Qýanysh syılaýdan qýat alatyndar
О́mirde júrekti eljiretetin de, kóńildi qynjyltatyn da jaǵdaılar kezdesedi. Birine qýanyp, birine qýaryp eki túrli sezimniń etegine erip ómir órnegin salamyz. Súringenge súıenish, taıǵanǵa taıanysh bolý – qazaqy qanymyzda qashannan bar qasıet. Bireýdiń joǵyna jomarttyq tanytyp, qolyńnan kelse qoldaý bildirý, qoltyǵynan demeý, jaqynyńa janashyr bolyp, jat adamǵa da járdemdesý – pendege degen ishtarlyǵyńdy joıyp, ómirge degen qushtarlyǵyńdy oıatatyn ǵajap sezim emes pe? Qamshynyń sabyndaı ǵana qysqa ǵumyrda adaldyq pen adamdyqty, meıirim men mahabbatty, qamqorlyq pen qaıyrymdylyqty nasıhattap qana qoımaı, is júzinde ıgilikti sharalar atqaryp kele jatqan «Nurly júrek» áleýmettik qyzmet kórsetý ortalyǵyn aıtýǵa bolady.
Mekemeniń atqaratyn negizgi mindeti – erekshe oqytýdy qajet etetin balalardy túzetý, ońaltý jáne tárbıe úderisin uıymdastyrý arqyly áleýmettendirý, qoǵamdyq ómirge yqpal etý.
Nur-Sultan qalasy ákimdiginiń «Nurly júrek» áleýmettik qyzmet kórsetý ortalyǵy úsh ǵımarattan turady. Manas kóshesi, 19 mekenjaıynda ornalasqan birinshi ǵımaratta 3 jastan 18 jasqa deıingi psıhonevrologııalyq aýytqýshylyǵy bar tárbıelenýshilerge áleýmettik qyzmet kórsetiledi. Stasıonar bóliminde 121 bala tárbıelenýde. Ekinshi ǵımarat I.Jansúgiruly kóshesi, 12/5 mekenjaıynda ornalasqan. Onda kúndizgi jartylaı stasıonar bóliminde búginde 122 bala tárbıelenýde. I.Jansúgiruly, 12/2 mekenjaıyndaǵy úshinshi ǵımaratta 18 jastan 29 jas aralyǵyndaǵy psıhonevrologııalyq aýytqýshylyǵy bar tulǵalardy kásibı eńbekke baýlıdy. Bul bólimde 38 bala tárbıelenýde.
«Bizdiń ujymda 307 qyzmetker jumys isteıdi. Tárbıelenýshilerge áleýmettik qyzmet túrlerin kórsetetin medısınalyq bilimi bar mamandar, pedagogter jáne kishi medısınalyq qyzmetkerler eńbek etedi. Balalar ortalyqqa halyqty áleýmettik qorǵaý salasynda arnaýly áleýmettik qyzmetter kórsetý standartynda kórsetilgen talaptarǵa sáıkes qabyldanady. Negizinen psıhonevrologııalyq aýytqýlary bar 3 jastan 18 jasqa deıingi múgedek balalar jáne on segiz jastan asqandar jatady», deıdi «Nurly júrek» áleýmettik qyzmet kórsetý ortalyǵynyń dırektory Serik Elemesuly.
Ońaltý is-sharalaryn uıymdastyrý úshin emdeý, eńbekke baýlý, oqytý, mádenı jáne turmystyq qyzmet alý úshin barlyq jaǵdaı jasalǵan. Ol balalardyń gıgıenalyq normalar men talaptarǵa sáıkes damýyn qamtamasyz etedi. Naqtyraq aıtsaq, ortalyqta jatatyn bólmeler, oıyn bólmeleri, jıhaz, jabdyqtar, jumsaq múlikter, bes rettik tamaqtaný, avtokólik quraldary, sensorlyq bólme, arnaıy orta Montessorı kabıneti, fızıokabınet, logoped, psıholog, defektolog kabınetteri, áleýmettik-turmystyq beıimdeý bólmesi, lekoteka, kitaphana, art-terapııa kabıneti, mýzyka zaly, tigin, aǵash ustasy sheberhanalary, qysqy jylyjaı, oıyn, dene tárbıesi zaly, sport alańdary ornalasqan.
