Mysalǵa, bıylǵy ótken 9 aıda Almaty oblysynda jasóspirimderge qatysty 4 myńnan astam ákimshilik quqyq buzýshylyq deregi tirkelip, hattama toltyrylǵan. Qylmystyq sıpaty basym derekterge úńilsek, esepti merzimde 354 jasóspirimniń quqyq buzýshylylqa beıimdiligi anyqtalyp, polısııanyń esebine tirkelgen. Onyń ishinde 58 balaǵa qorǵaý nusqamasy toltyrylǵan eken. Sondaı-aq, 238 otbasyndaǵy qolaısyz ahýal sarapqa salynyp, olar da tártip saqshylarynyń qatań baqylaýyna alynǵan. Al kámeletke tolmaǵandardy beıimdeý ortalyǵyna 66 jasóspirim jetkizilip, ornalastyrylypty.
- Bıylǵy toǵyz aıda atalǵan komıssııa qaraýyna 279 is-qujat joldadyq. Onyń ishinde ata-ana quqyǵynan aıyrý boıynsha 48 is, ata-ana quqyǵyna shekteý qoıý týraly 31 is, jasópirimderdiń qatysýymen jasalǵan qylmys boıynsha 42 is, ákimshilik quqyq buzýshylyq boıynsha 127 is bar. Sondaı-aq, 4 jasóspirimdi erekshe rejımdegi bilim berý mekemelerine joldaý men devıantty minez-qulyqty balalarǵa arnaıy bilim berý uıymyna 13 balany jiberý týraly da qujat toltyryldy. Birlesip qabyldanǵan is-shara nátıjesinde ótken 9 aıda kámeletke tolmaǵandar qylmysy 48,4 paıyzǵa tómendedi, ıaǵnı ótken jyly 213 quqyq buzýshylyq tirkelse, bıyl bul san 110 shamasynda bolyp tur, - deıdi Almaty oblysy polısııa departamenti ıývenaldy polısııa bóliminń basshysy, podpolkovnık Medet Qunanbaev.
Aıtpaqshy, aımaqta jasóspirim qyzdardy zorlaý men erte júktiliktiń deregi bıyl da alańdatarlyq eken. О́tken jyly kámeletke tolmaǵandarǵa qatysty jynystyq zorlyq-zombylyq jasaýdyń 93 deregi anyqtalsa, bıylǵy 9 aıda mundaı oqıǵanyń sany seksen úshke jetipti. Jalpy, azǵyndyqtyń kez kelgen túrin aqtaýǵa bolmaıdy. Al bala zorlaý oqıǵasynyń jıileýi qoǵamdy tipten oılandyrýy tıis. О́kinishke qaraı, el ishinde oqýshy qyzdarǵa «qol júgirtý» áreketi ábden asqynyp, adamdardyń azǵyndaýyna deıin jetken. Eń soraqysy, týǵan nemeresin zorlaǵan aqsaqal, tete ósken qaryndasyn qorlaǵan jigit aǵasy, tipti baýyr etinen jaralǵan búldirshinie qastyq oılaǵan áke de bar bolyp otyr. Joǵaryda anyqtalǵan 83 zorlyq dereginiń ishinde aıtylǵandaı, 1 jasóspirim óziniń atasymen, 3 qyz aǵalarymen, 7 boıjetken týǵan ákesimen, 2 jetkinshek ógeı ákesimen, 1 qyz bala kórshisimen májbúrli túrde jynystyq qatynasqa barǵandaryna shaǵymdanǵan. Budan ózge 70 jasóspirim basqa da qara nıetti adamdardyń qurbany bolypty. О́knishke qaraı, jasyna jetpeı júkti bolyp qalǵan qyzdardyń da qarasy az emes eken. Polısııa tarapynan osy sıpattaǵy 273 derek tekserilip, 37 oqıǵa boıynsha qylmystyq is qozǵalǵan. Árıne, jan túrshigetin derekterdiń artynda bala taǵdyry turǵany anyq. Demek, bala tárbıesindegi olqylyqtyń orynyn tek polısııa málim etken derekterge qarap toltyrýǵa bolmaıdy. Aımaqtyń bilim berý salasyn men ata-analar tarapy da buǵan synı turǵyda baǵa berýi kerek shyǵar.
