Byltyr oblys bıýdjeti jyl ishinde 239,2 mlrd teńgeden 304,6 mlrd teńgege ulǵaıyp, oblystyń óz kirisi de artty. Eń bastysy, bıýdjet áleýmettik sıpatynan aınyǵan joq. Oǵan qazyna qarajatynyń 60%-ǵa jýyǵy baǵyttaldy. Bul rette oblys jan basyna shaqqandaǵy áleýmettik shyǵystar boıynsha óńirler arasynda kósh bastap turǵanyn da aıta ketý qajet.
2020-2022 jyldarǵa arnalǵan oblystyq bıýdjet jobasyn qalyptastyrý kezinde halyqtyń ál-aýqatyn jaqsartýǵa, onyń ishinde azamattardyń barlyq ótinish-tilekterin jedel ári tıimdi qarastyratyn «Halyq únine qulaq asatyn memleket» tujyrymdamasyn iske asyrýǵa basa nazar aýdaryldy.
Byltyr jyl sońynda 254,7 mlrd teńge bolyp belgilengen bıýdjet kólemine ishinara ózgerister engizilip, túrli áleýmettik sharalarǵa baǵyttalatyn qarjy artty. Mysaly, bıyl sáýir aıynda oblystyq máslıhattyń 44-sessııasy ótip, onda úshjyldyq bıýdjet 34,8 mlrd teńge bolyp naqtylandy. Bul qarjynyń 2,6 mlrd teńgesi memlekettik ataýly áleýmettik kómek kórsetýge, 1,5 mlrd teńge áleýmettik kepildendirilgen paketke, sonyń ishinde tótenshe jaǵdaıǵa baılanysty az qamtylǵan otbasylardy azyq-túlik jáne turmystyq jıyntyqpen qamtamasyz etýge baǵyttaldy. Al eńbek naryǵyn damytý, sonyń ishinde jalaqyny ishinara sýbsıdııalaý, jastar praktıkasyna, NEET sanatyndaǵy jastarǵa, tabysy tómen kópbalaly otbasylarǵa, eńbekke qabiletti múmkindigi shekteýli jandarǵa, jańa bıznes ıdeıalarǵa beriletin granttarǵa jáne qoǵamdyq jumystarǵa 4,3 mlrd teńge qarastyryldy.
Aýyl turǵyndarynyń ómir súrý sapasyn jaqsartýǵa baǵyttalǵan «Aýyl – el besigi» baǵdarlamasy aıasynda 22 jobaǵa 3 mlrd teńge bólindi. Sonymen qatar «Bıznestiń jol kartasy – 2025» memlekettik baǵdarlamasy sheńberinde nesıeniń paıyzdyq mólsherlemesin sýbsıdııalaý men shaǵyn jáne orta bıznes nesıelerin kepildendirýge 1,7 mlrd teńge qarastyryldy.
Sonymen qatar oblystyq bıýdjetten aýdandar men Qyzylorda qalasynyń bıýdjetterine muqtaj azamattardyń jekelegen sanattaryna áleýmettik kómek berýge, sondaı-aq Qyzylorda qalasyndaǵy «Baqytty otbasy» otbasylardy qoldaý ortalyǵynyń qyzmetin qoldaýǵa 982,6 mln teńge bólindi. Osy jyly tamyzda oblystyq máslıhattyń kezekti 47-sessııasy ótti. Onda oblystyq bıýdjettiń kiris 9 mlrd teńgege ulǵaıdy. Sondaı-aq oblystyq bıýdjettik baǵdarlama ákimshileriniń memlekettik satyp alý konkýrsynan únemdelgen 4,9 mlrd teńgesi qaıta baǵyttaldy. Osylaısha oblystyq bıýdjet 13,9 mlrd teńgege naqtylanyp, «Qyzylorda qalasynda et óńdeý keshen qurylysy» ınvestısııalyq jobasyna 466 827 myń teńge jáne «Altyn Qamba» agroónerkásip kombınaty» jaýapkershiligi shekteýli seriktestiginiń «Qurama-modýldi 10 dúken qurylysy» ınvestısııalyq jobasyna 38686,4 myń teńge bólindi.
«Nátıjeli jumyspen qamtýdy jáne jappaı kásipkerlikti damytýdyń 2017-2021 jyldarǵa arnalǵan «Eńbek» memlekettik baǵdarlamasy sheńberinde kadrlardyń biliktiligin arttyrý, daıarlaý jáne qaıta daıarlaý» bıýdjettik baǵdarlamasy boıynsha 1814 stýdenttiń 2020 jyly oqýyn jalǵastyrýǵa jáne qyrkúıek aıynan bastap 1515 stýdentti jańadan qabyldaýǵa 1 425 518 myń teńge qaraldy.
Múgedekterge arnalǵan ońaltý ortalyǵyn kútip ustaýǵa, sonyń ishinde kommýnaldyq shyǵyndarǵa 37569 myń teńge bólindi. 2019 jyly oblys ákiminiń granty taǵaıyndalǵan 126 stýdenttiń 2020-2021 oqý jylyndaǵy oqý aqysy men tamaqtaný, turý shyǵyndaryn óteý úshin áleýmettik kómek kórsetýge 78212 myń teńge jáne 2020-2022 oqý jylyna jańadan 150 grant taǵaıyndaýǵa 97885 myń teńge qaralyp otyr.
