Er esimine eli qanyqty

Jaqynda Syrym aýdany, Jympıty aýylyndaǵy Jeńis kúnine arnalǵan memorıaldyq alańnyń aldynda Uly Otan soǵysynda qaza tapqan jerlesimiz Husı Jumaǵalıevti qaıta jerleý rásimine arnalǵan qaraly jıyn ótti. Halyqaralyq dárejedegi sharaǵa aýdan basshylyǵynan bólek, H.Jumaǵalıevtiń urpaqtary – T. Jumaǵalıev,       G. Jumaǵalıeva jáne jerles ardagerlerimiz Ý. Qasmuhanov pen Qadyr Ǵaısın qatysty.

Jaqynda Syrym aýdany, Jympıty aýylyndaǵy Jeńis kúnine arnalǵan memorıaldyq alańnyń aldynda Uly Otan soǵysynda qaza tapqan jerlesimiz Husı Jumaǵalıevti qaıta jerleý rásimine arnalǵan qaraly jıyn ótti. Halyqaralyq dárejedegi sharaǵa aýdan basshylyǵynan bólek, H.Jumaǵalıevtiń urpaqtary – T. Jumaǵalıev,       G. Jumaǵalıeva jáne jerles ardagerlerimiz Ý. Qasmuhanov pen Qadyr Ǵaısın qatysty.

Husı Jumaǵalıev – 1909 jyly Jánibek aýdany jaǵynda dúnıege kelgen. Ardagerdiń ómir jolynda Jympıty elinen oıyp oryn alýy onyń bala kezdegi ustazdyq qyzmet etý armanynyń júzege asýymen tikeleı baılanysty. H.Jumaǵalıev 1937 jyly Jympıty orta mektebine (qazirgi jalpy bilim beretin Q.Myrzalıev atyndaǵy orta mektep) joldamamen muǵalimdik qyzmetke keldi. 1939 jyly Máskeý qalasynda, aýyl mektebin abyroıly qyzmet arnasyna salǵany úshin KSRO Joǵarǵy Keńesiniń Prezıdıýmy H.Jumaǵalıevti «Qurmet Belgisi» ordenimen marapattady.

Qyzmet joly Uly Otan soǵysymen tuspa-tus kelip, 1942 jyldyń aıaq sheninde soǵysqa attanǵan jerlesimiz osydan keıin habar-osharsyz ketkender tizimine endi. Tek, 2012 jyldyń tamyzynda reseılik «Fenıks» atty oqýshylardyń izdeý toby tapqan múrdeniń keýdesindegi «Qurmet Belgisi» ordeniniń nómiri Máskeý arqyly anyqtalyp, ol súıektiń Husı Jumaǵalıevtiki ekendigi naqtylandy. Ol «Kýrsk ıini» shaıqasynda qaza tapqan eken.

Osy derekpen H.Jumaǵalıevtiń qaza tapqan jeri – Reseı Federasııasy, Kýrsk oblysy, Ponyrev aýdany, Igısheva se­losynyń mańy dep belgilenip, izdeý to­by jan-jaqty suraýlar salǵan edi. UOS jaýyngerleriniń aqparattaryn jınaq­taıtyn reseılik www.soldat.ru saı­tynyń chattyq tártiptegi málimetinde a­r­da­ger derekteriniń naqtylanýyna Sy­rym aýdandyq muraǵaty men aýdandaǵy ta­rıhı-ólketaný murajaıynyń dırektory A.Oıshybaeva úlken eńbek sińirdi dep kórsetilipti.

Jańalyqqa jaıbaraqattyq tanyta almaǵan Syrym aýdandyq basshylyǵy jaýyngerdiń súıegin elge ákelýge arna­ıy delegasııa jasaqtap, olardy 31 qazan – 5 qarasha aralyǵyndaǵy issaparǵa jibergen bolatyn. Delegasııa quramynda aýdandyq tarıhı-ólketaný murajaıynyń dırek­tory A.Oıshybaeva, ardager-ustaz A.Júsipov, H.Jumaǵalıevtiń urpaqtary T.Jumaǵalıev, B.Qusanov 2 qarasha kúni Reseı Federasııasy, Kýrsk oblysy, Pony­rev aýdany ortalyǵyndaǵy 1943 jyldyń jazyndaǵy Kýrsk shaıqasynda qaza tapqan jaýyngerlerdi qaıta jerleý rásimine qatysty. Qazaqstandyq delegasııa 5 qarasha kúni aýdanǵa Kýrskiden H.Jumaǵalıevtiń múrdesin jetkizdi. Jalpy aqparat retinde aıtsaq, Igısheva selosy mańynda sońǵy 2 jylda 56 jaýynger qaıta jerlengen.

