Qaterli isikke qarsy dári jasady

KRAS-geni – bul jasýshalar­dyń belsendi bólinýine ósý faktorlarynyń sıgnalda­ryn beretin kishkentaı retteý­shi aqýyz. О́sý faktorlary em­brıon­­nyń denesinde kóp mól­sher­de bolady jáne bel­sendi ósýdi yntalandyrady. Da­mý ýaqytynda ósý faktor­larynyń konsentrasııasy tómendeıdi, eresek organızmniń ósýin toq­tatady jáne tek jasý­sha­lardyń regenerasııasyn saqtaı alady.

«KRAS mýtasııaǵa ushyraǵan kezde turaqty kúıge aýysady. Osylaısha, bóliný prosesiniń únemi belsendi bolýyna, ıaǵnı isiktiń ósýine ákeledi. Búgingi tańda mýtasııanyń bul túri em­delmeıdi. Uıqy beziniń qaterli isigi bar naýqastar bir jarym jyl nemese eki jyldan uzaq ómir súrmeıdi. Qaterli isiktiń bul túri qazirgi onkologııanyń eń mańyzdy máselesi», deıdi Dos Sarbasov.

Sarbasov bastaǵan ǵalymdar toby KRAS-mýtant jasýshalary glıýkozanyń jetispeýshiligine óte sezimtal ekenin anyqtady. Onsyz qaterli isik jasýshalary radıkaldardy óndire bastaıdy jáne ózin-ózi joıady.

Adam aǵzasyn glıýkozadan aıy­rý múmkin emes bolǵandyq­tan, ǵalymdar jasýshalar shy­ǵar­­ǵan radıkaldardy alyp, ony S-D-VC dárýmeniniń steroızo­merimen biriktirdi. KRAS-mý­tant jasýshalary ony glıýkoza retinde qabyldaıdy, sińiredi, bul jasýshalardy «kúızeliske» ushyratady, keıinnen ózin-ózi joıýǵa májbúr etedi.

Preparat kúshála negizindegi amerıkalyq dárimen birge az mólsherde qoldanylǵan kezde tıimdiligi dáleldendi. Olar bir-biriniń áreketin tolyq­tyrady jáne kúsheıtedi. AQSh-tyń Azyq-túlik jáne dári-dár­mekterdiń sapasyn qadaǵalaý jónindegi basqarmasy (FDA) preparattyń tıimdiligin rastady jáne adamdardy emdeýge ruqsat berdi. Sarbasovtyń aıtýynsha, qazir ol elimizdegi klınıkalyq zertteýler prose­sin sapaly deńgeıge ótkizý úshin qazaqstandyq zańnamany zerdeleýde.

Aıta ketelik, Dos Sarbasov Almatyda dúnıege kelgen. 24 jasynda QazUÝ-dyń stýdenttermen almasý baǵdarlamasy boıynsha Qazaqstannan AQSh-qa aýysqan. Bul baǵdarlama Arkanzas medısınalyq ýnı­ver­sıtetiniń aspırantýrasyna túsýge múmkindik berdi. Sol jerde bıohımııa jáne mo­lekýlalyq bıologııa boıynsha dok­torlyq dıssertasııasyn qorǵady. 1999 jyldan 2006 jyl­ǵa deıin MIT – Massachusetts Institute of Technology janynda Whitehead Institute for Biomedical Research jumys iste­di. Sodan keıin AQSh-tyń jetek­shi onkologııalyq orta­lyǵy – MD Anderson Cancer Center-degi ǵylymı zerthanany basqa­rýǵa shaqyryldy.

Qazaqstan ǵalymdarymen belsen­di jumys istedi, QazUÝ men EUÝ-den 5 PhD stý­den­tin daıyndady. 2019 jyly Nazarbaev Ýnıver­sı­teti qabyr­ǵasyn­da otandyq ǵylym­dy damytý úshin Qazaqstanǵa oralý týraly sheshim qabyldady. Dos Sarbasov qazan aıynan bas­tap bıomedısına, energetıka jáne jańartylatyn resýr­s­tar sala­syndaǵy jetekshi qazaq­standyq zertteýshiler jumys isteıtin NÝ janyndaǵy National Laboratory Astana-ny basqardy.