Táýelsiz elimizdiń Tuńǵysh Prezıdenti – Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń tikeleı bastamasymen jáne «Qazaqstan-2050» Strategııasynda jergilikti ózin ózi basqarýdy odan ári damytý týraly berilgen tapsyrmasyna sáıkes aýdandyq mańyzdaǵy qalalardyń, aýyldyq okrýgterdiń, aýyldyq okrýg quramyna kirmeıtin kentter men aýyldardyń ákimderin saılaý tabysty ótti.
Táýelsiz elimizdiń Tuńǵysh Prezıdenti – Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń tikeleı bastamasymen jáne «Qazaqstan-2050» Strategııasynda jergilikti ózin ózi basqarýdy odan ári damytý týraly berilgen tapsyrmasyna sáıkes aýdandyq mańyzdaǵy qalalardyń, aýyldyq okrýgterdiń, aýyldyq okrýg quramyna kirmeıtin kentter men aýyldardyń ákimderin saılaý tabysty ótti.
Bul oqıǵa, shyn máninde, halyqtyń kóńilinen shyqqan demokratııalyq saılaý úderisiniń aıqyn kórinisi boldy. Atap aıtqanda, bıylǵy 5-9 tamyz aralyǵynda óńirlerde 2457 aýyl ákiminiń saılaýy ótkizildi.
Endi osy saılaýdyń uıymdastyrylý jáne ótý barysyna qysqasha toqtala keteıin. Mysaly, zańnamaǵa sáıkes, jergilikti qoǵamdastyqpen júrgizilgen keńesýlerden keıin saılaýǵa 6740 úmitker qatysty (ortasha eseppen alǵanda bir orynǵa 3 úmitker tústi).
Aýyl ákimderiniń saıası qyzmetshiler sanatynan ákimshilik qyzmetshiler sanatyna aýysýyna baılanysty olarǵa tuńǵysh ret jasy (25 jastan joǵary), bilimi jáne eńbek ótili boıynsha biliktilik talaptary qoıyldy. Sonyń nátıjesinde buryn jumys istep kelgen 100 aýyl ákimi biliktilik talaptaryna saı bolmaýyna baılanysty bul jolǵy saılaýǵa qatystyrylmady.
Barlyq saılaý zańdylyqtary tolyq saqtaldy deýge negiz bar. Saılaýdyń qorytyndylary boıynsha 2454 kandıdat tıisti aýdannyń (qalanyń) máslıhattary depýtattarynyń jasyryn daýys berýimen 4 jylǵa ákim bolyp saılandy.
Bul rette, Mańǵystaý jáne Pavlodar oblystarynyń 3 aýyldyq okrýginde úmitkerler teń daýysqa ıe boldy. Osyǵan baılanysty 2013 jylǵy 28 tamyzda bul okrýgterde qaıtadan saılaý ótkizildi.
Ákimder saılaýyna áıel adamdardyń, ásirese, basqa da mamandyq ıeleriniń kópshiligi óz kandıdatýralaryn usyndy. Olarǵa saılaý zańdylyqtaryna sáıkes, barlyq jaǵynan teń quqyq berilip, teńdeı kómekter kórsetilip, keńester berilip, jan-jaqty jaǵdaı jasaldy.
Naqty derekterge súıensek, saılanǵan aýyl ákimderiniń arasynda áıelder – 280 (11,4%), qazaqtar – 2247 (91,5%), basqa ult ókilderi – 207 (8,5%) boldy. Al ákimderdiń ortasha jasy – 47 jas. Sonymen qatar, 1741 aýyl ákimi (71%) qaıta saılandy.
Saılanǵandar arasynda 2249 adam (91,6%) «Nur Otan» partııasynyń músheleri bolsa, 203-i – partııada joqtar jáne 2-eýi – «Aq jol» partııasyna múshe bolǵan azamattar.
Jalpy alǵanda, saılaý naýqany ákimderge úmitkerlerden, saıası partııalardan, qoǵamdyq birlestikterden jáne buqaralyq aqparat quraldarynan baıqaýshylardyń qatysýymen zańǵa tolyqtaı sáıkes ári qatań talaptarǵa saı ótti.
Taǵy da atap óterlik jaıt, saılaý kezeńinde jetekshi respýblıkalyq, óńirlik buqaralyq aqparat quraldarynda jáne ınternet resýrstarynda 2000-nan astam oń sıpattaǵy materıaldar jarııalandy.
Saılaýdy baıqaýǵa Qazaqstannyń belgili qaıratkerleri, ǵalymdary, Qazaqstan halqy Assambleıasy, iri qoǵamdyq birlestikter men jastar qozǵalysy ókilderinen turatyn Respýblıkalyq qoǵamdyq komıssııa qatysty.
Komıssııa músheleri kóptegen óńirde bolyp, zańdy, demokratııalyq jáne ashyq ótken saılaýǵa joǵary baǵa berdi.
Halyqaralyq jáne qazaqstandyq sarapshylardyń pikiri boıynsha, aýyl ákimderiniń tańdap alynǵan saılaý úlgisi Jergilikti ózin ózi basqarýdyń eýropalyq hartııasynyń standarttaryna saı bolyp tabylady.
Saılanǵan aýyl ákimderiniń tıimdi jumysyn qamtamasyz etý maqsatynda olarǵa 67 fýnksııa bekitildi, óńirlerge qosymsha 5420 shtat birlikteri berildi jáne qarjy bólindi.
Búgingi kúni oblys ákimderi aýyldyq apparattardy qalyptastyrdy, sondaı-aq, ońtaılandyrý esebinen shtattyń bir bóligi iri aýdandardy nyǵaıtýǵa jiberildi.
Aýyldyq deńgeıdegi ákimderge derbes tabys kózderin qalyptastyrý quqyǵy berildi. Atap aıtqanda, múlikti jalǵa berý, qaıyrymdylyq jáne demeýshilik jarnalary, jekelegen aıyppul túrleri, jarnamany ornalastyrý úshin tólemder jáne t.b. jóninde sheshim qabyldaý olardyń quzyretine jatatyn bolady.
Osy oraıda, aýyldyń damýyna jumsalatyn shyǵystar jergilikti halyqtyń tikeleı qatysýymen júzege asyrylady.
Tutastaı alǵanda, aýyl ákimderiniń saılaýyn halyq oń qabyldady, saılaý naýqany qalypty jaǵdaıda ótti jáne Qazaqstan qoǵamynyń jetilgendigi men damyǵanyn, sondaı-aq, Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti – Elbasy N.Á.Nazarbaev júrgizip otyrǵan reformalarǵa kórsetilgen senimi men qoldaýynyń joǵary deńgeıin taǵy da dáleldep berdi.
Ámirhan RAHYMJANOV,
Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti Ákimshiligi Memlekettik baqylaý jáne aýmaqtyq-uıymdastyrý jumysy bóliminiń meńgerýshisi.
