Kóshe qurylysyndaǵy kósheli ister

Tynysyńdy keńeıtetin jańa joldar

Bıyl bólingen qarjy aıasynda jalpy uzyndyǵy 100 shaqyrym bolatyn 150 kóshede jóndeý júrgizilýde. Atap aıtqanda 50 ortalyq kóshede (58,6 km) jáne turǵyn alaptardaǵy 100 kóshe­de (41,4 km) jumystar júrgizilýde. My­saly, «О́ndiris» turǵyn alabynda – 16 kóshe, «Kırpıchnyıda» – 12 kóshe, «Agro­qalashyqta» – 21 kóshe, «Kóktal-1»-de – 12 kóshe, «Promyshlennyıda» – 8 kóshe, «Ońtústik-shyǵysta» 18 kósheniń joly jańarýda.

Osylaısha, qala aýmaǵynda asfalt­talmaǵan joldardyń sany 16,5%-dan 11,7%-ǵa (100,5 km) azaıady. Turǵyn aýdan­darda bıyl 88 kósheniń (32,38 km) jumysy aıaqtaldy. 13 kóshede (6,45 km ) jumys júrip jatyr. 131 483 sharshy metr jol jelisi jamalyp, 8 kópir men 4 jeras­ty jaıaý júrginshiler ótkeli jóndeý­den ótti. Kóktal-2 turǵyn aýdanyn­daǵy ju­­­mys­ty jyl sońyna deıin aıaq­taý jos­­parlanǵan. Osylaısha bul aýdan ınjenerlik ınfraqurylymmen jáne joldarmen qamtamasyz etiledi.

Bıyl Nur-Sultan qalasynyń Kólik jáne jol-kólik ınfraqurylymyn damytý basqarmasy 28 nysan boıynsha qurylys jáne kúrdeli jóndeý jumys­taryn iske asyryp jatyr. Onyń ishinde 7-eýi boıynsha qurylys aıaqtalǵan jáne 20 nysannyń qurylysy jalǵasýda. Jalpy uzyndyǵy 9 km bolatyn 10 kóshege jaıaý júrginshiler joly salynady. Joǵaryda atalǵan ny­sandardy salý sheńberinde 11 bas mer­di­gerlik uıym jumyldyrylyp, 700-den asa maýsymdyq jumys oryndary quryldy.

Dálirek aıtsaq, 7 nysan boıynsha qurylys aıaqtalady. Olar – Máńgilik El dańǵylynan №38 kóshege deıingi ýchas­kedegi №29 kósheni, Uly Dala dańǵylynan №29 kóshesine deıingi ýchaskedegi №38 kósheni, Turan dańǵylynan №37 kóshege deıingi ýchaskedegi №26 kósheni salý. Syrtqy ınjenerlik jeliler men joldar salynady. Sondaı-aq E117, TM-7 kóshesin, «Baǵystan» TK», «Zelenyı kvartal» kópfýnksıonaldy-turǵyn úı kesheni aýdanynda kóshelerdi, Ju­mabaev kóshesinen Qordaı kóshesine deıingi ýchaskedegi №15 (Saryn), №16 kóshe­­lerdi, áleýmettik nysandarǵa kirme jol­dardy, №199, E16, E41, E17 kóshe­leriniń shekarasyndaǵy kóshelerdi salý josparlanǵan.

«Al 21 nysan boıynsha qurylys jalǵasady. Bul qatarda №39 kóshe­den Shámshi Qaldaıaqov kóshesine deıingi ýchaskedegi №27 kósheni, Turan dań­ǵylynan Shabal Beısekova kóshesine deıing­i ýchaskedegi №27 kósheni, A43 kóshe­sinen Hýseın ben Talal kóshesine deıin­gi ýchaskedegi Táýelsizdik dańǵylyn, Aqan Seri kóshesinen Abaıdyń 150 jyl­dyǵy kóshesine deıingi ýchaskedegi S.Seı­fýllın kóshesin, №14 kósheden №44 kóshege deıingi ýchaskedegi Maǵjan Jumabaev kóshesin, Turan dańǵylynan Qabanbaı batyr dańǵylyna deıingi ýchaskedegi Orynbor (24) kóshesin, áleý­mettik nysandarǵa kirme joldar salý bar.

