǵý aımaǵy, 13 pıknık aımaǵy jabdyqtaldy. M-1 kópiriniń baǵandary graffıtımen bezendirilip, dekoratıvti jaryǵy uıymdastyryldy. Tamaqtaný orny da bar. Sondaı-aq ózen jaǵasynda jaıaýjoldar jáne uzyndyǵy shamamen 4 shaqyrymǵa jetetin velosıped joly salyndy.

«Bul – halyqaralyq deńgeıdegi ınfraqurylym. Qarańyzshy, qansha adam basketbol, fýtbol, voleıbol oınap, máz-meıram bolyp júr. Strıt-vorkaýtqa arnalǵan tamasha jabdyqtar bar. Shyn máninde, keremet jobalar, tańǵalarlyq dızaın birden kózge túsedi. Bizdiń sýretshiler salǵan bul qabyrǵa sýretteri de keremet. Mundaı alańdar búkil elde kóp bolǵanyn qalaımyn», deıdi elordalyq Ánýar Ǵazız.

Indet qos ókpeden qysqan qysyltaıań shaqta kópir astyndaǵy osyndaı keńis­tik­ter qala turǵyndarynyń kóńilin kóterip tastaǵany ras. Munda jastarmen qatar, serýendep júrgen úlken kisilerdi de jıi baıqaımyz.

«Aldymen men strıt-vorkaýtpen aınalysatyn jastar atynan osyndaı alańdar úshin qala ákimdigine rıza­shy­ly­ǵym­dy bildirgim keledi. Búkil álemdegi jaǵdaıdy eskersek, búginde mundaı jobalar óte qajet. Biz taza aýada jattyǵamyz. Barlyǵy kásibı turǵyda daıyndalǵan, jaǵdaı jasalǵan. Eń bastysy, jastar ýaqytyn birge, paıdaly ótkizedi», deıdi qala turǵyny Aıtym Jaqypov.

Bul aımaqqa áli de shaǵyn sáýlet formalary qoıylady. Ekstremaldy sport áýesqoılary úshin parkýr-alań qurý josparlanyp otyr. Shahardaǵy mundaı tartymdy oryndardy jasaý jumystary «Nur-Sultan – jaıly qala» tujy­rymdamasy aıasynda júzege asyrylyp jatyr.

Aıaldamalar, sport alańdary, art-nysandar, ınstallıasııalar men jaryq kom­pozısııalary – zamanaýı mega­po­lıstiń erekshe sıpaty. Búginde qala kóshelerinde nazar buryp qaraıtyn ajarly art-nysandar da kóptep kózge shalynady. Elordanyń kósheleri men demalys oryndary kóshe kompozısııalarymen, ınstallıasııalarmen bezendirilgen. Olardyń taqyryby otbasy qundylyǵyn arttyrýdy, ulttyq mádenıetti damytýdy nasıhattaıdy.

«Nur-Sultan», «Arý» ınstallıasııa­la­ry, gúl pıramıdalary men tek­she­le­ri, sándik oryndyqtar, Abaı men ál-Farabı beınelengen jazyq músinder, shrıft kompozısııasy men gúl órisi, jaryqtandyrylǵan aǵashtar, oryndyqtar jáne basqa da art-nysandar astananyń ajaryn ashyp, ajyramas bóligine aınaldy.

 

Jasyl jelek – janǵa saıa

Astananyń ajaryn asha túsý úshin abattandyrý jumystarymen qatar kógaldandyrýǵa aıryqsha kóńil bólinetini sózsiz. Bul rette eń aldymen elordanyń jasyl beldeýin odan ári damytýǵa mán beriledi. Qala basshysy Altaı Kólginov kógaldandyrý jumysyna da erekshe ekpin salyp otyr.