- Mektep oqýshylary arasynda qylmys, quqyqbuzýshylyq, zorlyq-zombylyq, oqys jaǵdaılardyń aldyn alý boıynsha ár oqý jylynyń basynda jalpy bilim berý uıymdary aýdandyq, qalalyq ishki ister basqarmalarymen birlesken jospar qurylyp, josparǵa sáıkes jumystar júrgiziledi. Qazirgi karantındik jaǵdaıǵa baılanysty qashyqtan oqytý barysynda balalar qaýipsizdiginiń, kámeletke tolmaǵandar arasyndaǵy quqyqbuzýshylyq pen qylmystyń aldyn alý máseleleri bilim basqarmasynyń baqylaýyna alynǵan. Bul atalǵan másele boıynsha kúndelikti taldaý, saraptaý jumystary júrgizilip turady, - deıdi oblystyń bilim basqarmasy basshysynyń orynbasary Jańyl Súleımenova.
Atap aıtqanda, bilim basqarmasynyń uıymdastyrýymen «Ata-analarǵa arnalǵan psıhologııalyq keńes», «Oqýshylardy qashyqtyqtan oqytý kezeńidegi qaýipsizdik sharalary», «Balalardyń jazǵy demalysy kezindegi ata-nalar jaýapkershiligi jáne mindetteri» jáne basqa da taqyryptarda ata - analarmen onlaın konferensııalar ótkizilipti. Mundaı konferensııa barysynda karantın, jazǵy demalys kezindegi balalardyń qaýipsizdigi jáne olardyń bos ýaqytyn tıimdi paıdalaný máseleleri keńinen talqylanady eken. Sonymen qatar, mektep psıhologtary ata-analar jáne balalarǵa arnalǵan trenıng sabaqtar, jeke keńester, psıhologııalyq jattyǵýlar uıymdastyryp, elektrondy jadynamalar taratyp, ata-analarǵa keńes berý beınerolıkteri mektepterdiń saıttary men ata-analardyń chattaryna joldanady.
Al kámeletke tolmaǵandar arasyndaǵy quqyqbuzýshylyq, zorlyq-zombylyq, qatygezdik faktilerin tirkeý jónindegi nusqaýlyq jýrnaldary júrgizilip, «Senim jáshikteri» jáne «Shuǵyl baǵyt» telefondary ornatylǵan. «Shuǵyl baǵyt» telefonyna shalynǵan qońyraýlar esepke alynyp, merziminde zerdeleý jumystary júrgizilip, psıhologııalyq, quqyqtyq keńester beriledi eken.
- О́kinishke qaraı, qashyqtyqtan oqytýǵa baılanysty balalardyń ınternetke táýeldiligi artyp otyr. Sondyqtan da, ata-analarǵa balalardyń ınternet jelisinde erkin otyrýyna jol bermeý, kompıýterdiń, planshetter men smartfondardyń braýzerlerindegi saıttarǵa kirý tarıhyn únemi qadaǵalap otyrý boıynsha únemi keńes berip otyramyz. Ásirese, oqýshynyń tirkelgen YouTube kanalyna, «Facebook», «Instagram», «V kontakte», «Odnoklassnıkı», «Moı mır» áleýmettik jelilerindegi vırtýaldy dostaryna nazar aýdarýdy talap etip otyrmyz. Sebebi qazirgi kezde kóptegen chattar men forýmdarda beıresmı túrde qarym-qatynas jasaýǵa múmkindik bar. Sondyqtan da, oqýshynyń beıresmı túrde tanys emes adamdarmen qarym-qatynas jasamaýyn, kompıýterlerge, noýtbýkter, planshetter men smartfondarǵa «Ata-ana baqylaýy» servısin ornatýdy talap etýdemiz, - deıdi Jańyl Súleımenova.
Almaty oblysy