Sonymen qatar «Nura-Esil» kanalynan №39 kóshege deıingi ýchaskede №E31 kósheni, Sh.Beısekova kóshesiniń batysyna qaraı turǵyn alap kóshelerin salý qolǵa alynǵan. Birinshi kezekte E363 kósheden Qorǵaljyn tasjolyna deıingi ýchaskedegi E429 kóshesi, Sy­ǵanaq kóshesinen E22 kóshesine deıin­gi ýchaskedegi E51 kóshesi salyna­dy. Sondaı-aq E67 kóshesinen E22 kóshe­sine deıingi ýchaskedegi E49 kósheni salý, Mırzoıan-Aqyrtas kósheleri – Táýel­sizdik dańǵyly – Qoshqarbaev dańǵyly shekarasyndaǵy aýdan joldary (QMDB), №12, №14, Ýgolnaıa, Sh.Beısekova kóshelerimen ótetin shaǵyn aınalma jol qurylysy júrgiziledi. Tilendıev dańǵylynan Konstıtýsııa kóshesine deıingi Sh.Beısekova kóshesin salý (5-jylý trassasyn engizý) jalǵasady.

Kólik jáne jol-kólik ınfraqury­lymyn damytý basqarmasynyń ókil­deri Alash tasjolynyń batysyna qaraı kommýnaldyq bazarǵa kirme jol­dardyń qurylysy da jalǵasa­tynyn jetkizdi.

Alash tasjolynyń batysyna qaraı kommýnaldyq bazarǵa kirme joldar, №14 kóshesinen Qyrqynshy stansaǵa deıingi ýchaskedegi Ýgolnaıa kóshesi, E10, E30, E15 jáne E25 kósheleriniń shekarasynda kósheler, Sh.Beısekova kóshesinen K.Kúmisbekov kóshesine deıingi ýchaskedegi Jangeldın kóshesi, Alash tasjolynan Sarytóbe kóshesine deıingi ýchaskedegi 191 kóshe, áleýmettik obektilerge kireberis joldar salynyp jatyr. E67 kóshesinen E22 kóshe­sine deıingi ýchaskedegi E49, Qordaı kóshe­sinen Nur-Sultan – Qaraǵandy tas­jolyna deıingi ýchaskedegi A62 kósheni salý, Respýblıka dańǵylynan Ýálı­hanov kóshesine deıingi ýchaskedegi Á.Jan­geldın kóshesin qaıta jańartý jal­ǵasady. Al 2-kezek – Rahımov kóshe­sinen Ýálıhanov kóshesine deıingi ýchas­ke, №14 kóshesinen №41 kóshesine deıin­gi ýchaskedegi Baıantaý kóshesin salý, Saraı­shyq kóshesinen Syǵanaq kóshesine deıingi ýchaskedegi, E305 kóshesindegi ınjenerlik jeliler men joldardy salý jalǵasady.

Jaǵalaýdy qos kópir jaǵalaıdy

Nur-Sultandaǵy kóshelerge artylǵan shamadan tys júktemeni azaıtý úshin jolaıryqtar, kópirler men ótkelder salynyp jatyr. Bıyl 150 kóshe jón­delip, keıbireýi jańadan salynady. Osy jy­ly josparlanǵan jol jumystarynyń 70%-y eldi mekenderde júrgiziledi. Jóndeý jol­darynyń qurylysy – ákimdiktiń baqylaýynda.

«Nova City aýmaǵy, №39 (Táýelsizdik) kóshesinen №27 kósheniń bir bóliginde jol salamyz. Bul kóshe áýejaı men «Telman» eldi mekenine qarasty joldy jalǵaýǵa múmkindik beredi. Eldi meken turǵyndarynyń qalaǵa jol júrý ýaqyty edáýir qysqarady. Sonymen qatar Máńgilik El jáne Uly Dala dań­ǵyl­daryndaǵy júktemeni azaıtýǵa múm­kindik beredi. Osy jańa kósheden Esil ózeni men Nura – Esil kanaly arqy­ly ótetin eki kópir bolady. Qazir qu­rylys jumystary júrip jatyr. Kópir­ler oń jáne sol jaǵalaýdy jalǵap, qalanyń eki bóligin aınalma etýge múmkindik beredi», dedi elorda ákimi Altaı Kólginov.

Shahar basshysy turǵyndarmen kezdesý, azamattardy qabyldaý jáne esep berý kezdesýlerinde qala turǵyndary joldardy asfalttaý máselesin kótergenin atap ótti.

