Rýhanııat • 22 Qazan, 2020

Qos ishekti qońyrym

582 ret
kórsetildi
4 mın
oqý úshin

Seniń bolmysyńda taqys taǵdyrdyń jazýy bar, shejireli shanaǵyńda kókbóriniń azýy bar. Dúrııa-jamal dalany dúbirge bólegen, shabysy men shalymy shabytyna qaraı ólermendene aspan tósine órlegen, alp-alp basqan atandaı býyrqanǵan babalardyń myńjyldyqtan beri muńyn shaǵar joldasy sen ediń, qasıetińniń salmaǵyn Qarataýǵa teńedim, qadirińdi aq aıtsam Alataýdaı kóremin, násili asyl ór elim, ózegi bútin órenim sen degende kóńilin kókjıekke súńgitken, saqı dúnıe tili men tini bolǵan ózińnen ótkinshi jalǵannan jan jarasyn jazatyn dárýi mol syr kútken emes pe edi baǵzyda?!

Qos ishekti qońyrym

 

Boz dónen bultty súzip, muzart shyńdardyń qylysh júzdi qyr­laýyt jondaryna tuıaǵyn qadap, kerýen-kerýen jóńkigen, keýdesi tór­deı tulpardyń qulynyndaı móńkigen zamanalar kóshinde eline tilep esendik, jerine tilep nóser-qut fánıge sapar shekken babalarymdy tanımyn áz úniń men kúıińnen. Alty qurlyq dúrildep, aımaýyt taýlar dirildep, jumyr bastynyń deni dárgeıine jyǵylǵan Shyń­­ǵys qaǵannyń Joshy uly ómirden ótken kezinde sen emes pe eń shanaqtan azaly únmen jetkizgen. Bir pernesine shalqar oıdy kógendep qoıatyn, tarǵyl kóńiliń tuman basqanda qaıǵyńdy joıatyn Uly dalanyń tilsiz ustazy.

Qos ishekti qońyrym, aptyǵymdy bir basyp, ózińmen oısha syrlasyp, keshegi kúndi qozǵasam, Qurmanǵazy, Táttimbetterdiń surqaı zamannyń soıylynda ótken taǵdyryna arqaý, tektiligine tireý sanalǵandaı olardyń kendi keýdesinen kúı bolyp quıylǵan da sen ediń ǵoı, dombyra! «Qarǵa da boıly Qaztýǵan, Qarǵadaı boıy bolsa da, alǵys alǵan halqynan» demekshi, Qaztýǵandaı jyraýlardyń da asqaq ánin qudiretiń arqyly júrekke qondyrǵanbyz. Jurtynyń qamyn oılamas, jurtpen birge toılamas aıyly bútin attydan jaıaý da júrip kek alǵan Jaıaý Musa babanyń, Seksen kóldi terbegen, Oqjetpesti teńseltip, Kóksheniń kerim aspanyn bult astynda qaldyrmaı serilikpen kún keshken Aqandaıyn ardanyń, ıyǵyna ilmeı qul shekpen sezimniń qylyn myń shertken, Láılim-shyraq dep ándetken Birjan saldyń ánderi sen arqyly halqymnyń qambasynda qaldy qazyna bolyp. Mynaý qus qanaty talatyn saıyn dala sózge bulaq, oıǵa súleı tektilerimniń sazyna tolyp.

Danyshpan dombyra! Sen jaıly taǵy tolǵasam tarǵyldanyp kún shyǵar, talaýrap baryp kesh batar. Qıly oı silemine salyp, bulqynsa bultqa jetetindeı júrek tolqytar, kóńil serpiter, qos ishekti áýlıem! Úkisi jelmen terbelgen, úkimdeı bolǵan rýhty áni qalyń elge dem bergen keshegi Úkili Ybyraıdyń ánin aıtsaıshy... Úsh júzdi jyrmen túgendep, qyrǵyzdyń shoń aqyny Qataǵandy sózben mataǵan Súıinbaıdaı súıriktiń, júzge deıin jelpine jyrymen eldi sýarǵan Jambyldaıyn júıriktiń, zarly da muńly ánimen býynyn jurttyń bosatqan Kenendeıin abyzdyń murasy da sen arqyly amanattaldy bizge...

Aınalaıyn, dombyra jezkıikteı jel­dirtsek, seniń bar bolmysyń qazaqtyń saf bolmysy emes pe?! Alashtyń aıtóbel aqyny Qadyr Myrza Áli: «Naǵyz qazaq, qazaq emes, naǵyz qazaq – dombyra», – dep seniń taǵdyryńnyń tini tekti halyqpen sabaqtasqanyn jyrmen áspettedi. Qııa­lymyzda kólbeńdegen qımas kúnderge bir sátke sapar shegip, tanydyq máńgilikke dos dep seni.

Túlki bulańǵa salǵan zamannyń týmysy bólek bolsa da, tuǵyryńnan taımadyń, asylym. Mynaý meniń ǵasyrym! Sen úshin qarys mańdaıǵa basylǵan taǵdyrǵa aıtam myń táýbe! О́ıtkeni bar ǵoı, dombyra, ulttyq aspap sen bolsań, ulttyń uly men bolyp, sen úshin sonsha shattandym, álemge qazaqpyn dep maqtandym!