«Mekemeniń balalary psıhologııalyq jaraqattanýdan saqtaıtyn jaǵdaıda turady. Psıholog júzege asyrǵan jumys psıhologııalyq prosesterdi túzetýge, minez-qulyqtaǵy aýytqýlardy eskerýge jáne ony jaqsartýǵa baǵyttalǵan. Montessorı men sensorlyq bólmedegi sabaqtar ózin baǵalaý jáne óz kúshine sený múmkindigin nyǵaıtýǵa kómektesedi. Oqytý-tárbıeleý úrdisi Almaty qalasynyń baspasynan 2004 jyly shyqqan «Oılaý qabileti aýyr formadaǵy balalarǵa arnalǵan túzetý jáne oqytý baǵdarlamasy» boıynsha jáne ońaltýdyń keshendi ortalyǵynyń modelderi negizinde júrgiziledi. Pedagogıkalyq ujym varıatıvti, jalpy damytý jáne túzetý baǵdarlamalaryn tańdaýda táýelsiz. Balalardyń aldyńǵy qatarly baǵdarlamalar boıynsha oqýǵa múmkindigi bar. Mysaly, art-terapııa, eńbek terapııasy, agroterapııa, kınezıoterapııa, gardenoterapııa, akvaterapııa, beıneleý óneri terapııasy, egroterapııa bar», deıdi mekeme basshysy.
Múgedektigi bar balalarǵa ómir súrý jaǵdaılaryn jaqsartýǵa, járdemaqylarǵa, ótemaqylar men basqa tólemderge aqy tóleýge járdemdesýdi mekemeniń bilikti ekonomısteri qamtamasyz etedi. Arnaıy áleýmettik qyzmetter kórsetý salasynda týyndaǵan suraqtar boıynsha zańdy keńes beretin jáne zańdy qundylyǵy bar ártúrli qujattardy daıyndaý máseleleri boıynsha mekemeniń zańgeri jumys isteıdi. Mekemede anımasııalyq qyzmet kórsetýdiń jospary boıynsha meıramdar men bos ýaqyttaryn ótkizý sharalary uıymdastyrylady. Balalardyń shyǵarmashylyq damýy úshin «Sazben jumys plastıkasy», «Bısermen toqý», «Qaǵazben jumys plastıkasy», «Jas akter» jáne basqa da úıirmeler jumys isteıdi. Balalar mádenı is-sharalarǵa, teatr, kórme, park, konsert, sırk, kınoteatrlarǵa jıi baryp turady.
Sheberlikti shyńdaýǵa ońtaıly ortalyq
Paralımpıadalyq jattyqtyrý ortalyǵy elordada eki jyl buryn Qazaqstan Ulttyq paralımpıada komıtetiniń prezıdenti, mesenat Qaırat Boranbaevtyń bastamasymen salyndy. Ortalyqtyń ashylý saltanatyna Elbasy Nursultan Nazarbaev arnaıy qatysty. Qazir munda múmkindigi shekteýli jandar ózderiniń sheberligin shyńdap, maqsatyna jetý úshin daıyndalady. Bul – jazǵy jáne qysqy paralımpıadalyq sport túrlerindegi ulttyq quramalar men sporttyq rezervtiń sapaly jáne kásibı daıyndyǵyna arnalǵan biregeı nysan. Múmkindigi shekteýli adamdarǵa arnalǵan osyndaı sport ortalyqtary AQSh, Ulybrıtanııa, Japonııa, Ońtústik Koreıada bar, biraq elimizde ázirshe bireý ǵana.
Ǵımaratqa kirer jolda erekshe qajettilikteri bar adamdarǵa degen qamqorlyqty sezinesiń. Pandýstar, úsh tilde dybystyq úndeýler, taktıldi taqtaıshalar, kirý esikterin avtomatty túrde ashýǵa jáne jabýǵa arnalǵan batyrmalar bar. Saıyp kelgende munyń bári ortalyqqa ońaı kirý úshin jasalǵan jaǵdaılar. Negizgi kireberiste Qazaqstanda tuńǵysh ret iske qosylǵan múgedekterdiń arbasyn jýatyn oryn ornalasqan. Onyń avtory – arbada otyryp bıleý boıynsha Qazaqstan quramasynyń múshesi Ardaq Otarbaev. Ol bos ýaqytynda jeke kásipkerlikpen de aınalysady. Eńseli elordamyzda qar men jańbyrdyń kóp jaýatynyn eskersek, múmkindigi shekteýli jandardyń arbasy taza bolyp júrýi úshin Ardaq myrzanyń oılap tapqany – qýantarlyq dúnıe.
Ortalyqtyń kireberisinde ornalasqan kıim ilý orny eki qabatty bolǵanymen, arbadaǵy azamattar zattaryn ońaı ornalastyrý úshin arnaıy tómen etip jasalǵan. Jattyqtyrý ortalyǵyna kelýshilerge arnap qoıylǵan jáshikter bar. Onda olardyń baǵaly zattary saqtalady. Sondaı-aq munda demalys, ashana jáne 12 adamǵa arnalǵan qonaqúı bar.