«Biz barlyq usynysty jınap, keste qurdyq, daıyndyq jumystaryn júr­gizdik. Bıyl jóndelip jatqan jol­dar birneshe krıterıı boıynsha tań­daldy. Negizinen buryn asfalt bol­maǵan joldardy tańdadyq. Mun­daı joldardyń kóbi eldi mekenderde ornalasqan. Sonymen qatar jańa avtobýs baǵyttary iske qosylatyn kósheler men qozǵalys qarqyny joǵary kósheler qamtyldy. Sapasyz joldardy qabyldamaımyz. Jol sapasyz bolǵan jaǵdaıda merdigerler óz esebinen joldy qaıta jasaıtyn bolady», dep atap ótti ákim.

Kóktemniń basynan qala bıligi jol jóndeý jumystaryna kirisip ketti. Bıyl 150 kósheni jóndeý josparlanǵan.

Elorda ákimi aralaý barysynda «Kóktal» jáne «Agrogorodok» eldi meken­derin­degi birqatar kósheniń qury­lys barysymen tanysyp, osy eki eldi mekende 33 kósheni jóndeıtinderin jetkizdi. Sonymen qatar barlyq aýdanda áleýmettik nysandar, qoljetimdi turǵyn úı qurylysy, jaryqtandyrý shamdaryn ornatý, aýmaqtardy abattandyrý, nóser kárizderin ornatý boıynsha jumystar turaqty túrde júrgizilip jatyr.

Jaıaý júrginshiler ótkelderi iske qosyldy

Nur-Sultan qalasy ákimdiginiń habarlaýynsha, qosymsha jaryqtandyrýmen ret­teletin 14 jaıaý júrginshiler ótkeli qosyldy. Joldarda ádettegi kóshe jary­ǵynan basqa, arnaıy jaryq­tan­dyrý qoldanylady. Elordada jol qoz­ǵalysy qaýipsizdigin arttyrý baǵdar­lama­sy aıasynda mańyzdy mindetterdiń biri retinde jaıaý júrginshilerdiń qaýip­siz qozǵalysyn qamtamasyz etý qaras­tyrylǵan. Osylaısha jaıaý júrgin­shi­lerge arnalǵan baǵdarshamnyń ruq­sat bere­tin belgisiniń janýy kezinde jaıaý júr­ginshiler jolyna arnaıy ıntegrasııalanǵan jaryqtandyrýmen retteletin jaıaý júrginshiler ótkelderin jobalaý júrgizildi.

Qosymsha jaryqtandyrýmen rette­letin jaıaý júrginshiler ótkelderi­niń júıesi qarańǵy ýaqytta joldan ótkenderdiń kórinýin jaqsartýǵa ar­nalǵan. Osylaısha qosymsha jaryq­tan­dyrý arqyly júr­gizý­shilerdiń nazaryn aýdarady. Mundaı jaıaý júrgin­shiler ótkelderiniń jumys prın­sıpi adamdardyń qozǵalysyna ruq­sat beretin belgimen bir ýaqytta arna­ıy jaryqty qosýdan turady. Birinshi – jaıaý júrginshi shaqyrý panelin basady, ekinshi – jaıaý júrginshi úshin jasyl bel­gi janady, úshinshi – qosymsha jaryq janady.

Qosymsha jaryqtandyrýmen jab­dyq­talǵan jaıaý júrginshiler ótkel­deri Kenesary, Dostyq, Máskeý – Hmel­nıskaıa, Kúıshi Dına, Qonaev, Aqmeshit, Túrkistan jáne Almaty kóshelerinde, sondaı-aq Táýelsizdik, Abaı, Momyshuly jáne Máńgilik El dańǵyldarynda ornalasqan.

Velojol sany artyp keledi

Jyl saıyn velosıpedpen júrý elorda turǵyndary arasynda úlken suranysqa ıe. Mamandar velosportpen aınalysýdyń paıdasy az emes ekenin aıtady. Bul uıqynyń jaqsarýy, qan aınalymy, tózimdiliktiń joǵarylaýy, stre­s­tiń tómendeýi jáne basqalar. Astanada salamatty ómir saltyn ustanýǵa barlyq jaǵdaı jasalǵan. Jyl saıyn júgirýge jáne velosıpedpen júrýge arnalǵan jolaqtar sany artyp keledi.

