Keshe Astanada Ortalyq kommýnıkasııalar qyzmetiniń uıymdastyrýymen Almaty oblysyna arnalǵan baspasóz máslıhaty bolyp ótti. Oǵan oblystyń ákimi Ańsar Musahanov qatysty. Ol jýrnalısterdi aımaqta atqarylyp jatqan jumystarmen jáne sheshimin kútken ózekti máselelermen tanystyrdy.
Keshe Astanada Ortalyq kommýnıkasııalar qyzmetiniń uıymdastyrýymen Almaty oblysyna arnalǵan baspasóz máslıhaty bolyp ótti. Oǵan oblystyń ákimi Ańsar Musahanov qatysty. Ol jýrnalısterdi aımaqta atqarylyp jatqan jumystarmen jáne sheshimin kútken ózekti máselelermen tanystyrdy.
Baspasóz máslıhaty bastalmas buryn Almaty oblysynyń ákimshiligi jýrnalıster qaýymyna tanystyrý úshin ákelgen arnaıy kórmesin usyndy. Kórmede oblystyń barlyq derlik keremetteri men ǵajaıyptary oryn alǵan. Onda óńirdiń tarıhynan, mádenıetinen, ádebıetinen, oblys aýmaǵyndaǵy sulý-ásem tabıǵat týraly syr shertetin týyndylar bar. Sondaı-aq, kórmede oblystyń ekonomıkalyq áleýeti men júzege asyrylyp jatqan iri óndiris oshaqtary da kórinis tapqan. Jalpy, Almaty oblysynyń elimizdegi orny men mańyzy týraly arnaıy aıqarmadan oqısyzdar. Al biz baspasóz máslıhatynyń suraq-jaýapqa arnalǵan ekinshi bólimi týraly jazbaqpyz.
Almaty oblysy elimizdegi jer kólemi úlken jáne halqynyń sany jaǵynan da aldyńǵy qatarda turǵan ólke ekeni málim. Oblys Qytaı jáne Qyrǵyzstanmen shekaralasady. Buǵan qosa, eldegi eń iri megapolıs – Almaty qalasy osy oblystyń aýmaǵynda. Táýelsizdiktiń boıtumary bolǵan alǵashqy altyn adam da Almaty oblysynyń aýmaǵynan tabylǵany aıan.
Alǵashqy suraq Qyzylaǵash sý qoımasyna qatysty qoıyldy. Tilshiniń bilgisi kelgeni atalǵan sý qoımasy 2010 jyly qalpyna keltirilmegen eken. Sonyń saldarynan sýarmaly sý tapshylyǵy oryn alypty. Nátıjesinde, fermerler egis alqaptaryn 5 esege deıin qysqartýǵa májbúr bolypty. «Bul saýaldy men ózim odan ári tereńdete jaýap bereıin. Oblysta jalpy 911 myń gektar egis alqaby bar. Biz, kerisinshe, egis alqaptaryn 24 myń gektar jerge ulǵaıtqanymyzdy aıtqym keledi. Al Qyzylaǵash sý qoımasyna toqtalar bolsam, qazirgi tańda ol keshennen sý berilip jatqan joq. Biz atalǵan qoıma respýblıkalyq balansta bolǵandyqtan ol týraly tıisti qujattardy sý sharýashylyǵy komıtetine tapsyrǵanbyz. Qazirgi kúnde ol jaqqa 16 shaqyrymdyq elektr jelisi tartylyp, joly tolyq salynyp bitken. Bizdegi málimetter boıynsha, buıyrtsa, kelesi jyly Qyzylaǵash sý qoımasy tolyq qalpyna keltirilip bolady», dedi A.Musahanov.
Ádebıetimiz ben mádenıetimizdiń úlken shańyraqtary Almatyda bolǵandyqtan, ondaǵy shyǵarmashyl aqyn-jazýshylardyń hal-jaǵdaıy týraly da suraq qoıyldy. Ákimniń sózine qaraǵanda, oblysta aqyn-jazýshylardyń shyǵarmashylyǵyn túrli jolmen qoldaý maqsatynda jergilikti bıýdjetten jyl saıyn 60 mln. teńge aqsha bólinip turady eken. Bul izgi shara jalǵasyn taba bermek. Almaty oblysynyń avtojoldarynda qaıǵyly kólik oqıǵalary jıi oryn alatyny da jýrnalıster nazarynan tys qalmady. Bıylǵy jyldyń ótken on aıynda atalǵan óńirde joldardaǵy kólik apattarynan 427 adam qaza taýyp, 2000-ǵa jýyq jolaýshy túrli jaraqattar alypty. Bul qazaly oqıǵalardy ókinishpen eske alǵan oblys ákimi olardyń túrli sebepterin tarata aıtyp berdi. Osynaý qaıǵyly oqıǵalardy boldyrmaýdyń amaly retinde avtojoldardy jóndeýden ótkizýmen qatar, respýblıkanyń ár qalalaryna áýe arqyly qatynasty damytyp, ushaq sanyn kóbeıtip jatqandaryn, sondaı-aq, qaýipsiz sanalatyn temirjol qatynasynda da jolaýshy poıyzdarynyń vagon sanyn arttyrǵandaryn aıtty. Búgingi kúnde Almaty–Taldyqorǵan qalalarynyń arasyn qosatyn avtojol kúrdeli jóndeýden ótip jatqany málim. Respýblıkalyq deńgeıdegi bul avtojoldyń jóndeýine qazirdiń ózinde 11 mlrd. teńge bólingen. Al tolyq aıaqtalýyna deıin 67-68 mlrd. teńge jumsalýy yqtımal.
Ákimge qoıylǵan kelesi suraq oblystaǵy qant qyzylshasy ósiriletin egis alqaptarynyń nege 5 ese qysqarǵanyna qatysty boldy. Sondaı-aq, bıyl qyzylsha ósirip, óndirgen dıqandar óniminiń ár tonnasyn bar-joǵy 6 myń teńgeden ǵana ótkizýge májbúr bolyp otyrǵan kórinedi. Osyǵan oraı, qant qyzylshasyn ósirýdiń kólemin saqtap qalý úshin memleketten sýbsıdııa qarastyryla ma?» degen suraq qoıyldy. «Almaty oblysy qant qyzylshasyn eń kóp ósiretin óńirlerdiń biri bolǵan. Biraq biz onyń kólemin qysqarttyq. Naqty aıtsam, ótken jyly qant qyzylshasy 14 myń 400 gektar jerge egilgen bolsa, bıyl onyń kólemi 3 myń 900 gektarǵa deıin azaıdy. Sebebi, qant qyzylshasyn qaıta óńdeıtin zaýyttardyń tehnologııalary ábden tozǵan. Sonyń saldarynan ónimderimiz satylmaı qalyp jatyr. Iаǵnı, naryqtaǵy básekelestikke tótep bere almaı tur. Buǵan qosa, dıqandar maıly daqyldardy kóptep ósire bastady. Onyń sebebi, soıanyń bir kelisiniń quny 95-100 teńgege deıin shyǵyp jatyr. Sondaı-aq, soıany ósirý isi de aıtarlyqtaı jeńil. Desem de, qyzylsha máselesin Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligimen birge qarastyryp jatyrmyz. Ol bizdiń nazarymyzda», – dedi oblys ákimi.
Jýrnalıster tarapynan aımaqtaǵy áleýmettik-ekonomıkalyq jaǵdaı men ultaralyq saıasatqa qatysty kóptegen suraqtar qoıylyp, sonyń bárine tııanaqty jaýap berildi.
Nurbaı ELMURATOV,
«Egemen Qazaqstan».
