– Aınagúl Habdonǵalıqyzy, elimizdiń densaýlyq saqtaý salasyna MÁMS júıesi engizilip, búginde joǵary tehnologııaly medısınalyq, konsýltasııalyq-dıagnostıkalyq jáne t.b. qyzmet túrleri qoljetimdi boldy. Buryn ekiniń biri qaltasy kótere bermeıtin taǵy qandaı medısınalyq qyzmetter qoljetimdi? Ony alý úshin pasıentke qandaı talap qoıylady?
– MÁMS júıesi engizilgeli elimizde barlyq joǵary tehnologııalyq medısınalyq, konsýltasııalyq-dıagnostıkalyq qyzmetter, qymbat operasııalar (plastıkalyq jáne estetıkalyq otalardan basqasy) qoljetimdi bola tústi. Bular densaýlyq saqtaý salasynyń normatıvtik-quqyqtyq aktilerinde bekitilgen tizim boıynsha kórsetiledi. Jalpy operasııa josparly jáne jedel túrde jasalady. Josparly operasııanyń kóbi MÁMS júıesi arqyly jasalady, al áleýmettik mańyzy bar aýrýlarǵa jasalatyn ota tegin medısınalyq kepildendirilgen kómek aıasynda jasalady. Josparly operasııa jasalatyn bolsa, naýqas turǵylyqty emhanadan joldama alyp, qajetti zerthanalyq jáne ınstrýmentaldyq zertteýden ótip, aýrýhanaǵa jatqyzylady. Al jedel túrde jasalatyn operasııa bolsa, eshbir joldamasyz, aýrýhanalarda, tegin kepildendirilgen kómek sheńberinde jasalady. Naqtylaı ketsek, túrli ınnovasııalyq otalar – júrek, ókpe, búırek transplantasııasy, jasandy qarynsha transplantasııasy, kózdiń lazerlik korreksııasy jáne bas mıyna neırostımýlıator ımplantasııalaý sekildi operasııalar MÁMS aıasynda jasalady.
– Emhanalardaǵy ońaltý bólimderine qyrýar qarjy bólindi. Ony memleket-jekemenshik áriptestigi arqyly jumys isteıtin kishigirim emhanalarda da alýǵa bola ma? Olar «memlekettik baǵdarlamaǵa qatysqymyz keledi, biraq oryn, kabınet jetispeýshiligi qolbaılaý bolyp tur» deıdi. Muny retteý úshin qandaı da bir tetikterdi qoldaný isi qarastyryla ma?
– Iá, bıyldan bastap ońaltý sharalaryna 7,3 mlrd teńge bólindi. Biraq karantın kezinde kóp medısınalyq qyzmetter ýaqytsha toqtap qalǵandyqtan qarajat josparlary qaıta qarastyryldy. Jyldyn sońyna deıin 5,2 mlrd teńge josparlanyp otyr. Onyń ishinde stasıonarlarǵa 3,8 mlrd teńge, kúndizgi stasıonarǵa 603 mln teńge jáne ambýlatorııalyq ońaltý qyzmetterine 765 mln teńge bólinip, barlyq ońaltý qyzmetteri kórsetilip jatyr. Aıta ketý kerek, medısınalyq ońaltý emdeý oryndarynyń menshik formasyna qaramastan, ambýlatorııalyq, kúndizgi stasıonarda jáne stasıonarlyq kómek kórsetetin medısınalyq uıymdarda, sondaı-aq úıde, shıpajaılyq (sanatorlyq-kýrorttyq) uıymdarda kórsetiledi. Iаǵnı, naýqasty ońaltýdyń birinshi satysy negizgi em alǵanda, mysaly, ota jasalǵannan keıin aýrýhanada kórsetiledi. Mysaly, barlyq kardıohırýrgııalyq, neırohırýrgııalyq, travmatologııalyq operasııalar jasalǵannan keıin birden ońaltý qyzmetteri kórsetiledi. Ekinshi saty stasıonarda jáne kúndizgi stasıonarda jasalady, al úshinshi satysy emhana men ońaltý ortalyqtarynda ashylǵan kúndizgi stasıonarda jáne úıde kórsetiledi. Ońaltýdyń ár kezeńin naýqastarǵa medısınalyk uıymda qurylǵan mýltıdıssıplınarlyq komanda taǵaıyndaıdy. Ekinshi saty qajet bolmasa, úshinshi saty boıynsha ońaltý qyzmetin kórsetýdi osy komanda sheshim qabyldap aıtady. Alǵashqy ońaltý satysynyń mindeti – naýqas aǵzalarynyń fýnksııalyq qyzmetterin jyldam qalyptastyrý jáne asqynýlardyń aldyn alý. Barlyq ońaltý kómekteri MÁMS esebinen tólenedi. Sondaı-aq ońaltý qyzmetterin aqyly alýshylarǵa óz qarajaty jáne erikti medısınalyq saqtandyrý esebinen alýǵa bolady. Al týberkýlezben aýyratyn naýqastarǵa TMKKK aıasynda kórsetiledi.
