Kóshpeli medısınalyq keshender shalǵaı aýylǵa qalaı jetedi?

«Rasynda, bul – jaqsy múmkindik. О́ńiri­mizde oblys, aýdan ortalyqtarynan shalǵaıda ornalasqan aýyldar bar. Mysaly, bizdiń taý baýraıyndaǵy shalǵaıda jatqan aýyldar úshin kóshpeli mobıldi jyljymaly medısınalyq keshender óte tıimdi bolmaq. Endi dárigerler skrınıng, tekserý jáne kásibı tekserý júrgizý úshin aýyldyqtarǵa bara alady, sondaı-aq sol jerde barlyq qajetti kómekti kórsete alady. Bul medısınanyń qazirgi tujyrymdamasyna sáıkes keledi jáne alǵashqy medısınalyq kómek kórsetýdiń qoljetimdiligi men yńǵaılylyǵyn kórsetedi», deıdi Baıanaýyl aýdandyq aýrý­hanasynyń bas dárigeri Serikjan Arynov.

Oblystyq densaýlyq saqtaý basqarmasynyń málimetinshe, óńirge berilgen mobıldi medısı­na­lyq ortalyqtar qazirgi kezde Baıanaýyl, Je­lezın, Ertis, Pavlodar jáne Sharbaqty aýdandaryna jiberilgen. Keshenderdiń negizinde naýqastardy qabyldaýǵa arnalǵan salalyq dárigerler quramy da bekitilgen.

Endi sıfrlandyrý júıesi arqyly jedel je­lilik baılanysta, ıaǵnı, jedel járdem, bar­lyq qala­lyq, aýyldyq, aýdan ortalyǵyndaǵy feld­­sherlik pýnktter, emhanalar men aýrýha­nalar birlesken ózara is-qımyl baǵytynda qyz­met atqarýlary tıis. Aýyldyq jerlerde tur­ǵyndardyń dıagnostıkalyq jaǵdaıyn jaqsartý, aýyr naýqastardy erterek anyqtap, olardy oblys ortalyǵyna mamandandyrylǵan medısınalyq kómek alýǵa jiberý mańyzdy.

Kezinde Elbasynyń tapsyrmasyna sáıkes elimizde densaýlyq saqtaý salasyn damytýdyń 2011-2015 jyldarǵa arnalǵan «Salamatty Qazaq­stan» memlekettik baǵdarlamasy júrgizil­di. «Densaýlyq poıyzdarynyń» aýyldardy aralaǵanyn bilemiz.

Al endi oblystyq densaýlyq saqtaý basqarma­synyń málimetinshe, burynǵy «Densaýlyq poıyzdarynyń» ornyna endi árbir aýylǵa tike­leı baratyn keshenderdiń kómegimen sozylmaly ınfeksııalyq emes aýrýlardy erte anyqtaý, densaýlyq jaǵdaıynyń tobyn anyqtaý, aldyn alý, emdeý, ońaltý jáne saýyqtyrý is-shara­laryn júrgizý úshin densaýlyq jaǵdaıyna te­reń zertteý júrgizýge bolady. Barlyǵy da sı­fr­ly jabdyqpen jaraqtalǵan jalpy tájirıbe dárigeriniń jáne taldaýlardy qabyldaý aımaqtary, dárihana pýnkti, jalpy qabyldaý kabınetteri, akýsher-gınekolog, ýltradybystyq jáne rentgenologııalyq zertteýler jasaıtyn 7 mamandandyrylǵan kabınetterden turady. Rentgen jáne flıýrografııa arnaıy bólmede jasalady. Árbir keshende erekshe qajettilikteri bar adamdarǵa arnalǵan qural-jabdyq júıesi ornatylǵan.

Buǵan deıin jaz aıynda «Jańa Pavlodar» qoǵamdyq qory qurylyp, indetke qarsy sharalardy qarjylaı qoldaý úshin jumys isteı bastady. Oblystyń aýrýhanalaryna mesenattar men kásipkerler alyp bergen qural-jabdyqtar jetkizilgen-di. Bul qoǵamdyq qor janynan quramynda qalalyq depýtattar bar «Qamqorshylar keńesi» qu­ryldy. Keńes jınalǵan qarajattyń óz ornymen jumsalýyna baqylaý jasaıdy.

