Qaraqalpaqstannyń Hojeli qalasynda týyp-ósken Erdos qolyna bylǵary qolǵapty jeti jasynda kıdi. Sol jaqta júrip, óziniń salmaǵyndaǵy balalar arasynda qalalyq, oblystyq, respýblıkalyq deńgeıdegi jarystarda alǵashqy tabystaryna qol jetkizdi. 2001 jyly Jańabergenovter otbasy Qazaqstanǵa qonys aýdardy. Ol kezde Erdos 17 jasta edi. Aqtaý qalasynda bilikti bapker Marat Jákıev jetekshilik etetin úıirmede boks óneriniń qyr-syryna qanyqqan qandasymyz ýaqyt oza táýir nátıjeler kórsete bastady. Túrli halyqaralyq týrnırde top jaryp, qyraǵy mamandardyń nazaryna ilikti. Desek te birazǵa deıin oǵan el chempıonatynda top jarý baqyty buıyrmady. Soǵan qaramastan ulttyq qurama bapkerleri Jańabergenovti 2005 jyly Álem kýbogyna qatysýshylardyń tizimine qosty. Mine, dál sol kezde onyń juldyzy jarqyraı jandy.
Máskeý tórindegi dúbirli doda sporttyń osy túrinde ozyq nátıje kórsetip júrgen memleket ókilderiniń basyn qosty. Jarys jeńimpazy komandalyq saıysta anyqtalýǵa tıis edi. Alǵashqy básekeni Qazaqstan quramasy Grýzııaǵa qarsy ótkizdi. Bizdiń jigitter 9:2 esebimen jeńiske jetti. 81 kılo salmaqta synǵa túsken Erdos Tornıke Iаvelashvılıdi ekinshi raýndta esinen tandyrdy. Kelesi kezdesýde boksshylarymyz Afrıka quramasyn 11:0 esebimen tas-talqan etti. Qap taýy qyranyn qalaı uryp jyqqanyn kórip, meseli qaıtyp qalǵan qara qurlyq ókili Jańabergenovpen jekpe-jekke shyǵýdan bas tartty.
Jartylaı fınalda Qazaqstan men Kýbanyń boksshylary kúsh synasty. Erdosqa deıin segiz juptyń básekeleri aıaqtalǵan bolatyn. Tarazy basy teńselip turdy. Tarqatyp aıtsaq, Mirjan Raqymjanov (51 kılo) Andrı Laffıtany, Serik Sápıev (60 kılo) Iordenıs Ýgasty, Qanat Oraqbaev (64 kılo) Karlos Banto Sýaresti jáne Gennadıı Golovkın (75 kılo) Iordenıs Despeındi jeńse, Mırat Sársenbaev (48 kılo) Iаn Bartelemıge, Murat Aımyrasov (54 kılo) Gılermo Rıgondo Ortıske, Galıb Jafarov (57 kılo) Iýrıorkıs Gamboaǵa jáne Baqyt Sársekbaev (69 kılo) Erıslandı Laraǵa ese jiberdi. Esep – 4:4.
81 kılo salmaqtaǵy Erdos Jańabergenov pen Iýnıel Dortıkos sharshy alańǵa kóterilgende kópshilik qazaq boksshysynyń jeńiske jetetinine kúmánmen qarady. Sebebi 19 jastaǵy Bostandyq aralynyń ókili sonyń aldyndaǵy eki kezdesýinde óte keremet óner kórsetti. Taılandtyń túlegin tas-talqan etse, rýmynııalyq sportshyny nokaýtqa jiberdi. Onyń ústine Iýnıeldiń qazaqqa qaraǵanda boıy da, qoly da uzyn eken. Biraq bul jaıttar qandasymyzǵa esh qolaısyzdyq týdyrǵan joq. Básekeniń basynan tizgindi myqtap qolǵa alǵan Erdos úshinshi raýndta óziniń joıqyn soqqysymen kýbalyq qabylandy es-tússiz edenge qulatty. Nokaýt! Eger arǵy-bergi tarıhymyzǵa zer salsaq, resmı jarystarda birde-bir qazaq jigitine kýbalyqty esinen tandyrý baqyty buıyrmaǵan eken. Qazaq deımiz-aý, búkil álemde Bostandyq aralynyń ókilin nokaýtqa túsirgen boksshylar sanaýly ǵana.