«Elordanyń jasyl beldeýi qalanyń tynys alý organy ispettes. Orman ósirý Elbasynyń bastamasymen qolǵa alynǵan bolatyn. Osy ýaqyt aralyǵynda jasyl beldeý aıtarlyqtaı keńeıdi. Jyl sa­ıyn myńdaǵan tal-terek otyrǵyzylady. Jasyl beldeý qalanyń ekologııasy men klımattyq jaǵdaıyn jaqsartýǵa septigin tıgizip keledi. Bıyl 330 myńǵa jýyq japyraqty, qylqan japyraqty kóshet jáne qosymsha taǵy 3 myńnan asa kóshet otyrǵyzamyz. Jalpy, aýmaqta 10,2 mln tal men 1,8 mln qaraqat, yrǵaı, deren ósip jatyr. Kóktemde jasyl beldeýdiń soqpaq jol jelisin qaıta qurýǵa kiristik. Aýmaqta belsendi ýaqyt ótkizýge arnal­ǵan skeıtbordıng alańy, rolıkpen syr­ǵanaı­tyn shaǵyn alańdar salý jumystary júrgizilip jatyr. Jaıaý serýendeýge jáne kross-kantrı sabaqtaryna arnalǵan joldar salynady. Sondaı-aq balalarǵa arnalǵan oıyn alańdaryn, fýtbol jáne tennıs alańdaryn jasaımyz. Jasyl beldeýde búginde qoıan, qarsaq, túlki, qyrǵaýyl jáne basqa da janýarlar men qustar mekendeıdi. Jasyl beldeýdegi qustardyń sanyn arttyrý boıynsha da jumys atqarylyp jatyr», deıdi ákim.

Qazirgi jasyl beldeýdiń janynda ornalasqan ıppodromda ıppoterapııa­­men aınalysýǵa arnalǵan at-sporty kesheniniń qurylysy aıaqtalýǵa taıaý. Erekshe qajettilikteri bar balalardy ońaltýmen arnaıy oqytylǵan adamdar aınalysady. Ippodrom bazasy ulttyq jáne klassıkalyq sport túrlerin ótkizý jáne olarǵa daıyndyq, týrıstik marshrýt baǵyttary boıynsha damytylady. Ippodromnan Úrker eldi mekenine deıin velojol tóseldi. Endi velosıped, shańǵylardy jalǵa berý úshin baza salynbaq. Bul jumys jyl sońyna deıin aıaqtalady.

«Elordanyń barlyq aýdandarynda kógaldandyrýǵa nazar aýdaryp kelemiz. Bıyl 30 myń túp aǵash otyrǵyzamyz. Aýlalardy, saıabaqtardy, tynymbaqtar men jelekjoldardy abattandyrý kezinde kóshetter otyrǵyzamyz. Árıne, oǵan kútim jasaý mańyzdy. Otyrǵyzylǵan tal-terekter men gúlderdi kútip-baptaý úshin kóktemnen bastap sýarý júıesin 20%-dan 90%-ǵa deıin qalpyna keltirdik. Prezıdent halyqqa Joldaýynda ekolo­gııa­l­yq týrızm mádenıetin belsendi damytý mańyzdy mindet ekenin atap ótti. Bul úshin elordada qala turǵyndary men qonaqtaryna arnalǵan ekoparkter qurý boıynsha jumystar júrgizilip keledi», deıdi A.Kólginov.

Sonymen osy jyly astanada otyr­ǵyzyl­ǵan tal sany 30 myńdaı bolsa, barlyq egilgen jasyl-jelek 80 myńǵa jetedi. Munyń kólemin jyl saıyn arttyrý mańyzdy meje retinde belgilingen.

Ákimniń aıtýynsha, ósimdikterdi qor­ǵaý maqsatynda jasyl kóshetterdi kútý ári qorǵaý erejeleri kúsheıtildi. Buryn kesilgen bir aǵashtyń ornyn tol­ty­rýǵa bes aǵash egiletin. Endi bir aǵash kesilse, onyń ornyna on aǵash otyrǵyzý kerek bolady.