Nur-Sultan qalasynda ońaltý qyzmetteri emhanalardan basqa eki jekemenshik onaltý ortalyǵynda kórsetiledi. Bul – «Juldyzaı» JShS (balalarǵa) jáne Ońaltý ortalyǵy (eresekterge). Ońaltý qyzmetterin kórsetemiz degen medısınalyq uıymdar ÁMSQ-nyń saıty (fmc.kz) arqyly qajetti qujattardy bekitilgen nysan (forma) boıynsha ótkizip, ótinim berýge bolady. Odan ári, satyp alý erejelerinde belgilengen barlyq talaptarǵa saı bolǵan jaǵdaıda, komıssııa TMKKK aıasynda jáne MÁMS júıesinde shart jasasý úshin medısınalyq qyzmetter kólemin bóledi. Taǵy bir aıta ketetin mańyzdy aqparat, Densaýlyq saqtaý mınıstrligi COVID-19 koronavırýs ınfeksııasymen aýyrǵan adamdarǵa ońaltý qyzmetterin kórsetý boıynsha ońaltý týraly buıryqqa ózgertýler men tolyqtyrýlar engizýde.
– Pasıentter arasynda «Shıpajaılardaǵy jaǵdaı syn kótermeıdi» degen jaǵymsyz pikirler barshylyq. Ońaltý baǵdarlamasy boıynsha shıpajaılyq em-sharalardyń sapasyn kim tekseredi?
– Shıpajaılyq em-sharalardyń sapasyn tekseretin arnaıy ýákiletti organdar bar, eger naýqas kórsetilgen qyzmetterden zardap shekken bolsa, ol respýblıkalyq deńgeıde nemese ár oblys deńgeıinde Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń Taýarlar men kórsetiletin qyzmetterdiń sapasyn jáne qaýipsizdigin baqylaý komıtetine habarlasýǵa bolady. Sol ýákiletti organǵa habarlasyp, kómek ala alady.
– MÁMS júıesi arqyly zeınetkerlerge qandaı tegin qyzmetter kórsetiledi?
– Zeınetkerler Medısınalyq saqtandyrý qoryna tólem jasaýdan bosatylǵan 15 sanatqa kiretin bolǵandyqtan, bul sanattaǵy azamattarǵa Úkimet qaýlylarymen bekitilgen barlyq medısınalyq kómek MÁMS júıesinde jáne TMKKK aıasynda tegin kórsetiledi.
– Dıagnostıka barysynda kóp aqshany qajet etetin qyzmet – taldaýlar. Qor qandaı zerthanalyq taldaýlardyń shyǵyndaryn tóleıdi?
– Barlyq taldaýlar bekitilgen tarıfıkator boıynsha MÁMS júıesinde jáne TMKKK sheńberinde jasalady. Mysaly, garmon deńgeılerin anyqtaý jáne tizbekti palımerazdy reaksııa jolymen jasalatyn taldaýlar (PTR), ımmýnnofermentti dıagnostıka (IFA), genetıkalyq aqaýlardy aldyn ala anyqtaý taldaýlary MÁMS aıasynda jáne TMKKK sheńberinde jasalady.
– Áleýmettik medısınalyq saqtandyrý qorymen kelisimge otyrǵan medısınalyq uıymdar týraly qaıdan bilýge bolady?
– Áleýmettik medısınalyq saqtandyrý qorymen kelisimge otyrǵan medısınalyq uıymdar týraly málimetti qordyń resmı https://fms.kz/ saıtynan kórýge bolady. Búgingi tańda Nur-Sultan qalasy boıynsha 100 medısınalyq uıym qyzmet kórsetedi, onyn ishinde memlekettik uıymdar – 34%, jekemenshik klınıkalar – 59%, respýblıkalyk klınıkalar 7%-dy quraıdy. Al osy 100 medısınalyq uıymmen biz 240-tan astam shart jasasqanbyz. Onyń ishinde memlekettik uıymdar úlesi – 41%, jekemenshik klınıkalar – 49%, respýblıkalyk klınıkalar – 10%.
