Indettiń ekinshi tolqynyna qarsy daıyndyq jumystary kezinde Shymkent qalasy ákimdigi osy máselege basa nazar aýdardy. Birinshi kezekte dári-dármekpen qatar aýyl sharýashylyǵy ónimderiniń de baǵa tepe-teńdigin ustap turý úshin utymdy ádister men tıimdi jobalardy qolǵa aldy. Sonyń biri – Shymshaharda apta saıyn aýylsharýashylyq ónimderiniń jármeńkesi uıymdastyrylady. Aýyl sharýashylyǵy ónimderiniń jármeńkeleri demalys kúnderi ótkiziletin. Endi aptanyń ortasynda jármeńke uıymdastyrý qolǵa alynyp otyr.
Máselen, bir ǵana Eńbekshi aýdanynda aptanyń ár sársenbi kúni aýyl sharýashylyǵy ónimderin óndirýshilerdiń jármeńkesi «Fosforshylar» mádenıet saraıynyń aldyndaǵy alańda ótýde. Aýylsharýashylyq jármeńkesi azamattardy qoljetimdi baǵa boıynsha sapaly jáne ártúrli ónimdermen qamtamasyz etýdi kózdeıdi.
«Indet saldarynan barlyq salada ınflıasııa júrip jatyr. Azyq-túlik baǵasy da ósip barady. Osyndaı qysyltaıań sátte baǵany turaqtandyrý úshin qala ákimdigi áleýmettik dúkender men arnaıy jármeńkelerdi kóptep uıymdastyrýda. Osydan biraz ilgeri el ishinde «azyq-túlik qory jetkiliksiz» degen alyp-qashpa áńgime gýlegen edi. Alaıda shahar basshysy qaladaǵy iri qoımalar men saýda oryndaryna zertteý, zerdeleý júrgizý arqyly Shymkentte azyq-túlik qory jetkilikti ekenin jetkizdi», deıdi jármeńkege kelgen turǵyn Álı Qoja.
Jármeńkege kelýshilerdiń sanıtarlyq-epıdemııalyq talaptardy saqtaýyn aýdan ákimdigi qatań baqylaýda. Sondaı-aq ashyq bazarda tutynýshylardy betperdelik rejimin, áleýmettik qashyqtyqty saqtaýdy eskertip keledi.
Qazirgi tańda qalada azyq-túlik taýarlarynyń tapshylyǵyn boldyrmaý maqsatynda 50 taýar óndirýshi kásiporyn, 18 qoıma jáne 25 saýda nysanǵa zerdeleý jumystary júrgizilgen.
Statıstıkalyq málimetterge súıensek, búginde qala aýmaǵynda egistik alqabynan 60 myń tonnaǵa jýyq ónim jınalǵan. Demek, altyn kúzde jınalǵan aýyl sharýashylyǵy ónimderi birinshi kezekte qalanyń azyq-túlik qoryna quıylary aıdan anyq. Odan asyp jatqany ózge oblystar men alys-jaqyn shetelderge satylymǵa shyǵarylmaq.
Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev bıylǵy Joldaýynda aýyl sharýashylyǵy salasyn ekonomıkanyń qozǵaýshy kúshi retinde damytýdy tapsyrǵan bolatyn. Osy maqsatta qalada aýyl sharýashylyǵyn damytý boıynsha birqatar aýqymdy jumys atqarylýda.
Bıyl josparǵa sáıkes, 27 600 gektar aýmaqqa egistik egý josparlanǵan. Qazirgi tańda 27 908,2 gektarǵa egis egilip, jospardan 308,2 gektarǵa artyq oryndalyp otyr. Bul kórsetkish 2019 jylmen salystyrǵanda 1 300 gektarǵa artyq. Onyń ishinde, dándi daqyldardyń egis kólemi – 12 489,1 gektar, maıly daqyldar – 3 568,3 gektar, kókónis pen baqsha – 2 566,3 gektar, kartop –349,9 gektar, malǵa azyq bolar daqyldar 6 679,5 gektardy quraıdy.
Sonymen qatar agro salany damytý baǵytynda qolǵa alynǵan baǵdarlamalar da óz nátıjesin berip keledi. Sharýalardy janar-jaǵarmaımen, sýbsıdııamen qamtý isinde de ilgerileýshilik bar. Atap aıtqanda, aýyl sharýashylyǵy taýar óndirýshileriniń kedergisiz ónim jınaý jumystaryn uıymdastyrý maqsatynda memleket tarapynan jeńildetilgen baǵamen kúzgi dala jumystaryn júrgizýge myń tonna janar-jaǵarmaı bólingen (1 lıtr baǵasy – 161 teńge). Al sharýalarǵa 89,7 mln teńgege 1 210 tonna tyńaıtqysh sýbsıdııalandy.
Nátıjesinde, aǵymdaǵy josparlanǵan 72 myń tonna aýyl sharýashylyǵy daqyldarynyń 59,3 myń tonnasy búgingi tańda jınaldy. Onyń ishinde 14 myń tonna dándi daqyldar, 2,4 myń tonna maıly daqyldar, 2,4 myń tonna kartop, 10,8 myń tonna mal azyǵy jáne 29,7 myń tonna ashyq topyraqtaǵy jáne jabyq topyraqtaǵy kókónister men baqsha ónimderi bar.
О́ńirdiń ózinen shyqqan ónimderdiń baǵasynyń negizsiz qymbattap ketpeýin ákimdik janynan qurylǵan arnaıy monıtorıng top jiti qadaǵalaýda. Aptanyń eki kúninde qala turǵyndary aýyl sharýashylyǵy jármeńkesinen turmysqa qajetti ónimderin arzan baǵada satyp alýda.
ShYMKENT
