Infografıkany jasaǵan Záýresh Smaǵul, «EQ»
«QazAvtoО́nerkásip» Qazaqstan avtokólik salasy kásiporyndary odaǵynyń málimetinshe, osy jyldyń toǵyz aıynda resmı dılerler arqyly 61 336 avtokólik satylypty. Kórsetkish ótken jyldyń osy kezeńimen salystyrǵanda 24,1 paıyzǵa jaqsarǵan.
– Qyrkúıek aıy naryq úshin qolaıly boldy. О́ıtkeni ótken aıda 9 604 kólik satyldy. Byltyr dál osy kezeńde 5 954 kólik saýdalanǵan edi. Iаǵnı, kórsetkish 61,3 paıyzǵa joǵary. Qyrkúıekte naryqta satylǵan kólikterdiń jalpy quny 86,9 mlrd teńgege teń boldy. Tamyz aıymen salystyrǵanda saýda 2,5 paıyzǵa ósken. Eske sala keteıik, tamyzda 9 370 avtokólik satyldy, – dedi odaqtyń strategııalyq josparlaý jónindegi dırektory Artýr Mıskarıan.
Toǵyz aıda kólik satyp alǵandardyń 70,6 paıyzy nemese 43 312-si otandyq zaýyttardyń ónimin tańdaǵan. Al ımporttyń úlesi – 18 024 kólik. Bul qańtar-qyrkúıek aralyǵynda satylǵan ónimderdiń 29,4 paıyzyna teń.
Esepti kezeńniń qorytyndysyna súıensek, el turǵyndary kóbirek tańdaǵan brendterdiń bestigi tómendegideı qalyptasyp otyr: Lada (13 496 kólik satylǵan), Hyundai (11 509), Toyota (7 841), Ravon (6 548) jáne KIA (4 689). Bulardan bólek, suranysqa ıe markalardyń qatarynda Chevrolet, GAZ, Renault, Volkswagen jáne Nissan bar.
Tarqata aıtsaq, qazaqstandyqtar toǵyz aıda 5 943 Lada Granta, 5 414 Ravon Nexia jáne 3 338 Toyota Camry satyp alǵan. Hyundai Tucson (3 308) men Lada Vesta (3 149) modelderine qyzyǵýshylyq tanytqandar da az emes.
– Qazaqstan naryǵyndaǵy dılerlik toptyń kóshin ádettegideı «BIPEK AVTO – AZIIа AVTO» holdıngi bastap tur. Toǵyz aıda satylǵan jańa kólikterdiń 30,8 paıyzy dál osy kompanııaǵa tıesili. Ekinshi orynǵa «Astana Motors» kompanııasy jaıǵasqan. Onyń naryqtaǵy úlesi qańtar-qyrkúıek qorytyndysy boıynsha 19,5 paıyzdy qurady. Bestikke «Allur Auto» (úlesi 6 paıyz), «Vıraj» (5,8 paıyz) jáne «Shym Auto» (2,3 paıyz) enip otyr, – dedi A.Mıskarıan.
Sońǵy toǵyz aıda satyp alynǵan kólikterdiń 15 308-i almatylyqtarǵa tıesili. Bul aralyqta astanalyqtar 11 344 kólik, al shymkenttikter 6 059 tehnıka satyp alǵan.
– Qyrkúıek aıy jańa avtokólikter naryǵy úshin de qolaıly boldy. Dál osy qarqyn saqtalatyn bolsa, avtodılerler jyldy byltyrǵy kórsetkish shamasynda aıaqtamaq. Sál-pál joǵary bolýy da yqtımal. Bul jerde eldegi epıdemııalyq jaǵdaı men saladaǵy iskerlik belsendilik úlken mańyzǵa ıe, – deıdi odaqtyń strategııalyq josparlaý jónindegi dırektory.
Eske sala keteıik, byltyr qazaqstandyqtar 71,4 myń jańa avtokólik satyp alǵan bolatyn. Oǵan 654,3 mlrd teńge jumsalǵan. Satyp alýshylardyń 42,2 myńy otandyq kólikterdi tizgindegenin de atap ótken jón.
Osy oraıda, Qazaqstan avtobıznes qaýymdastyǵynyń derekterine de nazar aýdarýdy jón kórdik. Qaýymdastyqtyń málimetinshe, tamyz aıynda Mamandandyrylǵan halyqqa qyzmet kórsetý ortalyqtaryna 20 707 kólik jańadan tirkelgen. Al qaıta tirkelgen kólikterdiń sany – 112 533. Bul kórsetkish 2019 jyldyń sáıkes kezeńimen salystyrǵanda 16,6 paıyzǵa joǵary. Naryqtaǵy belsendilikke dılerlerdiń jańa avtokóliktermen tolyǵýy jáne Armenııadan ákelingen kólikterge sary tústi nómir berý tártibiniń aıtarlyqtaı jeńildeýi sebep bolǵan.