Osylaısha, qaladaǵy barlyq velomarshrýttar úsh túrge bólinedi: isker­lik, rekreasııalyq jáne týrıstik. Birin­shisi túzý, velosıped joldary­nyń ara­syndaǵy baılanystarmen erekshelenedi. Onyń maqsaty – velosıpedshi az ýaqytta qajetti jerge jete alady. Rekreasııalyq joldar tarmaqtalǵan, saıabaqtar men alańdar arqyly ótedi, velosıped tebýdi jáne qorshaǵan landshaftty tama­shala­ǵysy keletinderge arnalǵan. Týrıs­tik baǵyt qalanyń kórikti jerlerin jáne elor­da qonaqtarynyń qyzyǵýshylyǵyn týdyrýy múmkin jerlerde ornalasqan. Velosıped áýesqoılary Trıatlon saıa­baǵynda, «Astanalyq», «Jeruıyq» jáne Bo­ta­nı­kalyq baqta erkin serýendeı alady.

Dene shynyqtyrý jáne sport bas­qarma­synyń málimetinshe, búgingi tańda qalada 70 km velojol iske qosyl­dy, taǵy 123 km jabdyqtaý josparlan­ǵan. 2020 jyly – 46,4 km, 2021 jyly – 36 km, 2022 jyly 40,7 km velojol paıdalanýǵa beriledi. Jasyl beldeý aýmaǵynda 23 km velojol bar.

Jyl saıyn sportpen aınalysýǵa qolaıly jaǵdaılar jasalyp keledi. Jańa velojoldar men júgirý joldary, arnaıy jabdyqtalǵan alańdar, jańa sport ortalyqtary salynýda. Nátı­jesinde, salamatty ómir saltyn usta­natyndar sany artýda. Búginde Trıatlon parki, «Astanalyq», «Jeruıyq» saıabaqtary men Botanıkalyq baqta velojoldar men júgirý joldary jumys isteıdi. Velosıped joldarynyń udaıy uzaryp otyrady.

ITS-tiń ıgiligi mol

Intellektýaldy kólik júıesin kez kelgen zamanaýı qalanyń logıstıkasyn basqarý qurylymynyń mindetti elementi dep ataýǵa bolady. Ol kólik quraldarynyń esebin avtomatty rejimde júrgizýge múmkindik berip, alynǵan derekter negizinde edáýir júktelgen ýchas­kede basym baǵytty ótkizý sheshimin qabyldaıdy.

ITS ınfraqurylymnan, kólik qural­darynan, júıege qatysýshylardan, sondaı-aq jol-kólik retteýden turady. Intellektýaldy kólik júıesiniń elordada qosylý jáne engizilý sebebi – jol qozǵalysynyń mobıldiligi men qaýipsizdik kórsetkishteri únemi ósýi. Mysaly, júıeni qoldaný tájirıbesi mańyzdy qoǵamdyq jáne ekonomıkalyq kórsetkishterge jetýge yqpalyn tıgizedi. ITS arqasynda jol keptelisinde ýaqyt joǵaltýdy eki ese qysqartýǵa, mundaǵy jol júrgendegi ýaqytty 20%, qorshaǵan ortaǵa shyǵatyn zııandy zattar men energııa shyǵynyn 10%-ǵa tómendetýge múmkindik týǵyzdy.

Sońǵy 3 jylda ITS júıesimen 443 baǵdarsham obektileriniń 107-si qam­tyldy. Bul oń yqpalyn tıgizip, jer­gilikti ýchaskelerde ITS qoldana otyryp, kólik aǵymy jyldamdyǵy 18%, ót­­kizý qabileti 40% ulǵaıdy. Kóshe-jol jeli­sinde baǵdarsham retteýdi jetil­dirý­di álemdik eń jaqsy tájirıbeni qol­dana otyryp, qalada qyzyl tústi qosý bel­gisi «+» bar baǵdarshamnyń qo­­sym­­sha sek­sııasy ornatylǵan. Olar qara­­ma-qar­sy qozǵalysqa tyıym salyn­­ǵanyn habar­laýǵa arnalǵan. Bul keder­gisiz solǵa bu­ry­­lý­dy júzege asy­rýǵa múmkindik bere­di, osy­laı­sha kólik qural­darynyń ót­kizý qa­b­iletindegi qoz­ǵalys tıimdiligin artady.