1

 

Igilikti is jalǵasyn tabady

Elordanyń tynysyn keńeıtetin jumystardyń budan ári jandana túsetini anyq. Mysaly, aldaǵy jyly «Jeruıyq» saıabaǵynyń bos jatqan jerlerin abattandyrý josparda tur. Mundaı ıgilikti is jalǵasyn taýyp, M.Tólebaev kóshe­sin­degi ýchaskede jańa qoǵamdyq keńistik qurylady. Buqaralyq sportty damytý maqsatynda tennıs korttaryn, basketbol alańdaryn, skeıtpark, pıknıkke arnalǵan aımaqtardy ornalastyrý josparlanyp otyr. Saýda pavılondary men gamaktary bar oıyn alańy paıda bolady.

Ýrbanıstıka ortalyǵy bergen máli­met boıynsha júgirýge arnalǵan jol­dar jáne velojoldar qarastyrylǵan. Kógaldandyrý alańy – 13 939,8 sharshy metr, alleıa – 12 053,1 sharshy metr, júgirý jolynyń uzyndyǵy 1 951 metr aýmaqty qamtıdy.

«Prezıdent halyqqa Joldaýynda bu­qaralyq sportty damytýǵa erekshe nazar aýdardy. О́ńirlerde sport sek­sııa­laryn ashýǵa jáne balalardyń sporttyq jáne shyǵarmashylyq áleýetin damytýǵa basymdyq beriledi. Bul baǵytta jumystar júrgizilip jatyr. Elordada 3 dene shynyqtyrý-saýyqtyrý kesheniniń qurylysy bastaldy, taǵy bireýi kelesi jyly salynady», dep málimdedi Nur-Sultan qalasy Sáýlet, qala qurylysy jáne jer qatynastary basqarmasynyń basshysy Nurlan Uranhaev.

Sonymen qatar shaharda taǵy bir Arbat salynady. Jaıaý júrginshiler promenady qurylysy boıynsha jumys júrgizilip jatyr. Jańa qoǵamdyq keńistik Omarov kóshesiniń Respýblıka dańǵylynan Q.Qýanyshbaev atyndaǵy teatrǵa deıingi boıynda ornalasady. Jaıaý júrginshiler promenady eki teatr arasyndaǵy aýmaqty baılanystyrady.

Respýblıka dańǵyly jaǵyndaǵy sýburqaqty qaıta qurý jumysy qolǵa alynady. Bul jylǵaǵa qaraı aǵady. Al sol jylǵa boıynda balalarǵa arnalǵan sýmen oınaıtyn elementter ornatylmaq. Buǵan qosa Arbat aýmaǵynda aspaly átkenshek qoıylady. Balalar úshin sport jáne oıyn alańdary, tynysh aýmaqtar, kovorkıng-ortalyq syndy tegin semınarlar men til sabaqtaryn ótkizýge arnalǵan jeke aımaqtar jasalady. Kópir asty keńistigi aýmaǵynda balalarǵa arnalǵan eko-alań men aspaly saıabaq salynady. Sondaı-aq Beıbitshilik kóshesinen Respýblıka dańǵylyna deıin velojol paıda bolady.

Elorda ákimi Altaı Kólginov Instagram-daǵy paraqshasynda «О́tken jyly biz bi­rinshi kezekte abattandyrýdy qajet etetin aýlalardyń tizimin jasadyq. Olardyń qataryna qaraýsyz qalǵan ýchas­ke­ler, batpaq jáne bos qalǵan jerler engizildi. Basymdyq oń jaǵalaýǵa jasaldy. Sondaı-aq apatty úıler súrilgen jerlerde, qurylys jumystary qarqyndy júrip jatqan jerlerde shaǵyn parkter paıda boldy. Abattandyrý boıynsha aýqymdy jumystarǵa bıylǵy kóktemnen bastap kiristik. Qazir kelesi jyly abattandyrylatyn aýlalar men qoǵamdyq keńistikterdiń tizimin daıyndap jatyrmyz», dep jazdy.