«Resepshnniń janynda kózi nashar kóretinder úshin taktıldi mnemoshemada ortalyq týraly barlyq aqparat Braıl shrıfimen ilinip qoıylǵan. Birinshi qabattan ekinshi qabatqa arnaıy satymen kóterilýge bolady, al ekinshiden úshinshi qabatqa arnaıy lıft jetkizedi. Onyń ishine 6 múgedek arbasy syıyp ketedi. Ǵımarattyń ishinde de pandýstar, tutqalar bar. Ortalyqta medısınalyq blok, kıim aýystyratyn (erler men áıelder) jer de bar. Mekemeniń resmı ashylýy Memleket basshysynyń jáne halyqaralyq paralımpıada komıteti ókilderiniń qatysýymen 2018 jyldyń 4 shildesinde boldy. Tuńǵysh Prezıdenttiń qoldaýymen ashylǵan ortalyq qyzmetin tek parasportshylarǵa ǵana emes, qaladaǵy barlyq sanattaǵy múgedekterge qyzmetin tegin kórsetedi», deıdi Paralımpıadalyq jattyqtyrý ortalyǵynyń marketolog mamany Nurǵalı Jetkergenuly.
Ortalyqta úsh zal bar: jattyǵý, oıyn jáne jekpe-jek zaly. Jattyǵý zalynyń alańy 500 sharshy metr, salmaq túsiretin jattyǵýlardy oryndaý úshin 40 túrli qurylǵy qoıylǵan. Sportzal – 811 sharshy metr. Trenajerler erekshe kútimdi qajet etetin adamdarǵa laıyqtalǵan. Sol zalda paralımpıadalyq sportshylardyń jattyǵýlary men fýnksıonaldyq zertteýlerine arnalǵan júgirý belbeýi bar. Bul – úlken ólshemdi júgirý joly. Júıe sportshynyń denesin qalaı ıilýin, onda kólbeýdi kóbirek jasaıtyndyǵyn tolyq kórsetedi, ıaǵnı onyń jattyǵýlaryna tolyq beıne taldaý jasalady.
«Bul júgirý jolaǵy keńeıtilgen mólsherde salynǵan. Qazaqstanda mundaı jolaqtyń balamasy joq. Onyń ereksheligi, munda tek paralımpıalyqtar ǵana jattyqpaıdy, ulttyq quramanyń da músheleri keledi. Ol sportshyǵa taldaý jasaıdy. Iаǵnı osy jerden álem chempıony (konkı rolıgi nemese shańǵymen) júgirip ótse, kompıýter onyń málimetterin esepteıdi, onyń sońynan basqa sportshyny jattyqtyramyz. Júıe sportshynyń denesin qalaı búgip, maıystyrǵanyn, kóbine qaıda qaraı eńkeıgenin, ıaǵnı onyń jattyqqany týraly tolyq taldaýdy beredi. Júgirý joly 45 gradýs joǵary kóterilgen, bul velosıpedshiniń, arbadaǵy sportshynyń jattyǵýyna kómektesedi, kedir-budyr kóterilý men taýdan túsýdi elestetedi. Onyń júıesine biz sport nysanynyń belgili bir málimetterin proeksııalaý úshin júktedik, onyń ishinde Medeý de bar, shańǵy roler, bıatlon, arbadaǵy bı, short-trek, konkımen jarys sporty, velojarystan testtik júgirýler ótkizdik. Jol jumys istep tur, báriniń kóńilinen shyqty», deıdi N.Jetkergenuly.
Oıyn zalynyń alańy – 400 sharshy metr. Edeni qymbat turatyn syrǵanaq kilemmen jabylǵan. Odan basqa munda otyryp oınaıtyn voleıbol úshin kásibı jamylǵy tóselgen. Otyryp oınaıtyn voleıbol, bochcha, golbol, arbadaǵy úlken tennıs – paralımpıadalyq 4 sport túriniń belgileri ornatylǵan. Munda arbadaǵy bımen de aınalysady. Barlyq sporttyq qural sertıfıkattalǵan. Osy ınventarda tek jattyǵýlar ǵana emes, álem chempıonaty deńgeıinde de jarystar ótkizýge bolady. Jekpe-jek zalynyń alańy – 400 sharshy metrge jýyq. Qazirgi tańda munda ústel tennısi de ornatylǵan. Jýynatyn, shaıynatyn jáne de monshadaǵy qyzmetter batyrmany basý arqyly basqarylady.
