Tehnologııa • 04 Qarasha, 2020

Qaı mobıldi qosymsha siz jaıly kóbirek aqparat jınaıdy?

624 ret
kórsetildi
2 mın
oqý úshin

Jasyratyny joq, aqparat zamanynda mobıldi qosymshalardyń róli zor. Apple jáne Google qoldanýshylary osy jyldyń úshinshi toqsanynda rekordtyq 33 mlrd baǵdarlama júktep, 28 mlrd dollar qarjy jumsaǵan. Bul ótken jyldyń kórsetkishinen 20% artyq. Buǵan sebep – álemdi indet jaılap, oqshaýlanǵan jurt­tyń ınternet arqyly baılanys ornatýy.

Qaı mobıldi qosymsha siz jaıly kóbirek aqparat jınaıdy?

О́zimiz kezinde geolokasııa qosý, keıbir me­dıa­faılǵa ruqsat berý sııaqty talaı mobıldi qosymshaǵa esikti ashyp berdik. Sheteldik Clario kompanııasy aqparattyq qaýipsizdik salasy boıynsha mobıldi qosymshalarǵa zertteý júrgizipti. Zertteý nátıjesinde biz paıda­lanatyn Facebook, Instagram qosymshasy óz qoldanýshysy jaıly eń kóp aqparat jınaıdy eken. Odan keıingi orynda – Tinder qosymshasy.

Bul qosymshalar telefon, poshta, geoloka­sııa, úı adresi, salmaǵyńyz, boıyńyz, týys­taryńyz, dostaryńyz, siz qyzyqtyratyn posttar, daýys habarlamalary – barlyq qajetti aqparatty ózi­niń serverlerine saqtap otyrady. Munyń bárin ne isteıdi deısiz? Bul aqparat – úlken Big Data, kóp aqsha. Adamdardyń qyzyǵýshylyǵyn bilgen kompanııalar ózi nemese ózge kompanııamen keli­sip, siz unatqan taýarlardy, kommersııalyq usy­nystardy al­dyńyzǵa shyǵara beredi. Osyndaı qajetsiz jarnamalarǵa jem bolmaý úshin programmaǵa ruqsat berýdiń aldynda ózińizge ne keregin bilip, saralap alǵan jón.

Sophos kompanııasynyń sarapshylary Apple Store júıesinde Fleeceware tıpindegi alaıaq­tyqpen aınalysatyn qosymshalardyń bar eke­nin anyqtady. Fleeceware qosymshalaryn júk­tegende qoldanýshyǵa belgili bir synaq mer­zimin belgileıdi. Qoldanýshy mobıldi qosym­shany óz telefonynda óshirgenimen, júıede sańylaýlardy taýyp, paıdalanýshynyń shotynan aqsha shyǵaryp otyrǵan.

Keıbir mobıldi qosymshalar shpıondyq qu­rylǵy tárizdi telefonda siz tergen mátinderdi ózine saqtap, uzaq ýaqyt ótken soń aqparatty óz paıdasyna asyrýy múmkin. Sondyqtan resmı App Store, Play Market-te júktelgen mobıldi qo­sym­shalarǵa dosyńdaı sene berýdiń qajeti joq.

IBM kompanııasynyń mamandary ózderiniń jyldyq «Cost of a Data Breach Report» ese­binde hakerlerdiń is-áreketinen 500 kompanııa men uıym­ derekteriniń jarııaǵa shyǵyp ketýin zerttedi. Zertteý nátıjesi boıynsha ár aqparattyń qoldy bolýy kompanııaǵa shama­men $3,86 mln shyǵyn keltirgenin anyqtady.

HHI ǵasyrdyń basty baılyǵy aqparat bol­ǵandyqtan, ózińizge jáne ózińiz istep júrgen mekemege shyǵyn keltirmeý úshin mobıldi qo­sym­shalardy júkter aldynda zerdelep al­ǵan jón.

 

Ǵasyr QURALBAIULY,

IT mamany