Osy naqtylaýda depýtattar Qyzylorda qalasynda halyqtyń áleýmettik osal toptaryna, az qamtylǵan kópbalaly otbasylardy baspanamen qamtamasyz etýge, nesıelik turǵyn úıler salýǵa, sol jaǵalaýdaǵy turǵyn úılerdiń ınjenerlik kommýnıkasııalyq ınfraqurylymyn damytýǵa, Jańaqorǵan aýdanynda kópbalaly jáne áleýmettik jaǵynan az qamtylǵan otbasylarǵa satyp alý quqyǵynsyz arendalyq turǵyn úıler satyp alýǵa, Aral aýdany Sekseýil kentinde 40 tósektik aýyldyq aýrýhana, Qyzylorda qalasy Syrdarııa ózeniniń sol jaǵalaýynda 200 tósektik juqpaly aýrýlar aýrýhanasynyń qurylysyna qarjy bólýdi qoldady.
Qazyna qarjysynyń jumsalýy oblystaǵy tekserý komıssııasynyń udaıy baqylaýynda tur. Komıssııa tóraǵasy Sáýle Qulymbetovanyń aıtýynsha, osy jyldyń mamyr aıynda «Memlekettik aýdıt jáne qarjylyq baqylaý týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańyna sáıkes jergilikti atqarýshy organnyń esebine qorytyndy bolatyn byltyrǵy bıýdjettiń atqarylýy týraly qujat ázirlengen.
Byltyr bıýdjettik ınvestısııalyq jobany iske asyrý úshin «Baıqońyr áleýmettik-kásipkerlik korporasııasy» aksıonerlik qoǵamynyń jarǵylyq kapıtalyn ulǵaıtýǵa bólingen 2100 409,0 myń teńge qarajattyń tikeleı jáne túpkilikti nátıje kórsetkishterine qol jetkizýi 18 paıyz ǵana qurap otyr.
2017 jáne 2018 jyldardaǵy oblystyq bıýdjettiń atqarylýyna jasalǵan esepte tekserý komıssııasy tarapynan jergilikti atqarýshy organdarǵa «Sot sheshimderi shyǵarylǵan oblystyq bıýdjettiń debıtorlyq jáne kredıtorlyq bereshekteri boıynsha mindettemelerdiń oryndalýyn qatań baqylaýǵa alý» jónindegi usynystar eki jyl qatarynan berilgenimen, 2019 jyldyń qorytyndysymen de debıtorlyq bereshek bıýdjetke óndirilmegen.
Memleket-jekemenshik áriptestik jobalary boıynsha jasalǵan shart somasy 12828594,0 myń teńge bolsa, 2019 jyly 3284720,0 myń teńge (26 %) tólengen. Mindettemelerdi oryndaý merzimderi 3-10 jyl ekenin jáne oblystyq bıýdjet qarajaty esebinen 2019 jyly 35 joba ázirlengenin eskersek, qabyldanǵan mindettemelerdi sapaly oryndaýda bıýdjettiń múmkindigin, aldyńǵy qarjy jyldaryndaǵy yqtımal júktemelerdi muqııat esepke alý qajettigin bildiredi.
Júrgizilgen memlekettik aýdıt qorytyndysynda «Qyzylorda oblysy Jalaǵash aýdany Aqsý aýyldyq okrýgindegi dárigerlik ambýlatorııanyń qurylysy» jobasynyń quny 126,6 mln teńge bola tura, 130 mln teńgeniń shyǵyndary ótelip, 3,4 mln teńge bıýdjet qarajaty artyq jumsalǵany anyqtaldy. Tekserý komıssııasy osyǵan baılanysty «Jekelegen jergilikti jobalar boıynsha shyǵyndardy óteý olardyń qunynan asyp túsip, bıýdjet qarajatyn tıimsiz paıdalanylýyna ákep soǵýda», degen tujyrym jasaǵan.
Tekserý komıssııasy ótken jyly 21 aýdıtorlyq is-shara júrgizip, 131 nysanǵa bólingen 189 224 804,7 myń teńge bıýdjet qarajaty men memleket aktıvterine aýdıt jasaldy. Aýdıt obektilerine 54 usynym men 216 tapsyrma berilip, quqyq qorǵaý organdaryna 3 aýdıt materıaly joldanǵan.
– Ákimshilik quqyq buzýshylyqtar belgileri baıqalǵan 137 materıal ýákiletti organdarǵa joldanyp, onyń 42-si boıynsha 3 368,3 myń teńge aıyppul salyndy. 89 materıal boıynsha aýdıt obektileriniń laýazymdy tulǵalary eskertý túrindegi ákimshilik jaýapkershilikke tartylsa, 6 materıal boıynsha ákimshilik is qozǵaýdan bas tartylyp, keri qaıtarylǵan, – deıdi komıssııa tóraǵasy.
Tekserý komıssııasy oblystyq bıýdjettiń byltyrǵy atqarylýyn baǵalaýda oblystyq bıýdjettiń kiris bóliginiń óńirdegi munaı óndirýshi kompanııalarynyń salyqtaryna táýeldiligi áli de saqtalyp otyrǵanyn aıqyndaǵan. Qarjy ekonomıkalyq negizdemelerinde kózdelgen ınvestısııalyq jobalardy júzege asyrýda kvazımemlekettik sektor sýbektileri jaýapkershiliginiń tómendigi belgili bolǵan.
Tekserý komıssııasy bıýdjetten bólingen qarajattyń tıimdi paıdalanylyp, áleýmettik-ekonomıkalyq damýdyń kepiline aınalýyna kúsh salady.
Qyzylorda
