Oblystyq energetıka jáne turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyq basqarmasynyń málimetterine qaraǵanda, turǵyndardyń kómirge qajettiligi 732,3 myń tonna bolsa, tasymaldanǵany – 414,8 myń tonna (57%). Iаǵnı óńir turǵyndarynyń arasynda kómir túsirmegenderi áli de kóp. Taǵy da resmı málimetke júginsek, oblys turǵyndaryna Shubarkól kómir baǵasy tuıyǵy bar eldi mekenderde 14 000-16 500 teńge aralyǵynda satylýda. Alaıda turǵyndar aıtyp otyrǵan baǵa basqa.
Kómir baǵasynyń joǵary bolýy kóktemnen bastap karantınnen tıtyqtaǵan halyqtyń qaltasyna salmaq salyp jatqanǵa uqsaıdy. Máselen, Shardara qalasy turǵyndarynyń aıtýynsha, cekseýil jaǵýǵa tyıym salynǵan. Sondyqtan úılerin kómirmen ǵana jylytady. Iаǵnı jyl saıyn bir otbasy keminde 5-6 tonna túsiredi. Bıyl «qara otynnyń» tonnasy turǵyndarǵa 28 myń teńgege túsken. Kóp balaly otbasylar úshin bul qymbat. Saryaǵash pen Arystan kómir tasymaldap satatyn jeke kásipkerler baǵany, árıne ózderi belgileıdi. Al Sozaq aýdanynyń ortalyǵy Sholaqqorǵan aýylynda úsh kómir túsiretin tuıyq bar. Soǵan qaramastan kómirdiń tonnasy 22 myń teńge shamasynda bolyp otyr. Kún sýytqan kezde baǵanyń odan da qymbattaýy ábden múmkin. Osy oraıda turǵyndar tabysy az halyqtyń qys mezgilinde tońyp qalmaýy úshin kómir baǵasyna jergilikti atqarýshy bılik baqylaý jasaýy tıis dep esepteıdi. Shekti baǵa qoıyp, odan joǵary baǵada satqandarǵa shara qoldanylǵan jón sanaıdy.
Otyrar aýdany Temir aýylyna temirjolmen ákelingen kómir eki jerge túsiriledi eken. Soǵan qaramastan baǵa joǵary – 16 800 teńge. Turǵyndar tarazydan aldanyp júrgenderin, ony baqylap, shara kórip jatqan eshkim joǵyn aıtady. Kórshi Arys qalasynan kómirdiń tonnasyn 13 500 teńgeden ákelip jatqandar bar eken. Biraq bul múmkindikti kópshiligi paıdalana almaıdy. Ol úshin jeke júk kóligińiz bolýy qajet. Kómir kelgende Temir aýylyna basqa aýdannyń kólikteri tolyp ketedi eken. Sol sebepti keıde kezek kútýge týra keledi. Báıdibek aýdany, Aqbastaý aýylynyń turǵyndary kómirdiń tonnasyn 17-20 myń teńgeden túsirip jatyr eken. Soǵan qaraǵanda «Bogatyr» kómiri – 17 myń, «Shubarkól» kómiri 20 myń teńge bolsa kerek. Iаǵnı kómirdiń baǵasyna aradaǵy deldaldar men tasymaldaýshylar eleýli áser etýde.
Resmı málimetterge júginsek, oblystaǵy bıýdjettik mekemelerdiń, jylý beretin kásiporyndardyń jáne turǵyndardyń turmystyq-sharýashylyq jaǵdaılardaǵy kómir otynyna jalpy qajettigi – 1 003,3 myń tonna, tasymaldanǵany 605,5 myń tonna (60%), onyń ishinde bıýdjettik mekemeler tolyq qamtamasyz etilgen. Al ortalyqtandyrylǵan jylýmen qamtamasyz etetin kásiporyndardyń kómirge qajettiligi – 103,4 myń tonna, tasymaldanǵany – 23,3 myń tonna (22,5%). Oblys boıynsha 586 kóp qabatty turǵyn úı ortalyqtandyrylǵan jylýmen qamtamasyz etiledi. Onyń 442-si qysqy maýsymǵa daıyndalǵan. Al aldaǵy jylý maýsymyna daıyndaý josparlanǵan 2 623 bıýdjettik mekemeniń búginde 2253-inde daıyndyq jumystary júrgizilgen.
Qystygúni qatynastyń úzilmeýi de mańyzdy. Bul oraıda, oblystyq mańyzy bar avtomobıl joldary qysqy merzimde kútip ustaý jumystaryna daıyn. Jolaýshylar kóligi jáne avtomobıl joldary basqarmasynyń bólim basshysy Sherzat Súttibaevtyń aıtýynsha, jalpy 4152,34 shaqyrym joldyń 1943,3 shaqyrymy – birinshi kezektegi qardan tazalanyp, ınertti materıaldar sebiletin joldar. Onyń ishinde 434 shaqyrymy – taýly óńirlerdegi qar qatty basyp qalýy qaýpi joǵary aımaqtar. Al oblystyq mańyzdaǵy joldardy qys mezgilinde kútip ustaýǵa jergilikti bıýdjetten 69 mln teńge qaralǵan, 354 jumysshy men 124 tehnıkany jumyldyrý josparlanǵan. Qys mezgilinde halyqtyń qaýipsizdigin qamtamasyz etýge shuǵyl áreketterdi jasaýǵa jol mekemelerimen jedel habarlandyrý syzbasy bekitilgen.
«Sonymen qatar kún raıynyń qolaısyz mezgilinde jolda qalyp qoıǵan jolaýshylarǵa jaǵdaı jasaý maqsatynda oblystyq mańyzy bar avtomobıl joldarynyń boıynda 4 jylytý beketi ornalasqan. Atap aıtqanda, Báıdibek aýdanynda, «Qoshqarata-Jaryqbas-Birlik» avtomobıl jolynyń 28-shi shaqyrymynda «Shybyqbel» jáne «Ulanbel-Sozaq-Shaıan-Ekpindi» avtomobıl jolynyń 605-shi shaqyrymynda «Odamanbulaq» jylytý beketteri bar. Sondaı-aq Sozaq aýdanynda «Jambyl oblysynyń shekarasy-Qumkent-Sholaqqorǵan-Kentaý» avtomobıl jolynyń 63-shi shaqyrymynda «Ashysaı» jáne «Ulanbel-Sozaq-Shaıan-Ekpindi» avtomobıl jolynyń 593-shi shaqyrymynda «Taskómirsaı» jylytý beketteri oranalasqan. Barlyq jylytý beketin jyly kúıde ustaý maqsatynda kezekshi qoıylyp, 60 tonna kómir otynymen qamtamasyz etildi», deıdi Sherzat Anarqululy.
Sondaı-aq joldardyń jaı-kúıin kúndelikti baqylaý jáne tótenshe jaǵdaılar departamentimen der kezinde aqparat almasý úshin táýliktik kezekshilik uıymdastyrylǵan.
Túrkistan oblysy