О́kinishke qaraı, odan keıin rıngke shyqqan Dmıtrıı Gotfrıd (91 kılo) pen Muhtarhan Dildábekov (+91 kılo) óz qarsylastaryna jol berdi. Alǵashqysy Lýıs Ortısten utylsa, ekinshisi Odlaner Solıstiń osal tusyn taba almady. Nátıjesinde jartylaı fınalda 5:7 esebimen utylǵan Qazaqstan quramasy Máskeýdegi Álem kýbogyn úshinshi orynmen qorytyndylady. Al bizdiń Erdostan taıaq jegen Iýnıel Dortıkos bul kúnderi kásipqoı rıngti shaıqap júr. Osy kúnge deıin 25 kezdesý ótkizgen ol 24 ret jeńiske jetip, 22 qarsylasyn sulatyp saldy. Qazirgi kezde Dortıkos IBF nusqasy boıynsha álem chempıony ataǵyn ıelenýde.
Arada bar-joǵy bir aı ǵana ótken soń Azııa chempıonatynyń jalaýy jelbiredi. Vetnamnyń Hoshımın qalasynda uıymdastyrylǵan jarysta Jańabergenov taǵy da jasyndaı jarqyldady. Áýelde Ońtústik Koreıanyń ókilin sabaǵan keıipkerimiz, ile-shala tájikti taldyrdy. Qazaqtyń tegeýrini tym kúshti ekenin baıqaǵan О́tkirbek Haıdarovtyń fınaldyq básekege shyǵýǵa júregi daýalamady. Al ózbektiń tegin boksshy emestigi barsha jurtqa málim. О́tkirbek 1999 jyly Hıýstonda (AQSh) álem chempıony atanyp, 2004 jyly Afına Olımpıadasynda qola medaldi ıelengen. Sondaı-aq 2001 jáne 2003 jyldary ótken dúnıejúzilik dodada ol júldegerler qatarynan kórindi. Erdos – Azııa chempıony!
Sol jyldyń qarasha aıynda ulttyq komandamyz Qytaı eline sapar shekti. Qytaıdyń Mıanıan qalasynda ótken álem chempıonatynda da Jańabergenovke teń keler eshkim tabylmady. Bastapqy básekelerde koreıalyq Pak Sýn Son (34:20) men aýstralııalyq Ben Mak Ehrannan (36:24) basym túsken qazaqtyń uly shırek fınalda týnıstik Murad Sahraýıdi esinen tandyrdy. Jartylaı fınalda jerlesimizdiń joly qaıta О́tkirbek Haıdarovpen qıysty. Azııa chempıonatynda Erdospen aıqasýdan bas tartqan О́zbekstannyń dańqty boksshysy bul joly rıngke tastúıin shyqty. Desek te Jańabergenovke onyń áli jetpedi. Esep – 31:36. Aqtyq saıysta horvatııalyq Marıo Sıvolıch ta oǵan jarytyp qarsylyq kórsete almady – 12:27. Sóıtip 21 jastaǵy Erdos Jańarbergenov álem chempıony atandy.
Bir ǵajaby, Erdos sol kezge deıin el chempıonatynda top jarmaq turmaq, júldegerler qataryna ilikpegen. Sál keıin eresekter dýyna túse bastaǵan Jańabergenov Astanada ótken el chempıonatynyń ekinshi aınalymynda Dmıtrıı Gotfrıdke ese jiberdi. Al Almatydaǵy dodanyń tusaýkeser kezdesýinde Baýyrjan Qaıyrmenovten utyldy. Osylaısha qatarynan eki ret Qazaqstan chempıonatynda jeńilis tapty. Desek te, namysqoı, eńbekqor, tabandy talapkerge ulttyq qurama bapkerleriniń nazary aýyp, ony elimizdiń bas komandasy sapyna qabyldady. Bul rette Erdos ózine artylǵan senimdi tolyǵymen aqtady.
2005 jyly úsh birdeı baıraqty básekede qarsylas shaq keltirmegen jýan judyryqty jigittiń keleshegine barsha jankúıerler úlken úmitpen qarady. Aıtqandaı-aq elishilik jarystarda oǵan eshkim qarsy tura almady. Beıbit Shúmenov, Baýyrjan Qaıyrmenov jáne Dmıtrıı Gotfrıd syndy basty qarsylastarynyń barlyǵy da Erdos Jańabergenovtiń myqtylyǵyn moıyndady. Kóp keshikpeı aqtaýlyq boksshy stýdentter arasynda álem chempıony atanyp, taǵy bir bıik belesti baǵyndyrdy. Jeńisti jol osylaısha jalǵasyp jatqan edi. Sol tusta bizge bul jigit eshkimnen jeńilmeıtindeı kórindi. Jalpy, 2006 jyly Qatardyń astanasy – Dohada alaýy tutanǵan Azııa oıyndarynan Jańabergenovtiń bas júldemen oralatynyna kúmándanǵandar kemde-kem edi.