 

Sońǵy jańalyqtar

Bir saty tómen syrǵydyq

Sport • Búgin, 08:02

«Shahtıor» jigitteri jarady

Fýtbol • Búgin, 08:00

Solerdiń senimdi jeńisi

Sport • Búgin, 07:58

«Myń kúbi» músini

Rýhanııat • Búgin, 07:56

Saıabaqtardyń atyna zaty saı ma?

Qoǵam • Búgin, 07:50

Jer yryzdyǵy jerde qalmaıdy

Aımaqtar • Búgin, 07:48

Ekonomıkany ózgertetin bes baǵyt

Ekonomıka • Búgin, 07:43

Aýyz sýdyń adal bolǵanyna ne jetsin!

Aımaqtar • Búgin, 07:42

Eńbek naryǵy eńse tikteı me?

Qoǵam • Búgin, 07:40

Jetimin jylatpaǵan el edik...

Rýhanııat • Búgin, 07:37

Aqjaıyqta jol azaby azaıady

Qoǵam • Búgin, 07:34

Kógildir otynsyz kósegemiz kógermeıdi

Aımaqtar • Búgin, 07:32

Sheksizdik formýlasy

Ádebıet • Búgin, 07:29

Kitapqa kóshken estelikter

Ádebıet • Búgin, 07:28

Siz bilesiz be?. .

Ádebıet • Búgin, 07:24

Qoldaý jaqsarsa, qorǵaý da túzeledi

Saıasat • Búgin, 07:22

Qan qaqsatqan qarjy pıramıdasy

Saıasat • Búgin, 07:20

«Offlaın kún» aksııasy

Qoǵam • Búgin, 07:17

Jas Qalam jobasy bastaý aldy

Oqıǵa • Búgin, 07:15

Bazardaǵy jastar jasyl alańda jolyqty

Oqıǵa • Búgin, 07:09

О́lketanýshylar bas qosty

Aımaqtar • Búgin, 07:07

Saǵyndyrǵan aýylym

Rýhanııat • Búgin, 07:04

Jazyqsyz japa shekken qos azamat

Tarıh • Búgin, 07:01

Osy jurt Jumaǵalıdy bile me eken?!

Rýhanııat • Búgin, 06:58

Toqsanǵa toldy qart kúıshi

Oqıǵa • Búgin, 06:53

Hattar sóılegende...

Tarıh • Búgin, 06:50

Begalındik beıneler

О́ner • Búgin, 06:47

Tańǵajaıyp balet baǵdarlamasy

Teatr • Búgin, 06:43

Azyq-túlik quny artty

Qoǵam • Búgin, 06:38

Turaqtandyrý qorynyń ónimi jetkilikti

Aımaqtar • Búgin, 06:36

Sham jaryǵy túbine túspes

Tanym • Búgin, 06:35

Joshy – qazaq handarynyń atasy

Rýhanııat • Búgin, 06:34

О́simdik maıy qymbattaǵan

Qoǵam • Búgin, 06:34

Joldaýdy nasıhattaýǵa qatysady

Saıasat • Búgin, 06:33

Fonogramma qoldaný zańmen retteledi

Parlament • Búgin, 06:32

Baıypty bastamalar men naqty nátıjeler

Prezıdent • Búgin, 06:30

Daraboz Peleniń dáýiri

Sport • Búgin, 06:30

Fın kambegi

Hokkeı • Búgin, 06:30

О́risti ónege

Rýhanııat • Búgin, 06:28

Tuńǵysh mergen

Sport • Búgin, 06:27

Koronavırýspen kúresten sabaq aldyq pa?

Koronavırýs • Búgin, 06:27

Sharapatty shahar shuǵylasy

Elorda • Búgin, 06:19

«Serpinnen» serpilis kútemiz

Bilim • Búgin, 06:15

2 mln teńge júldege ıe boldy

Oqıǵa • Búgin, 06:13

El yrysy kemigen joq

Aımaqtar • Búgin, 06:08

Bazardaǵy baǵa birshama kóterilgen

Aımaqtar • Búgin, 06:05

«A» korpýsy aýdıtorııaǵa oralady

Saıasat • Búgin, 06:01

Uqsas jańalyqtar