– Mamandandyrylǵan halyqqa qyzmet kórsetý ortalyqtary karantınge baılanysty sáýir aıynda jabyq turdy. Sonyń ózinde segiz aıdyń ishinde 689 451 kólik tirkeýden ótken. Kórsetkish 2019 jyldyń tamyz aıymen salystyrǵanda, 17 paıyzǵa artty. Tirkelgen kólikterdiń 268 724-iniń qoldanystaǵy merzimi 20 jyldan asyp ketken. Al zaýyttan shyqqanyna úsh jyl tolmaǵan jańa tehnıkalardyń úlesi ótken jylǵa qaraǵanda 3,1 paıyzǵa ósip otyr. Qazaqstandyqtar kóbinese Toyota (107 099 kólik), Lada (94 548), Volkswagen (45 773), Mercedes-Benz (39 442) jáne Hyundai (32 897) sekildi avtokólik brendterin tirkegen nemese qaıta tirkeýden ótkizgen, – dedi Qazaqstan avtobıznes qaýymdastyǵynyń vıse-prezıdenti Anar Maqasheva.
Onyń aıtýynsha, ekinshi aı qatarynan satylym 9 myń kólikten asyp túsip otyr. Biraq naryqtyń áleýeti budan da joǵary kórinedi. Sondyqtan qaýymdastyq qalǵan úsh aıdy esepke alǵanda, jyl qorytyndysy boıynsha satylym kólemi 90 myń kólikten asyp túsedi dep boljam jasaýda.
Jalpy, Qazaqstandaǵy avtokólik óndirisi sońǵy on jylda aıtarlyqtaı ósim kórsetti. Daǵdarysty ta bastan ótkergeni esimizde. Máselen, 2010 jyldan bastap bul salada 130 jańa mashına jasaý óndirisi iske qosylyp, 14 myńnan astam jumys orny qurylǵan.
2015 jyly teńgeniń erkin aınalymǵa jiberilýine baılanysty avtokólik óndirisi daǵdarysqa ushyrady. 2010 jyly óndiris kólemi 4 myń kólikti qurasa, daǵdarystan bir jyl buryn, ıaǵnı 2014 jyly 40,8 myń kólikke jetken. Daǵdarystan keıin (2016 jyly) bul kórsetkish 7,7 myń kólikke deıin qysqardy.
Úkimet naryqty qoldaý maqsatynda jeńildetilgen avtonesıeleý baǵdarlamasyn engizdi. Sonyń nátıjesinde naryq qalpyna kele bastady. 2019 jyldan bastap avtokólik óndirisi naryǵy naqty ósim kórsetýge kóshti. Iаǵnı, 2010 jáne 2019 jyldar aralyǵynda óndiris kólemi 12,5 ese ósken. О́nerkásiptegi avtokólik óndirisiniń úlesi shamamen 2 paıyzǵa deıin ulǵaıdy.
Aıtpaqshy, Qazaqstannyń avtoónerkásip naryǵyna taǵy bir iri oıynshy kirdi. Ol – Hyundai Trans Kazakhstan jeńil avtokólik óndiretin zaýyty. Jańa zaýyt «Astana Motors» kompanııasynyń enshiles kásiporny bolyp sanalady. Zaýyt birinshi kezeńde jyl saıyn 30 myń kólik shyǵarýǵa qaýqarly. Ekinshi kezeńi iske qosylǵan soń jyldyq óndiris qýaty 45 myń tehnıkaǵa deıin jetpek. Kásiporyn ishki naryqty ǵana qamtymaı, ónimderin TMD elderine eksporttamaq.
– Koronavırýs pandemııasyna baılanysty qalyptasqan daǵdarysqa ári teńge baǵamynyń qubylmalylyǵyna qaramastan, zaýyt qurylysyn josparlanǵan merzimde, bir jarym jylda aıaqtadyq. Osy jyldyń sáýir aıynda zaýytta iri torapty qurastyrý ádisimen avtomobılder óndirisi bastaldy. 15 qazanda usaq torapty qurastyrý ádisimen avtomobılder óndirýge arnalǵan sehty iske qosty. Biz barlyq mindettemeni tolyq kólemde oryndaımyz jáne kelesi jyldyń basynda naryqqa usaq toraptyq ádispen jınalǵan alǵashqy avtomobılderdi usynamyz, – dedi «Astana Motors» kompanııasynyń prezıdenti Nurlan Smaǵulov.
Jańa zaýytta shamamen 700-deı jumys orny qurylady. Jobaǵa salynǵan ınvestısııa kólemi – 28 mlrd teńge. Onyń 30 paıyzy – «Astana Motors» kompanııasynyń qarajaty, qalǵan 70 paıyzy nesıege alynǵan. Qaryzdy «Qazaqstannyń damý banki» AQ men «BRK-Lızıng» AQ usyndy.
