Qazaq memlekettik Qyzdar pedagogıkalyq ýnıversıteti men Respýblıkalyq ǵylymı-ádistemelik «Qazaq tarıhy» jýrnalynyń redaksııalyq alqasy birlesip «Tarıh ǵylymy men ádistemesiniń joqshysy, nasıhatshysy ári qozǵaýshy kúshi – «Qazaq tarıhy» jýrnaly» atty dóńgelek ústel ótkizdi. Bul dóńgelek ústelge jýrnaldyń turaqty oqyrmandary men janashyrlary, tarıhshy ǵalymdar men ustazdar, joǵary oqý oryndarynyń ustazdary, kolledj oqytýshylary, magıstranttar men stýdentter qatysty.
Qazaq memlekettik Qyzdar pedagogıkalyq ýnıversıteti men Respýblıkalyq ǵylymı-ádistemelik «Qazaq tarıhy» jýrnalynyń redaksııalyq alqasy birlesip «Tarıh ǵylymy men ádistemesiniń joqshysy, nasıhatshysy ári qozǵaýshy kúshi – «Qazaq tarıhy» jýrnaly» atty dóńgelek ústel ótkizdi. Bul dóńgelek ústelge jýrnaldyń turaqty oqyrmandary men janashyrlary, tarıhshy ǵalymdar men ustazdar, joǵary oqý oryndarynyń ustazdary, kolledj oqytýshylary, magıstranttar men stýdentter qatysty.
«Qazaq tarıhy» jýrnaly áý basta «Qazaqstan mektebi» jýrnalynyń qosymshasy retinde shyǵa bastady. Sonaý 1993 jylǵy shildede alǵashqy nómiri jarııalanǵan jýrnal 2003 jyly derbes basylymǵa aınaldy. Alǵashqy sanynan bastap qazaqtyń arǵy-bergi tarıhyn, onyń ataýyn, shyǵý tegin jazý-syzý paıda bolǵan ýaqytyna qatysty málimetterdi júıeli túrde jarııalap keledi. Onda qazaq taıpalary, qazaq-jońǵar shaıqastary, Shyńǵys han qaǵanatynyń qyr-syry, arab, qalmaq, orys otarshyldyǵyna qarsy kúres kezeńderi men kórinisteri, jetekshileri jóninde tyń maǵlumattar jarııalanyp turdy. Ultymyzdyń keńes ımperııasy tusyndaǵy saıası ómir tynysy, ekonomıkasy, mádenıeti, qazaq halqynyń táýelsizdigi, saıası-ekonomıkalyq jańasha bitim-pishimi kórsetilip, kezeńdik ózgerister, qoǵamdyq damý zańdylyqtary sóz etildi. «Ata qazaqtyń arǵy tarıhynan», «Tarıhı tulǵalar», «Tarıhqa jańasha kózqaras» sııaqty tól tarıhtyń san-salasyn qamtıtyn aıdarlar bar.
Jýrnal eki úlken bólimnen turady: birinshisi – «Ǵylymı zertteýler men derektemeler». Bul bólimde qazaq tarıhynyń kóne zamannan búgingi kúnge deıingi tarıhy sóz bolady. Al ekinshi bólim – «Oqytý, Ádisteme. Tájirıbe» dep atalady. Bul bólimde orta, orta arnaýly jáne joǵary oqý oryndarynda Qazaq tarıhyn oqytý tujyrymdamalary, ádis-tásili, oqýlyqtary talqylanady. Sonymen qatar, quqyqtaný, dintaný negizderi, dúnıe júzi tarıhyn oqytýdyń ádis-tásilderi baıandalyp, ustazdarǵa ádistemelik keńes beriledi.
«Qazaq tarıhy» jýrnaly otandyq tarıh ǵylymynyń qalyptasýyna ólsheýsiz úles qosty. Ásirese, oǵan deıin basym kópshiligi oryssha ári kommýnıstik sarynmen, «aǵa ulttyń» yqpalyndaǵy quldyq sanamen jazýǵa mashyqtanǵan otandyq tarıhshylardyń qazaqsha ári táýelsiz kózqaraspen jazýyna yqpal jasady. Qazaqtyń jeke etnos retinde ustanymyn, memlekettik patrıotızmin qalyptastyrýǵa jan aıamaı qyzmet etti. Otandyq tarıh termınderiniń, uǵymdarynyń ornyǵýyna atsalysty. Tól tarıhtyń aqtańdaqtarynyń ashylýyna jýrnal betindegi derekti maqalalar, suhbattar, pikirterimder, saýalnamalar jıyrma jyldaı oıtúrtki jasasa, Qazaqstan tarıhy pániniń birde UBT-daǵy mindetti pánder qatarynan, birde osy pánniń joǵary oqý oryndaryndaǵy memlekettik emtıhanynan alynyp qalýyna narazylyq retinde ashyq hat jazyp, oǵan áıgili tarıhshylardyń qolyn qoıǵyzyp, mınıstrlikke qaıta-qaıta hat joldap, habarlasyp júrip, ádilettiliktiń ornaýyna qol jetkizildi.
Jýrnaldyń bas redaktory, Qazaqstan Jazýshylar odaǵynyń múshesi, Y.Altynsarın atyndaǵy medaldyń ıegeri Ábdildábek Salyqbaıdyń aıtýynsha, redaksııa tarapynan jazylatyn ańdatpalarda, túıin sózderde tól tarıhtyń burmalanbaýyn, tarıhty zertteýde shejire, tarıhı jyr-dastandar, jer-sý ataýlary, qazaqy uǵymdardyń etımologııasy syndy tól derekterdiń eskerilýin únemi zertteýshiler qaperine sala otyryp, «Qazaq tarıhy» jýrnaly otandyq tarıhshylar ortasynda tarıhty reformalaý sııaqty tyń oılardyń, pikirlerdiń týyndaýyna sebepker boldy.
Sharafaddın ÁMIROV,
«Egemen Qazaqstan».
ALMATY.
