Jabasaqta eńbekqor jan kóp

Álbette, maldyń sanyn túgendep, jannyń sany men saýlyǵyn suraýdy ekinshi ke­zekke ysyryp tastaıtyn ádet­ten de quralaqan emes eke­nimizdi jasyryp qaıtemiz. Osy oraıda sońǵy jyldary J­a­basaq aýylyndaǵy tur­ǵyn­dardyń sany tabıǵı ósim esebinen tolyǵyp kele jatqany qýantady. Aýyldyq okrýg ákimi Ákimgereı Aqmýrzınniń aı­týynsha, jabasaqtyq jas otba­sylardyń árqaısysy 4-5 bala tárbıeleıdi. Tek bıylǵy jańa oqý jylynda shaǵyn aýyl­da 22 baldyrǵannyń daıar­lyq tobyna barýy aýyl basshysy aıtqan áńgime shyn­dyq­tan alys emes ekenin aıǵaq­taı­dy.

Buǵan qosa mektep janyn­daǵy ınternatta 25 bala oqyp júrgen kórinedi. Záýlim de sándi klýb pen kitaphanaǵa kelip, rýhanı turǵydan oı-órisin baıytyp júrgen aýyl azamattary da az emes. Búginde ıntel­lektini damytýdyń bas­ty kó­ziniń biri – ǵalamtor. Osy oraıda aýyldaǵy ınternet jelisi jyldamdyǵynyń tó­mendigi el men jer, álem tynysyn bilmekke qumar aýyl jas­ta­ry men zııalylarynyń jigerin jasytyp júrgendeı kórinedi. Jabasaq aýyly tur­ǵyn­darynyń týǵan aýylyna degen súıispenshiligi, turmys mádenıeti joǵary deńgeıde ekeni ańǵarylady. Aıtalyq, gaz qubyry ótkizil­me­gen, kún sa­ıyn kómir, qı jaǵyp otyrǵan aýylda kúl-qo­qystyń kórinbegeni tańǵal­dyr­dy. Munyń syry – arnaıy polıgon jasaqtalyp, qajetsiz turmystyq qaldyqtar sol jerge aparylyp joıylady eken.

Jabasaqta aýyz sý máselesi tolyq sheshimin taýyp, sý qu­byry ótkizilgen. Onyń sapasy óte joǵary ekenin tur­ǵyndar rıza keıipte áńgimelep berdi. So­nymen birge jergilikti jol­­­dardyń jóndelgenine jáne oǵan ortasha deńgeıde kútim jasalǵanyna kýá bol­dyq. Munyń basty dáleli – qat­qyl tabandy greıdermen jolǵa qıyrshyq tas tóselgen. Aýdan ákimi Darhan Ermaǵanbetovtiń aıtýynsha, bul jergilikti qurylys mate­rıa­­ly kórshiles Hromtaý aýda­ny­nan jetkizilgen eken.

Aýyl turǵyndary men sharýa qojalyqtary ıeleriniń basty kásibi – mal ósirý, onyń ónimderin óndirý. Bul máselede túıtkil týǵyzyp júrgen tus­tar da jetkilikti. Máselen, Jabasaq aýylynda shaǵyn sharýa qojalyqtarynyń kóp bolýy atalǵan eldi meken tur­ǵyndarynyń eńbekqor keı­pin kórsetedi. Bul talas joq, qoldaýǵa turarlyq oń qubylys. Ári bul kórinis jastardy ata kásibimiz mal sharýashylyǵyna ıkemdeýdiń taptyrmas joly da, túpteı kelgende eńbek tárbıesi de­ge­ni­mizdiń ózi de – osy. Al ekinshi bir qyrynan qa­ras­tyrǵanda, usaq sharýa qojalyqtarynyń lızıngke tehnıka satyp alýǵa, mal tuqymyn asyldandyrý men seleksııalyq jumystardy júıeli júrgizýge áleýeti bola bermeıtini de basy ashyq másele. Bul rette usaq ta bolsa ózine tıesili sharýany shashaý shyǵarmaı qamdastyryp kelgen qojalyq ıeleriniń kooperatıvke birige qoıýynyń da ózindik ıirimderi az emes. Biz barǵan kezde Jabasaq aýyldyq okrýginiń ákimi Ákimgereı Aqmýrzın osy máseleniń kil­tin izdep júrgenin jetkizdi.

Sharýa qojalyqtary jetek­­shilerimen áńgimelesý kezin­de olar nesıelik qarjy ınstı­týttaryna qatysty sóz­buıdaǵa salynyp júrgen jaıttardy jiliktep berdi. Munyń eń bastysy, qujat jınaqtaý men jasaqtaý kezinde oryn alatyn ákimshilik kedergiler. Sonyń saldarynan bul úderis tym uzaqqa sozylady. Sonyń ishinde «Damý» nesıelik qury­lymynan nesıege qol jetkizý aspandaǵy aıdy alyp berýmen birdeı qıyn is bolyp ketkenge uqsaıdy.

Áńgimemizdi túıindeı ke­le, adal eńbeginiń qunyn óz deń­geıinde puldaı almaý, jún men teriniń eshkimge ke­rek­siz bolyp qalýy, mal ósirý­ge ketken shyǵynnyń aqtalmaýy – Jabasaqtaǵy mal ósirýshilerdiń qabyrǵalaryna qara tastaı batyp júrgenin aıta ketkimiz keledi. Ári bul kórinis bir Jabasaq aýyly­na ǵana emes, oblystyń bir­qatar mal ósiretin usaq qury­lymdaryna tán qubylys desek, tıisti ókiletti organdar bul máseleni sheshý men retteý tetigin qarastyrǵanyn qalar edik. Izdestire bilse, onyń jol­dary jetkilikti deýge bolady. Bul máseleniń tutqasy tabylsa, Jabasaq aýylynyń eńbekqor jandarynyń mal ósirýge degen qulshynysy odan ári arta túsetinine senim mol.

«Jabasaǵym – jas ólkem,

túlep qaıta jasap jańarǵan.

Bolashaǵyń ásem – án ólkem, tań nuryndaı taralǵan.

Maqtan etip ózińdi, ánge qossyn ul-qyzyń,

Otanymnyń tórinde, jaınaı bersin juldyzyń», dep jer­gilikti aqyn Qýanysh Al­tynbaev jyrǵa qosqandaı, jaba­saqtyq jastardyń jul­dy­zy joǵary bola bersin demekpiz.

Aqtóbe oblysy,

Áıteke bı aýdany,

Jabasaq aýyly