– Balalardyń serebraldy sal aýrýy, mıokard ınfarkti, revmatızm sııaqty áleýmettik máni bar aýrý túrlerine qatysty qarjylandyrý qor tarapynan júredi. Bul dıagnozdarǵa qatysty qyzmetter qalaı júzege asyrylady? Pasıentter buryn-sońdy qoljetimsiz bolǵan qandaı qyzmet túrlerin ala alady?
– Áleýmettik máni bar jáne dıspanserlik eseptegi aýrý túrleri TMKKK sheńberinde qarjylandyrylady. Iаǵnı barlyq em sharalary men dıagnostıkalyq zertteýler tegin kórsetiledi. Bul ýaqytqa deıin de solaı boldy, tek kóp kútetin. Qazirgi tańda barlyq qyzmetter qoljetimdi. Sebebi buǵan deıin qarajat jetispegendikten barlyq naýqastardy qamtý múmkin emes bolatyn. Qazir qordyń saıtynda qosalqy merdiger uıymdar derekqoryna engizilip, halyqqa qyzmet kórsetkisi keletin medısınalyq uıymdarmen kelisimshartqa otyrý arqyly jergilikti jerlerdegi atalǵan syrqattar sanatyndaǵy azamattardy tolyǵymen medısınalyq qyzmetpen qamtyp otyr. О́zderińiz biletindeı, bul aýrýlardan keıin kórsetiletin mańyzdy qyzmet – ońaltý. Odan bólek, mundaı aýrýlardyń eń aýyr kezeńderinde pallıatıvti kómek kórsetý de qarastyrylǵan. Sondyqtan qazirgi tańda barlyq qyzmetter kólemi qoljetimdi jáne múmkindikter shegi keń deýge bolady.
– Kórsetilgen medısınalyq qyzmetterdiń sapasyna baqylaý qalaı júrgiziledi?
– Qordyń basty maqsaty – el azamattarynyń múddesin qorǵaý. Sondyqtan qor óz tarapynan kúndelikti kórsetilgen qyzmetterdiń sapasyn baqylap otyrady. Iаǵnı, usynylǵan barlyq medısınalyq qyzmetter qor sarapshylarynyń kúndelikti baqylaýynda, odan bólek aı saıyn josparly baqylaý, maqsatty baqylaý jáne osy jyldyń sońyna deıin kelisimshart mindettemeleriniń oryndalýy boıynsha baqylaý júrgiziledi. Odan bólek, fılıalda sarapshylar ana ólimi, 5 jasqa deıingi bala ólimi, basqa da barlyq ólim jaǵdaılaryn saraptamadan ótkizip, ony fılıalda qurylǵan Saraptamalyq komıssııa otyrysyna shyǵaryp qarastyrady. Onyń quramyna ózimizdiń jáne qalamyzdyń qoǵamdyq densaýlyq saqtaý baskarmasynyn, Taýarlar men kórsetiletin qyzmetterdiń sapasy men qaýipsizdigin baqylaý departamentiniń qyzmetkerleri kiredi. Naýqastardan shaǵym túsken jaǵdaıda, jospardan tys baqylaý júrgiziledi. Mysaly, jyl basynan beri 1406 baılanys ortalyǵy arqyly 845 shaǵym tústi. Barlyǵy ýaqtyly qaralyp, onyń ishinde dáleldengen shaǵymdar boıynsha saraptama berilip, medısınalyq uıymdarǵa aıyppul salyndy.
Kóbinese azamattardan dári-dármekpen qamtamasyz etilmeýi, KT, MRT jáne qymbat turatyn taldaýlardyń qoljetimsizdigi, emhanalardaǵy kútý ýaqytynyń uzaqtyǵy, dıagnostıkalyq qyzmetterge joldama bermeý jáne aqparattyq júıege júktelgen jalǵan jazylym boıynsha shaǵymdar tústi. Jyldyń basynan beri monıtorıng nátıjeleri boıynsha 15 792 kemshilik anyqtalyp, jalpy somasy 330 mln teńge aıyppul salyndy. Iаǵnı turǵyndarǵa kórsetiletin barlyq medısınalyq qyzmetter kópsatyly baqylaýdan ótedi. Medısınalyq kómek kórsetýden bas tartqan jaǵdaıda, áleýmettik medısınalyq saqtandyrý qoryna tek 1406 baılanys ortalyǵy arqyly ǵana emes, Qoldau 24/7 mobıldik qosymshasy arqyly da júginýge bolady. Qoldau 24/7 mobıldik qosymshasy Play Market jáne App Store arqyly ornatylady.
Áńgimelesken
Dýman ANASh,
«Egemen Qazaqstan»
