2020 jylǵy 29 qazanda Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń Arhıvi men Abaı atyndaǵy Qazaq ulttyq pedagogıkalyq ýnıversıteti birlesip uıymdastyrǵan "Málik Ǵabdýllın: zaman, tulǵa, jad" atty Halyqaralyq dóńgelek ústel bolyp ótti.
Dóńgelek ústel Keńes Odaǵynyń Batyry, ǵalym, memleket jáne qoǵam qaıratkeri Málik Ǵabdýllınniń 105 jyldyǵyna arnalǵan. Is-shara 1941-1945 jyldardaǵy Uly Otan soǵysyndaǵy Jeńistiń 75 jyldyǵyn merekeleý aıasynda uıymdastyryldy. Shaqyrylǵan spıkerler arasynda Qazaqstan, Reseı, Izraıl, Germanııa jáne Estonııanyń belgili ǵalymdary boldy.
2005 jylǵy tamyz aıynda Kókshetaý qalasynda M. Ǵabdýllın murajaıyn qaıta qurýdan keıingi ashylý saltanatynda QR Tuńǵysh Prezıdenti – Elbasy N.Nazarbaev: "HH ǵasyrdyń eń qandy soǵystarynyń birinde jeńiske jetken halqymyzdyń batyr ókilderin eske alý − bizdiń qasıetti paryzymyz. Solardyń biri – soldat, jazýshy, ǵalym Málik Ǵabdýllın. Onyń batyrlyq ómiri áskerı turaqtylyq pen erliktiń jarqyn mysaly. Jazýshy bola otyryp, Málik Ǵabdýllın óziniń barlyq shyǵarmashylyǵyn beıbitshilik pen izgiliktiń máńgilik qundylyqtaryn bekitýge arnady", dep atap ótti.
QR Prezıdenti Arhıviniń dırektory J.Ábdiqadyrova óz sózinde Arhıv pen Abaı atyndaǵy Qazaq ulttyq pedagogıkalyq ýnıversıtetiniń jemisti yntymaqtastyǵyna toqtaldy. "Ýnıversıtet stýdentteri arhıvte óndiristik tájirıbeden ótedi, onda tarıhı qujattarmen jumys isteýge, sondaı-aq, arhıvtik jumysty egjeı-tegjeıli bilýge mol múmkindik bar. Dóńgelek ústelder, konferensııalar, kásibı kezdesýler túrindegi birlesken is-sharalar bizdiń mekemelerimizdiń jaqsy dástúrine aınalyp otyr. Uly Otan soǵysy men onyń batyrlarynyń tarıhy, jastardy tárbıeleýde úlken patrıottyq mánge ıe. Baýyrjan Momyshuly, Talǵat Bıgeldınov, Mánshúk Mámetova, Álııa Moldaǵulova, Málik Ǵabdýllın jáne basqa da kóptegen batyrlar úlgisinde óskeleń urpaqty tárbıeleý kerek", dep atap ótti Arhıv dırektory.
Ǵalymdardyń halyqaralyq basqosýyna arnaıy shaqyrylǵan M.Ǵabdýllınniń qyzy Maıdan Málikqyzy Úsenova ákesiniń erekshe meıirimi týraly, ózine jıi kitaptar satyp áperip, kitapqa, bilimge qyzyǵýshylyǵyn oıatqan áke qamqorlyǵy týraly baıandady. Maıdan Málikqyzynyń aıtýynsha, ákesi maıdanǵa anasynyń qursaǵynda jatqan kezinde attanǵan eken. Ákesi dúnıe esigin ashatyn tuńǵyshynyń ul bolatynyna senimdi bolǵany bolýy kerek, atyn Maıdan dep qoıýdy aıtyp ketedi. Alaıda ómirge qyz bala keledi, eriniń amanatyna qııanat jasamaýdy oılaǵan jary qyzyna Maıdan dep er balanyń esimin qoıady.
QazUÝ-diń professory Leıla Ahmetovanyń qyzyqty esteligi Ǵabdýllındi panfılovshy retinde sıpattaýymen áserge bóledi. Professor "1942 jyldyń basynda ol basqarǵan avtomatshylar rotasy qandaı boldy?" degen saýaldyń jaýabyn tarqatty.
Soǵystyń alǵashqy jyldarynda avtomat pen tájirıbeli jaýyngerlerdiń az bolýyna baılanysty rotaǵa eń epti jaýyngerler qabyldanady. Panfılovshylar dıvızııasyndaǵy avtomatshylar rotasy solaı qurylady, M.Ǵabdýllınniń ózin qosqanda rota bar bolǵany 13 adamnan ǵana qurylady. Bul 1942 jyldyń bas kezindegi jaǵdaı, árıne keıin rota jaýyngerlermen tolyqtyrylady, qazaqtyń erjúrek uly basqarǵan rota árqashan maıdannyń alǵy shebinde júredi.
Reseı Ǵylym akademııasynyń Reseı tarıhy ınstıtýtynyń qyzmetkeri Dına Amanjolova "Uly Otan soǵysy tarıhy boıynsha Komıssııa materıaldaryndaǵy Málik Ǵablýllın" atty baıandamasynda I.I Mınstyń Keńes Odaǵy batyrymen bolǵan áńgimesiniń ssenografııalyq jazbasy 1943 jyldyń aqpan aıynda jasalǵanyn aıtty. Jazbada M.Ǵabdýllınniń balalyq shaǵy men bilim jolyndaǵy estelikteri baıandalady. Sondaı-aq Ǵabdýllın qalamger bolyp qalyptasýy, qazaq ádebıetiniń damýy, birqatar qazaq jazýshylarymen qarym-qatynasy, soǵystaǵy qazaq jaýyngerleriniń áskerı turmysyndaǵy qıyndyqtar, Panfılov dıvızııasyndaǵy jaýyngerlerdiń ınternasıonalızmi týraly suraqtarǵa jaýap beredi. M.Ǵabdýllınmen bolǵan áńgimeniń stenogrammasy men onyń kúndelikteri RǴA Reseı tarıhy ınstıtýtynyń ǵylymı arhıvinde saqtalǵan jáne 2017 jyly "Tarıhı arhıv" jýrnalynda jarııalanǵan. Uly otan soǵysy tarıhy boıynsha Komıssııa 1941 jyldyń 10 jeltoqsanynda qurylyp, 1945 jyldyń jeltoqsanyna deıin jumys istegen.
Is-shara aıasynda QR Prezıdentiniń Arhıvi qazaqstandyq jáne reseılik arhıvter qorlarynyń qujattary paıdalanylǵan "Keńes Odaǵynyń Batyry Málik Ǵabdýllın" tarıhı-qujattyq kórmesin tanystyrdy. Usynylǵan 55 arhıvtik qujat Málik Ǵabdýllınniń maıdan, ǵylymı jáne qoǵamdyq qyzmetiniń negizgi kezeńderin ashyp kórsetedi. Kórme ekspozısııasynyń negizin Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti Arhıviniń qujattary quraıdy. Atalǵan kórmemen Arhıvtiń saıtyndaǵy vırtýaldy kórmeler bóliminde tolyǵymen tanysýǵa bolady.
