Bilim • 29 Qazan, 2020

Oqýshylar oflaın oqı ma?

572 ret
kórsetildi
7 mın
oqý úshin

Jańa oqý jylynda 3,3 mln oqýshy, 466 myń kolledj stýdenti jáne 600 myńnan asa joǵary oqý oryndarynyń stýdenti bilim alyp jatyr. Sanıtarlyq dárigerlerdiń talaptaryna sáıkes karantındik shekteýler jaǵdaıynda jańa oqý jyly epıdemııalyq jaǵdaıǵa baılanysty ártúrli formatta bastaldy.

Oqýshylar oflaın oqı ma?

 

Jańa oqý jylynda birinshi synypqa 352 091 oqýshy qabyldandy, onyń shamamen 75%-y – 6 jasqa tolǵan baldyr­ǵandar. Degenmen ata-analardyń sheshimi boıynsha kúntizbelik jyldyń sońyna deıin alty jasqa tolatyn 11 myńǵa jýyq bala mektep oqýshysy atandy. Bala­lardyń jas erekshelikteri men ata-analardyń tilekteri eskerildi. Mek­tepterde sanıtarlyq talaptardy qatań saqtaı otyryp, 1-4 synyp oqýshylary úshin kezekshi synyptar jumys isteı bas­­tady: bir synypta 15 oqýshydan artyq emes.

«Bastaýysh synyptarda bir mln-nan asa bala oqıdy, onyń 60%-y ata-analarynyń nemese zańdy ókilderiniń ótinishteri boıynsha mektepterde, kezekshi synyptarda sanıtarlyq talaptardy qatań saqtaı otyryp oqýdy bastady. Elimizde 7 myńnan asa mektep jumys isteıdi, onyń 3 myńǵa jýyǵynda 1-11 synyp oqýshylary dástúrli formatta oqýdy bastady. Negizinen, bul shalǵaıdaǵy shaǵyn jınaqtalǵan mektepter, onyń árqaısysynda 180-nen asa bala bar. Tıisti sheshimdi sanıtarlyq dárigerler qabyldady. Shamamen 2,6 mln oqýshy jańa oqý jylyn qashyqtan oqý formatynda bastady. Olar otandyq bilim berý platformalaryn paıdalana otyryp, qashyqtan oqıdy. «Balapan» jáne «El arna» respýblıkalyq telearnalary pedagogterdiń tilekteri boıynsha qosymsha qural retinde paıdalanylatyn telesabaqtardy taratady. Bıyl jańartylǵan bilim berý mazmunyna tolyq kóshý aıaqtalǵanyn aıta ketken jón. Sondaı-aq elimiz boıynsha jańa 32 mektep ashyldy, jyl sońyna deıin taǵy 77 bilim berý uıymy paıdalanýǵa beriledi. Jergilikti atqarýshy organdar oqýshylardy qashyqtan oqytýdy uıymdastyrý úshin olarǵa mektep kompıýterleri men roýterlerdi ýaqytsha paıdalanýǵa berdi. Jańa oqý jylynda mektepterde 10 258 jas maman jumysyn bastady», delingen Bilim jáne ǵylym mınıstrligi taratqan málimette.

Jaqynda Premer-Mınıstr Asqar Mamınniń tóraǵalyǵymen el aýmaǵynda koronavırýs ınfeksııasynyń taralýyna jol bermeý jónindegi Vedomstvoaralyq komıssııanyń selektorlyq otyrysy ótti. Otyrysta jergilikti atqarýshy organdar óz jumysynda Bas sanıtarlyq dárigerdiń qaýlylaryn basshylyqqa alatyny atalyp ótti. Bul rette sanıtarlyq-epıdemııalyq jaǵdaıǵa baılanysty óńirlerdiń bas sanıtarlyq dárigerleri qosymsha shekteý sharalaryn engizý týraly sheshim qabyldaı alady. Osy oraıda VAK birqatar sheshim qabyl­dady. Dálirek aıtsaq, mekteptegi oqytý boıynsha ekinshi toqsannan bastap oqýshylar sany 300 balaǵa deıin bolatyn qala jáne aýyl mektepteriniń jumysy dástúrli formatqa kóshiriledi, ata-ana­lar­dyń ótinishi boıynsha 1-synyptan 5-synypqa deıin, halyqaralyq mektepterde 7-synypqa deıin kezekshi synyptarda oqýǵa ruqsat etiledi. Bul jaǵdaıda sanı­tarlyq-dezınfeksııalyq rejimdi, maska rejimin, shahmat retimen otyrǵyzý jáne áleýmettik ara qashyqtyqty saqtaý mindetti.