Sóıtip osy maqsatqa óńirdegi medısınalyq mekemelerge 214 mln teńgege jýyq qarajat bólinip, medısınalyq uıymdar kómek alǵan. Qor bólgen qarajattyń kómegimen oblys orta­lyǵyndaǵy Týberkýlezge qarsy balalar sana­torııinde, Ekibastuz qalalyq aýrýhanasynda, Pavlodardaǵy №1 qalalyq aýrýhanasynda, Baıanaýyl aýdandyq aýrýhanasynda orta­lyq­tandyrylǵan gazben jabdyqtaý júıesin qam­tamasyz etý úshin qural-jabdyqtar ornatyp, ma­te­rıaldary satyp alyndy. Qor qarajaty Ekibastuz qalalyq aýrýhanasynyń juqpaly aýrý­lar bólimshesi qaramaǵyndaǵy Jedel járdem stansasyn qaıta quryp, qaıta jaraqtandyrý úshin jobalyq-smetalyq qujattama ázirleýge bólindi. Taǵy 103 mln 125 myń teńge 300 ottegi konsentratyn satyp alýǵa jumsaldy. Oblys­taǵy úsh qala men aýdandaryndaǵy 15 medı­sınalyq aýrýhana, emhanalarǵa qural-jabdyqtar alyndy.

Al jańadan jetkizilgen keshendi medısınalyq ortalyqtardy, jedel járdem kólikterin aralap, kórip shyqqan oblys ákimi Ábilqaıyr Sqaqov óńirimizge jetkizilgen medısınalyq arnaıy kó­lik­terdi birden paıdalana bastaý qajettigin aı­typ, kúzgi-qysqy kezeńde kútip ustaýǵa qatys­ty bar­lyq máseleni sheshýdi tapsyrdy.

О́zi de buryn densaýlyq saqtaý salasynda qyzmet jasaǵan Ábilqaıyr Sqaqovtyń mun­daı eskertý aıtýynyń ózindik sebebi de bar. О́ıtkeni buǵan deıin aýrýhana, emhanalarǵa alyn­ǵan qymbat sheteldik medısınalyq qural-jab­dyqtardyń bos turatyny, jańadan alynǵan medısınalyq kólikterdiń kórinbeıtini, eski jedel járdem kólikterin syrlap, boıap aýyldarǵa jiberiletini, sheteldik dúnıemen jumys jasaı alatyn mamandardyń joqtyǵy jıi aıtylyp qalyp júrdi. Iаǵnı modýldy medısınalyq ke­shender satyp alynǵan soń únemi qozǵalysta bolýy kerek degen sóz. Biraq osy jerde taǵy bir másele kórinedi. Bul – aýyldarǵa alyp bara­tyn keshenderdiń júrip baratyn joldarynyń joq­tyǵy. Mysaly, ózimiz kórgen, joldary ábden toz­ǵan Baıanaýyldyń Jańatilek, Muryntal sııaq­ty aýyldaryna sý jańa jarqyraǵan mo­bıl­di medısınalyq keshen bara ala ma? Basqa aýdandarda sondaı jaǵdaı. Osydan keıin «Jar­qyraǵan qymbat keshenderimiz synyp qalýy múmkin, ózderińiz aýdan ortalyǵyna kelip qara­lyp-tekserilip ketseńizder qaıtedi?» dep aýyl turǵyndaryn shaqyrarmyz bálkim?

Ekinshiden, bizdiń óńirde jan basyna shaqqan­daǵy em-shara kórsetý tarıfi – elimiz boıynsha eń tómen kórsetkishte. О́ıtkeni aýyldy tastap, qala­ǵa kóship ketip jatqandar sany boıynsha oblys aldyńǵy orynda tur. Ýrbanızasııa deńgeıi óte joǵary. Sondyqtan aýyldarda adam sany az bolǵandyqtan, aýdandardaǵy medısınalyq mekemeler óz shyǵyndaryn tolyq jaba almaıdy.

Úshinshiden, kóliktik keshendi emhana aýyl­ǵa kóktem men kúz aralyǵynda barmasa, soltús­tik óńirlerdiń qysqy aýa raıy qatal. Qar qursaýynda jatqan aýyldardyń qarly jolyn tabýdyń ózi bir qıyn.

Tórtinshiden, keshendi kólikterdi saqtaý kerek. Keshender «YUTONG» markasymen shyǵa­rylyp, Qostanaı oblysynyń «Saryarqa Avto­ónerkásip» kásipornynda qurastyrylypty. Ári qaraı endi bul keshenderdiń jumys jasaý tıimdiligi qandaı ózi degen saýaldy ózińiz baǵam­daı berińiz. Qozǵalmaı bir ornynda tu­ryp qalmasyn degen máseleniń mánisi osynda. Qon­dyrǵylary kóp, bul keshenderdiń baǵasy qymbat. Bir jyljymaly medısınalyq keshenniń quny – 156 mln 700 myń teńge. Sondyqtan aýdandarǵa ony kútip ustaıtyn mamandar qajet bolady.