Desek te Dohada bári biz oılaǵandaı bolmady. Shırek fınalda ol oıda-joqta tájikstandyq Jahon Qurbanovtan jeńilip qaldy. Sol kezde kórermender «Erdos – erdiń soıy edi ǵoı. Oǵan ne kórindi?» dep qatty tańyrqady. Sóıtsek bul tek basy ǵana eken. Birte-birte Erdostyń boıynan burynǵy ses, burynǵy lep baıqalmady. Qarsylasyn urǵysy-aq keledi, biraq siltegen soqqysy kóp jaǵdaıda dittegen jerine dóp tımeı jatady. Tipten Jańabergenov jeńgen jaǵdaıdyń ózinde jaqsylap jelpine almadyq. Dál sol tusta kóp adamnyń aýzynan «Ol izdenýdi qoıǵan», «Tehnıkalyq arsenaly jutańdaý», «Sol qolynyń soqqysyna ǵana senedi», «Qarsylastary ony ábden zerttep alǵan» ispettes áńgimelerdi jıi estidik.
Sátsizdiktiń sebep-saldary keıinnen belgili boldy. Jattyǵý zalynda ol bir kisideı-aq ter tógip júrdi. Aıanyp, tartynyp qalǵan kezi joq. Biraq densaýlyǵy syr beripti. «Gryja» degen pále jabysyp, sonyń saldarynan boıyndaǵy qýaty kemip, rıngte erkin kımyldaı almaıtyndaı kúıge túsken. О́ziniń aýyr soqqylaryn qarsylastaryna durys daryta almaýy da sondyqtan. Omyrtqadaǵy dert dendep, ábden qınalǵannan keıin dárigerlerdiń aldyna barsa, olar operasııa jasatý qajettigin alǵa tartty. 2007 jyldyń qarasha aıynda Germanııada operasııa jasaldy. Dárigerler ábden saýyqqansha bokstan qol úze turý qajet dep keńes berdi. Alaıda sol kezde Olımpıada lısenzııalary úshin qyzý talas júrip jatty. Tórt jylda bir ótetin dodaǵa sportshy ataýlynyń barlyǵy qatysýdy ańsaıdy. Mine, osyndaı oıdyń jeteginde júrgen Jańabergenov Olımpııa oıyndarynda atoı salýdy armandady. Ol kezde 81 kılo salmaqta Erkebulan Shynálıev Chıkagoda ótken álem chempıonatynda qola medal alyp, Beıjińge barý múmkindigine ıe bolǵan-dy.
Endi ne «bel ketedi, ne belbeý ketedi» degen qaǵıdany ustanǵan Erdos 91 kılo salmaq dárejesinde baq synaýdy jón kórdi. Bul salmaqta kúsh synasyp júrgen jigitterden onyń salmaǵy da kem, boıy da alasa edi. Alaıda rýhy bıik, minezi ór azamat «shekispeı, birispeımin» dep óz-ózine ishteı sert berdi. Dárigerlerdiń eskertýine qaramastan, Taılandta ótken lısenzııalyq jarysqa qatysýǵa nıet bildirdi. Biraq Bangkok saparyna sanaýly kúnder qalǵanda onyń beli shoıyrylyp, Olımpıadaǵa barsam degen armanymen túbegeıli qosh aıtysty. Eski jaraqaty asqynyp, aqyry «baıtal turmaq, bas qaıǵy» boldy. Taǵy da operasııa jasatýǵa týra keldi. Bul jaǵdaı Erdosqa da, onyń jeke bapkeri Marat Jákıevke de aýyr tıdi. Joǵarydaǵy jaǵdaı Jańabergenovti bylǵary qolǵabyn shegege ilýge májbúr etti.
Álem jáne Azııa chempıony degen ataǵy bar qazaqtyń maqtan tutar uly qazirgi kezde Mańǵystaý oblystyq dene shynyqtyrý basqarmasyna qaraıtyn boks klýbynda basshylyq qyzmet atqaryp júr.