«Qazirgi kúni qazaqstandyq mektepterde 3,4 mln bala oqıdy. Qashyqtan oqytý formatynda – 2,4 mln, dástúrli formatta – 953 myń, onyń ishinde 647 myń bala kezekshi synyptarda (1-4 synyp), shaǵyn jınaqty 3 047 mektepte 306 myń oqýshy bilim alyp jatyr. Ekinshi toqsanda oqý formattary boıynsha balalardyń boljamdy sany, qashyqtan oqytý formatynda – 2,2 mln, dástúrli formatta – 1,2 mln. Onyń ishinde 800 myń­nan asa bala kezekshi synyptarda (1-5 synyp), shaǵyn jınaqty 4 010 mektepte 434 myń oqýshy, 13 halyqaralyq mektepte 3 myńǵa jýyq oqýshy (1-7 synyp) oqıdy. Esterińizge sala ketsek, tıisti sheshim Vedomstvoaralyq komıssııanyń otyrysynda qabyldanǵan bolatyn», delingen Bilim jáne ǵylym mınıstrliginiń málimetinde.

Pavlodar oblysy, Pavlodar aýdany Lýgansk mektebiniń qazaq tili men ádebıeti pániniń muǵalimi Jansaıa Sársenbaeva dástúrli formatta bilim berýdi quptaıdy.

«Balalarymyzdyń tolyqqandy, jaqsy bilim alǵany olardyń bola­shaǵy úshin kerek. О́z basym mektep oqý­shylarynyń dástúrli formatta bilim alǵanyn qoldaımyn. О́ıtkeni balaǵa sabaqty kózbe-kóz, betpe-bet túsindirip, aýyzsha talqylaǵanda ǵana túsinikti bolady dep oılaımyn. Onlaın sabaq rejiminde balanyń taqyrypty qanshalyqty meńgergenin bilý muǵalimge qıyndyq týǵyzyp otyr. Qalaı bolǵanda da, jas urpaqqa sapaly bilim, sanaly tárbıe berý bilim berý salasyndaǵy qyzmetkerlerdiń basty mindeti ekeni anyq», deıdi ol.

Iá, álem jurtshylyǵyn ábigerge salǵan indet barlyq salaǵa óz áserin tıgizdi. Onyń ishinde bilim berý salasyn da aınalyp ótpedi. Beınetpen betpe-bet kelgende keleshek úshin kemel sheshim shyǵarý, urpaq tárbıesine qatysty ulaǵatty is kórsetý ustazdar qaýymynyń moınyna túskeni málim. Jaýapty hám saýapty salanyń tizginin ustaǵan muǵalimder muqalyp qalmady. Urpaq tárbıesin onlaın negizde de, dástúrli formatta da úzbeı, úzdiksiz júrgizip keledi.

Árıne, qoǵam bolǵasyn túrli pikir­ler bolatyny anyq. Osy oraıda ata-analardyń da pikirin bilýdi jón sanadyq. «Kúmis alqa» ıegeri, kópbalaly ana Gúlbala Qudaıqulqyzy dástúrli format emes, onlaın oqý balalardyń amandyǵy úshin mańyzdy ekenin aıtady.

«Men óz basym ana retinde dástúr­li formatqa kóshýge qarsymyn. Eli­mizden koronavırýstyń túbegeıli joıyl­maǵanyn bile tura mundaı táýekelge bel baılaý óte qaýipti, ári orynsyz. О́ıtkeni meniń balalarym bar. Men de olardyń taǵdyry men bas amandyǵyna alańdaımyn. Eger ata-analarǵa onlaın nemese dástúrli formatty tańdaýǵa múmkindik berilse, óz basym oılanbastan onlaındy tańdaıtyn edim. Sebebi men úshin birinshi kezekte ba­lamnyń bilimdi bolǵany emes, onyń aman bolǵany mańyzdy. Sol sebepti men osy másele kóterilgende ózimniń áleý­­mettik paraqshamda da jarııalap, ún qostym. О́ıtkeni ekinshi tolqyn bola qalǵan jaǵdaıda balalardyń kóptep aýyratyny BAQ-da jarııalandy», dedi G.Qudaıqulqyzy.