Abaı • 16 Qazan, 2020

Abaıdy oqytý balabaqshadan bastalýy tıis

780 ret
kórsetildi
3 mın
oqý úshin

Abaıdyń mol murasy, naqyl sózderi óskeleń urpaqtyń boıynda rýhanı-adamgershilik qasıetter qalyptastyrý úshin asa qajet desek, ony árbir adamnyń boıyna sińirý men qalyptastyrý balabaqshadan bastalýy tıis. О́ıtkeni balabaqsha – bilim men tárbıe berýdiń alǵashqy baspaldaǵy. Abaıdyń qundy qazynasyn oqyta otyryp baldyrǵandardy tanym-bilimge jeteleý – urpaǵymyzdyń bolashaǵyna zor úmitpen qaraý.

Abaıdy oqytý balabaqshadan bastalýy tıis

Hakim Abaıdyń shyǵarmashylyǵy óte orasan bilim, qazyna. Ony bir aıda nemese bir jylda balalarǵa sińirý ońaı sharýa emes, sondyqtan bilimdi kishkentaıynan bastap adam boıyna sińirgenshe qamtamasyz etý kerek. Balabaqshada Abaı óleńderin jattatý, qara sózderin oqyp, mazmunyn ashyp túsindirý, aqparattyq-kommýnıkatıvtik ashyq sabaqtar ótkizý arqyly tanys­tyrýǵa bolady. Onyń kishkentaı kezin­degi aqyl-parasattylyǵy men dana­ly­ǵyn teatrlyq qoıylym retinde kór­setý bilimdi jetkizýdiń tyń tásili. Aqynnyń qara­sózderiniń ózi bir tylsym dúnıe. Bal­dyr­ǵandarǵa jetkizý sál aýyrlaý bol­ǵanymen, keıbir qarasózderin úıre­tip túısindirýge bolady. Mysaly, jetinshi sózi:

«Jas bala anadan týǵanda eki túrli minezben týady: bireýi – ishsem, jesem, uıyqtasam dep turady. Bular – tánniń qumary, bular bolmasa, tán janǵa qonaqúı bola almaıdy. Ne kórse soǵan talpynyp, jaltyr-jultyr etken bolsa, oǵan qyzyǵyp, aýzyna salyp, dámin tatyp qarap, tamaǵyna, betine basyp qarap, syrnaı-kerneı bolsa, daýysyna umtylyp, onan erjetińkiregende ıt úrse de, mal shýlasa da, bireý kúlse de, bireý jylasa da tura júgirip, «ol nemene?», «bul nemene?» dep, «ol nege úıtedi?» dep, «bul nege búıtedi?» dep, kózi kórgen, qulaǵy estigenniń bárin surap, tynyshtyq kórmeıdi. Mu­nyń bári – jan qumary, bilsem eken, kór­sem eken, úırensem eken degen». Bal­­dyr­ǵandarǵa jan qumaryna shaqyra­r­lyq is-áreketterdi úırenýin, boıyna toqýyn osy sózi arqyly jetkizý durysyraq.

Abaı ómirbaıanyn kezeń-kezeńge bó­lip, ony balalardyń jas ereksheli­gine qaraı qoıylym, kishigirim teatr ispettes sabaqtarmen jetkizý jeńilirek. О́ıtkeni obrazdyq qoıylymdar, ásirese keıip­ker retinde ony somdaǵan bala málimetti tez qabyldaıdy. Qoıylym barysyn­da sol dáýirge sapar shegilip, Abaıdyń aýylynda bolyp qaıtqandaı sezim bala mıynda tez saqtalady. Sol dáýir­­degi qoldanǵan aspaptardy, kıgen qazaqy kıimderimizdi, ata-babalarymyz­dyń qalaı ómir súrgendigin jetkizý – tarıhymyzdy sińirýge septigin tıgizbek. Osy oraıda bizdiń №62 «Botaqan» bóbekjaı balabaqshasy da óz úlesin qosýda. Eńbek jolymda uly aqynnyń «Adamnyń adamshyldyǵy – aqyl, ǵylym, jaqsy ata, jaqsy ana, jaqsy qurby, jaqsy ustazdan bolady» degen naqyl sózin árdaıym qoldana otyryp, balabaqsha adam ómirindegi eń birinshi qalyptasatyn baspaldaq dep bilemin.

 

Ulmıra DOSBERGENOVA,

balabaqsha tárbıeshisi

 

ShYMKENT