Jaýyngerdiń súıegin aýdandaǵy Jeńis memorıaldyq alańy aldyna tabytyna kók baıraq jabýly kúıinde saltanatty qaraýyl alyp keldi. Ardagerdiń súıeginiń aldynda onyń sýreti jáne ózine tıesili «Qurmet belgisi» ordeni men «Gvardııalyq Belgisi», sonymen qatar, Uly Otan soǵy­synda qaza tapqan jaýyngerlerdiń esimin máńgi este qaldyrý baǵytyndaǵy «Poısk» búkilreseılik qoǵamdyq uıymynyń na­gradalyq komıssııasynyń sheshimine sáı­kes H.Jumaǵalıevtiń atyna berilgen «Shag­nývshı v bessmertıe» medali saltanatty túrde alyp júrildi. Tabylǵan jerden jaýyngerdiń kaskasy men tamaqtanatyn ydysy birge ákelindi.

Aldymen sóz alǵan aýdan ákimi A.Shyny­bekov sharanyń mańyzyna toqtaldy.

– Biz búgin aýdanymyzdyń tarıh paraǵyn taǵy bir márte túgendegeli otyrmyz. Osy kezge deıin Uly Otan soǵysynda qany sarqylǵan syrymdyq sarbazdardyń sapyn barymyzsha bilýge tyrysyp kelgen bolsaq, jýyrda jaraly jyldardyń jylnamasyn júrgizýshiler jarııalaǵan jańa derektiń de bizge baǵyttalǵanyna kýá boldyq. Ol aýdanymyzdan soǵysqa attanǵan taǵy bir jerlesimiz H.Jumaǵalıevtiń denesi tabylǵandyǵy. Otany úshin arpalysta ajal qushyp, jat jerde opat bolǵanymen, ardagerdiń súıegin Syrymnyń sary dalasyna tabystaýdy urpaq boryshy dep bilgen bizdiń búgingi isimiz de osydan bastaý alǵan, – dedi ákim.

Qaraly jıynda sóz alǵan ardager-ustaz, delegasııa múshesi Asan Júsipov qazaqstandyq delegasııany reseılikter jyly iltıpatpen qarsy alǵandyǵyn aıt­ty. Asan Saparuly sapardyń basy tirelgen Ponyrev aýdany, Igısheva selosy buryn qııan-keski urystardyń orny bolǵandyqtan, ol jerdiń ákimshiligi qandaı da bir tarıhı suranysty qanaǵattandyrýǵa beıildi ekendigin ańǵartypty. Jáne kezinde Igısheva selosynyń túbindegi shaıqasta urys júrgizgen 34 jaýyngerdiń 4-eýi qazaqstandyq ekenin bildiripti. Olar A.Dáýletbekov, G.Igıshev, M.Shefran, H.Muhambedıev sekildi elimizdiń ár qıyrynan barǵan otandastarymyz eken.

Jıynda delegasııanyń demeýshisi bolǵan «Syrym Datuly atyndaǵy qoǵamdyq qordyń» atqarýshy dırektory K.Hamıdýllın, Syrym aýdandyq qorǵanys isteri jónindegi bóliminiń bastyǵy Q.Maqanov sóz sóılep, E.Baımuhanbetov óleń oqydy. Qaraly jıyndaǵy sóz legin H.Jumaǵalıevtiń urpaǵy Gúlnar Jumaǵalıeva qorytyndylady. Ol óz sózinde atalarynyń denesin elge alyp kelýde qoldaý kórsetip, uıytqy bolǵan aýdan basshylyǵy men aýdandyq tarıhı-ólketaný murajaıyna úlgili isteri úshin shyn júrekten alǵysyn bildirdi jáne Husı urpaqtary Syrym aýdanyndaǵy ol kisige degen qurmetke óte razy ekenin aıtty.

Qaraly jıyn jabyq dep jarııalanǵan soń, jaýyngerdiń tabyty Jympıty aýyldyq okrýginiń shetindegi zıratqa aparylyp, Husı Jumaǵalıevtiń súıegi aq jaý­yp, arýlanyp jer qoınyna tapsyryldy. Aýdan basshylyǵy qabir basyna eskertkish taqta ornatty. Sońynan H.Jumaǵalıevtiń rýhyna duǵa baǵyshtalyp, as berildi.

Músirbek AITAShEV,

Baýyrjan ShIRMEDINULY.

Batys Qazaqstan oblysy,

Syrym aýdany.