«Bizdiń jýynatyn bólmeniń artyqshylyǵy – munda eshteńeni buraýdyń qajeti joq, krandy bassa boldy, barlyǵy sensorly túrde iske qosylady. Sabynnan fenge deıingi aralyqta artyq kúsh salýdyń qajeti joq. Barlyq jerde tutqalar ornatylǵan. Shaıynatyn jerde múgedekter úshin arnaıy oryndyqtar bar. Ol 200 kıloǵa deıin kótere alady. Baldaqqa arnalǵan arnaıy ilgish, «dabyl» túımeshesi bar. Eden taıǵanaq bolmas úshin arnaıy rezınamen jabylǵan. Sonyń ózinde biz saqtanyp, kilemsheler satyp aldyq», dep túsindirdi ortalyqtyń mamandary.
Dárigerden ruqsat alǵan barlyq múmkindigi shekteýli jandar arnaıy jattyqtyrýshynyń nemese ınstrýktordyń nusqaýlyǵymen jattyǵý zaldarynda sportpen shuǵyldana alady.
«Jattyǵý zalynda arnaıy oqýdan ótken ınstrýktorlar bar. Olardy zalǵa birden jibermeımiz, arnaıy algorıtmderdi ustanýy kerek. Aldymen bizdiń sport dárigeri adamnyń densaýlyǵyn anyqtaıdy. Ári qaraı óziniń emdeýshi dárigerinen ruqsat alady. Osydan keıin ǵana biz oǵan ruqsat beremiz, ol tańǵy 9-dan keshki 9-ǵa deıin jattyǵý zalynda tegin shuǵyldana alady. Bári tegin. Ortalyqta aqyly qyzmet joq», dedi ortalyqtyń marketology.
Mekemede bir kúnde 780 adam sportpen shuǵyldana alady, árbir zalda 300-den 350 adamǵa deıin syıady.
Sharapaty mol shańyraq
Tynymsyz tirshiliktiń kerýeni alǵa basyp barady. Júırik attaı júıtkigen ýaqytty ýysyńda ustap qalý múmkin emes. Biraq sol ýaqyttyń árbir sátin ádemi esteliktermen toltyrýǵa bolady. Ol úshin shirigen baı, shirengen bastyq bolý – basty maqsat emes. Tek júregińniń túbinde meıirim degen uǵymnyń sáýlesi qylań berip jatsa bolǵany. Qazirgi qoǵamda qarttar men balalar úıiniń qaptap salynýy osy sezimniń joǵalyp bara jatqanyn kórsetetindeı. Qaraýsyz qalǵan qarttarǵa qamqor bolyp, týmasa da týysyndaı, jat bolsa da jaqynyndaı járdemdesip, kishilik pen kisiliktiń, mahabbat pen meıirimniń mekenine aınalǵan «Sharapat» ortalyǵy da eńseli elordamyzdyń erteńine sónbes sáýle syılap turǵandaı.
«Sharapat» dep atalǵan áleýmettik qyzmet kórsetý ortalyǵy – qarttar men múmkindigi shekteýli jandarǵa kútim boıynsha sapaly jáne keshendi qyzmet kórsetetin tájirıbesi mol memlekettik mekeme. Bul jerde zeınet jasyna jetken, I jáne II toptaǵy múgedekter men udaıy basqa adamnyń kómegi men kútimine muqtaj jalǵyzbasty jandar turady. Atalǵan mekeme 1989 jyldan bastap jumys isteıdi, al 2007 jyly Kóktal-1 turǵyn alabynda jańa ǵımaraty boı kótergen.
«Sharapat» ortalyǵy shaǵyn bolsa da shamasy jetkenshe eleýli eńbek atqaryp jatqanyn aıta ketken abzal. Mekeme qyzmetiniń basym baǵyty – osynda turatyn adamdardyń qajettiligin tolyq qamtamasyz etý, arnaýly áleýmettik qyzmettiń sapasyn únemi jaqsartý jáne qyzmet alýshylardyń áleýmettik beıimdelýin arttyrý. Munda tolyq nemese jartylaı qozǵalý jáne ózine qyzmet kórsetý qabiletinen aıyrylǵandardyń turaqty jáne ýaqytsha turýy úshin 400 oryn bar, sondaı-aq munda qıyn jaǵdaılarǵa tap bolǵan adamdar da turady.
«Sharapat» áleýmettik qyzmet kórsetý ortalyǵynyń dırektory Rysty Jaǵyparqyzy qarttardy qadirleý qazaqtyń qanyna sińgen qasıet ekenin alǵa tartty.