Mysaly, mobıldi keshenderden basqa jedel járdem qyzmeti 22 jańa reanımobıl aldy. Onyń 16-sy – «S» jedel járdem toby. Ol «Hyundai H350» avtomobılderiniń bazasynda jab­dyq­talǵan. «JacSunrau» negizinde taǵy 6 «A» klasty reanımobıl bar. Arnaıy kólikter res­pýblıkalyq bıýdjet esebinen satyp alyndy. Bir «Hyundai H350» baǵasy 41 mln 300 myń teńgeni, «JacSunrau» baǵasy 27 mln 910 myń teńgeni quraıdy.

Stansa basshysy Qanadan Ahmetjanovtyń aıtýynsha, árbir avtomobıl zembildermen, shınalarmen jáne alǵashqy kómek kórsetýge arnalǵan basqa da qajetti zattarmen jabdyqtalǵan. Reanı­mobılderde dıagnostıka jáne reanımasııa júr­gizý úshin elektrokardıograf, О́JJ apparaty, ınfýzomat, pasıent monıtory, defıbrıllıator jáne jelige shyǵý úshin qajetti basqa da medısınalyq jabdyqtar qarastyrylǵan.

«Men jedel járdem stansasynda 30 jyl qyzmet jasap júrmin. Biraq dál osylaı jaraq­talǵan reanımobıl eshqashan bolǵan emes. Qazir bizdiń stansada indet kezinde kómek kórsetý úshin barlyq jaǵdaı jasaldy. Mashınalarda ottegi apparaty ornalasqan. Mınýtyna 6-dan 10 lıtrge deıin ottegi berip, aýa kólemin edáýir arttyrady. Balalar, áıelder, erler úshin ottegin berýdiń ózindik baǵdarlamasy bar», deıdi 103 qyzmetiniń dárigeri Aıman Temirǵalına.

Q.Ahmetjanovtyń aıtýynsha, jyl sońyna deıin 103 qyzmetine taǵy 87 jańa reanımobıl keledi. Osylaısha oblystyq stansa avtoparki tolyq jańartylady. Jańa sanıtarlyq avtokólik qalalar men aýdandardaǵy barlyq jedel járdem qosalqy stansalaryna taratylady. Bul kúnderi qyz­metke jańadan 24 dáriger, 34 feldsher qa­byldanǵan.

Bizdiń jazyp otyrǵan másele qarjynyń tıim­di jumsalýy. Joba-josparlar jasar kezde aldymen elimizdiń ár óńiriniń, aýyldarynyń áleý­met­tik-eko­nomıkalyq múmkindikterin, aýa raıyn, jol­da­rynyń kúıin eskere otyryp, mobıldi medısı­nalyq keshenderdi qurastyrý kerek pe edi dep oılaımyz.

Oblystaǵy aýyldardyń, ásirese, Baıanaýyl, Ekibastuz, Aqsý, Ertis jáne basqa aýdandar aýyl­darynyń áleýmettik jaǵdaılary óte tómen, qarapaıym qońyr kúı keshýmen otyr. Joldyń jyry ómiri bitpeıdi. Sý birde bar, birde joq.

Al oblystyq densaýlyq saqtaý basqarma­synda bir jylda 3 basshy aýysty. Osydan-aq aýyldarǵa baratyn, mobıldiń keshenderdiń jón-jobasynyń aldaǵy ýaqytta qalaı bolaryn ózińiz baǵamdaı berseńiz bolady.

Kerisinshe, bir ózi 150 mln teńge turatyn keshen­di jasap bergen mundaı aýqymdy qarjyǵa «Dı­plom­men – aýylǵa!» baǵdarlamasymen keletin jas ma­mandarǵa qaz-qatar tizip úı salǵan álde­qaıda art­yq bolar edi.

Iá, qazir jalǵyz bizdiń óńir ǵana emes, basqa oblys ákimdikteri de «aýyldarymyzdyń tur­ǵyn­dary endi em izdep qalaǵa barmaıdy, medı­sı­nalyq kómek kórsetetin emhana kólikter óz­deri ba­rady» dep qýanýda. Árıne, jappaı dıagnostıka, aýyl turǵyndarynyń densaýlyqtaryn tekserý qazirgideı indet taraǵan kezde kerek ekeni túsinikti. Sóıtip bizdiń Densaýlyq saqtaý mınıstrligi bıyl­dan bastap kóliktik keshendi emhanalar shalǵaı aýyl­dardaǵy aǵaıyndar úshin sapaly medısınalyq qyzmetti qoljetimdi etpek. Keshender aýdan orta­lyqtarynan 100 shaqyrymnan asa qashyqtyqta or­na­lasqan aýyldyq aýmaqtarda medısınalyq qyz­metterdi joǵary deńgeıde kórsetýge múmkindik beredi.

Kólikter aýyldardy aralap, kestege saı jy­lyna 3-4 ret jolǵa shyǵyp, aýyldyqtardyń densaýlyqtaryn qaraıdy degen josparlar orta jolda qalmasa ıgi.

Pavlodar oblysy