«Ádette biz qarttyq týraly oılanbaımyz. Bizge búginde turmys-tirshiliktiń mańyzdy jáne kúrdeli máselelerin sheshý barysynda oılanýǵa da ýaqyt jetpeıdi. Bala tárbıelep, olardyń qamyn oılap, bolashaǵymyzǵa qor jınaǵan bolamyz. О́kinishke qaraı, erteń ózimizdiń jaǵdaıymyz qalaı bolary bir Allaǵa ǵana aıan. Bul balalar jaman tárbıe alyp ósti degen sóz emes. Búgingi jastar ata-anasynyń uıasynan ushyp ketip, basqa qalalarda turyp jatady, tipti basqa elge baryp, sol jaqta ómir súrgileri keledi. Aıta berseń, sebepter jetkilikti. Bireýler baspanasy joq bolǵandyqtan, qasyna ájesin ákelip turǵyza almaıdy, al ekinshisi ózi múgedek bola tura, áke-sheshesine qandaı qamqorshy bolmaq? Keıbireýler soǵystan keıin jaqyndaryn joǵaltyp, ýaqyt óte kele jeke basynyń máselesin sheshe almaǵandar. Bul ómirlik máseleniń sheshý joly bar ma? Jalǵyz qarttardyń ómirin qalaısha qýanysh pen ıgilikke toly qylamyz? Olardyń qamshynyń sabyndaı qalǵan ómirin este qalatyndaı jasaı alamyz ba? Bizdiń mekemeniń qyzmetkerleri qolynan kelgenshe osy adamdardyń ómirin jaqsartamyz dep atsalysýda, múgedekter men qarttar jalǵyzdyǵyn sezinbeı, bizdiń mekemede týǵan úıinde turǵandaı bolsyn dep aıanbaı eńbek etýde. Árıne, óz úıindeı bolmaıdy ǵoı, balasy men jaqyndarynyń ornyn kim toltyra alar? Memleket osyndaı adamdarǵa qamqorlyq jasaý maqsatynda arnaýly áleýmettik qyzmet kórsetýdi qajet etetinderdiń ómir sapasyn jaqsartý úshin zańnamalyq-quqyqtyq bazaǵa ózgerister engizip otyrady», deıdi ol.
Áleýmettik qyzmet kórsetý ortalyǵy dırektorynyń áleýmettik jumys jónindegi orynbasary Ardaq Beısenbaıqyzy búginde Ortalyq stasıonar jaǵdaıynda 295 adamǵa, qaladaǵy 1040 jalǵyzbasty qarııa men balaǵa qyzmet kórsetetinin atap ótti.
«Biz olarǵa 7 negizgi baǵyt boıynsha áleýmettik qyzmet kórsetemiz. Onyń ishinde turmystyq qyzmet, medısınalyq, mádenı qyzmet, ekonomıkalyq, psıhologııalyq, eńbek qyzmeti jáne quqyqtyq qyzmet túrleri bar. Bizdiń mekeme 1989 jyly «Qarttar úıi» dep ashylǵan. Biraq 2016 jyly Astana qalasy ákimdigi qaýlysynyń negizinde «qarttar úıi» degen sóz bolmas úshin ataýyn «Sharapat» áleýmettik qyzmet kórsetý ortalyǵy dep ózgerttik. Sebebi qazaqta «qarttar úıi» degen sóz qulaqqa jaǵymsyz estiledi. Qazirgi tańda elimizde balalar ortalyǵy, jastar ortalyǵy sııaqty mekemeler kóp, sondaı maqsatta biz de ortalyqtyń atyn aýystyrǵan edik. 2020 jyldyń 1 shildesinen bastap Nur-Sultan qalasy ákiminiń qaýlysy negizinde «Sharapat» áleýmettik kómek kórsetý ortalyǵy men «Áleýmettik kómek kórsetý ortalyǵy» birigip bir mekeme boldy. Qazirgi ataýy Nur-Sultan qalasy ákimdiginiń «Sharapat» áleýmettik kómek kórsetý ortalyǵy» memlekettik qazynalyq kommýnaldyq kásiporny dep atalady. Eki mekeme birikken soń jumys ta kóbeıdi, qyzmet alýshylardyń sany artty. Sonymen qatar 1040 qyzmet alýshynyń 480-i – jalǵyzbasty qarııalar, 560-y – múmkindigi shekteýli balalar. Ortalyq sonymen qatar aqyly qyzmetti de kórsetedi, ıaǵnı 295 adamnyń 58-i aqyly túrde, aı saıyn 66 950 teńge tólep turady. Bul soma elimizdegi ekonomıkalyq kórsetkishterge baılanysty jyl saıyn ózgerýde», deıdi ol.
