– Qostanaıda Ybyraı Altynsarın mektebin bitirip, 20 jasymda qazaq televızııasyna keldim. Oǵan deıin óner qýyp, ártis te bolǵym keldi. Onyń sebebi, eki aǵam Qostanaı kólemine tanymal ónerpaz edi. Seıtim aǵam – konferense, ózi sol oblystyq radıoda dıktor bolǵan. Oı, sumdyq edi! Daýys qandaı, dıksııa qandaı! Al Haırolla Tilemisov degen aǵam keıin jýrnalıst-jazýshy bolyp ketti, «Qaınar» baspasyn basqardy. Men osy eki aǵama eliktep óstim. Osylaısha, mektep bitirisimen Aqtóbeden biraq shyqtym. Aqtóbede mádenı-aǵartý ýchılıshesi degen bolǵan. Ony Ybyraı atam 500 shaqyrym jerden qysy-jazy aǵash tasyp, dál qalanyń ortasynan qyzdar gımnazııasyn ashqan. Keıin ol mádenı-aǵartý ýchılıshesi bolyp, men sol jerde oqydym. Qazir ol endi meıramhana bolyp ketipti. Kezinde Májilis Spıkeri bolǵan Marat Ospanovtyń ákesi ol kezde Aqtóbe fılarmonııasynyń dırektory bolyp jumys isteıtin. О́zi eńbek sińirgen ártis, dramalyq akter. Halyq teatrynda istegen ǵajap kisi edi. Sol kisi bizge sabaq berdi. Birde sabaqtyń aıaǵynda turǵyzyp:
– Qorǵanov, sen kim bolǵyń keledi? – dep surady.
– Ártis bolǵym keledi.
– Á, ártis bolǵyń kele me, onyń ishinde kim bolǵyń keledi?
– Aǵa, men kórkem sóz oqımyn, – deımin baıaǵy.
– Áı, sen onda kel fılarmonııaǵa, – dedi.
Bardym. Taqpaǵymdy oqyp berip edim, birden jumysqa alý týraly buıryq shyǵardy. Dál sol kezde konferense kerek bolyp jatyr eken, osylaısha bir kúnde fılarmonııa qyzmetkeri bolyp shyǵa keldim. Dıktor bolýyma sonyń kóp paıdasy tıdi. Alǵash bizdi Asqar Toqpanov aǵaılar Almatydan bir aptaǵa kelip úıretip ketip júrdi, – deıdi ardager jýrnalıst.
Qajy Qorǵanuly Qazanǵaptyń kózin kórgen dáýlesker kúıshi Jálekesh Aıpaqovtyń qasyna 70 kún erip júrip, Mańǵystaý, Oral, Aqtóbe oblystarynda aýyl-aýyldy aralap, kúıshiniń konsertin júrgizedi. 1961 jyly Aqtóbede telestýdııa ashylyp, sonda alǵashqy dıktor bolyp jumys isteıdi. Osylaısha, fılarmonııa men televızııanyń qaısysyna toqtaryn bilmeı, biraz ýaqyt oılanyp júrgen talantty jas aqyry televıdenıege birjola toqtaıdy. Aqtóbede segiz jyl eńbek etip, toǵyzynshy jyly qazaq televızııasynyń shaqyrtýymen Almatyǵa qonys aýdarady.
– Sonymen 37 jyl televıdenıe salasynda qyzmet istedim. 12 jyl dıktor boldym. 70-jyldan taza jýrnalıstik qyzmetke kiristim. Jańalyqtan bastadym, sodan aǵa redaktor, nasıhat bas redaksııasynyń bólim meńgerýshisi, bas redaktordyń orynbasary, kommentator, halyqaralyq sholýshy boldym, – deıdi Qajy aǵa.
Zamandas áriptesteriniń arasynda ámbebap maman, telejýrnalıstıkanyń eńbektorysy atanǵan Qajy Qorǵanuly qazir estelik kitap jazyp jatyr.
– Qazir qarap otyrsam, 27 obkom tóraǵasymen, el tarıhynda esimi qalǵan kóptegen kórnekti tulǵamen kezdesip, ǵıbratty áńgimelerin estip, azamattyq tulǵasy, kisilik qasıeti kórinis tapqan este qalarlyq oqıǵalarǵa kýá bolyppyn. Sonyń bári meniń kóz aldymda saırap tur. Máselen, Erkeǵalı Rahmadıev aǵaı týraly estelik áńgime jazdym. Roza Baǵlanovanyń konsertin júrgizip, ol kisimen áńgimelestim. Ony da jazyp qoıdym. Qurmanǵazynyń kózin kórgen Mámenniń shákirti Qalıjan Tileýov aǵaımen Oralda 2 aıǵa jýyq birge júrdim. О́skenbaıdyń shákirti Murat О́skenbaevpen 70 kún birge júrdim. Kúlásh Baıseıitovamen birge án salǵan Rıma Turdyǵulova degen apaı bir jarym aıdan astam ýaqyt Mańǵystaýda el aralap júrip konsert berdi, men qasynda júrip sol konsertterdi júrgizdim. Sóıtip, óner adamdarynyń birazymen dıdarlastym, áńgimelerin estidim. Osynyń bárin estelik kitapqa jazyp jatyrmyn.
Qajy Qorǵanuly birde Daǵystan astanasy Mahachkalaǵa qazaq televızııasynyń eki saǵattyq baǵdarlamasyn alyp barady. Osy saparynda avar aqyny Rasýl Ǵamzatovpen eki kún dámdes, syrlas bolady.
– Rasýl aǵaıdyń 45-tegi, bizdiń 25-tegi kezimiz. Jergilikti televızııa basshylarynyń birazy aqyn, Rasýl Ǵamzatovqa elikteıdi eken. Sonda Rasýl aǵaı: «Men keshe ǵana Qazaqstannan keldim. Qaltaı Muhametjanovtyń úıinde boldym. Bizge bir úlken qazaqtyń kilemin syıǵa tartty. Endi men senderdi erteń avar generalynyń 60 jyldyq toıy bolady, soǵan shaqyramyn», dedi. Toıda meni kópshilikke Rasýl aǵanyń ózi tanystyryp, sóz berdi. Men: «Jambyl Jabaev pen Súleıman Stalskııden bastalǵan qazaq-daǵystan dostyǵy Muhtar Áýezov pen Rasýl Ǵamzatov aǵaı arqyly jalǵasty. Endi sol dostyqty sabaqtastyrýshylardyń biri – qazaq televızııasy men Daǵystan televızııasy. Osy dostyǵymyz uzaǵynan bolsyn!» dedim. Ertesi kúni Rasýl aǵaı úıinen dám tatyryp, bir-eki kitabyna qoltańba jazyp berdi, – deıdi Qajy Qorǵanuly.
Qazaq televızııasynda júrip Qajy aǵa negizinen aýyl sharýashylyǵyn kóp nasıhattady. Ol kezde kúzgi oraq naýqanynda qazaq teledıdarynyń kóshpeli redaksııasy saılanyp, sol kezdegi Selınogradqa kelip qonys teýip, bir aı boıy soltústiktegi jeti oblystyń oraq naýqany týraly habarlar úzbeı berilip otyrady eken. Bul jóninde ardager jýrnalıst: «Egin jınaý eldiń barlyǵy kóz tigip otyratyn saıası naýqanǵa aınalady. «Altyn dán-Ýrojaı» habaryn oblystyq partııa komıtetiniń birinshi hatshylarynan bastap, barlyq jurt keshke jibermeı kóredi. Qaı oblystyń qansha astyq bastyrǵanyn olar bizdiń habar arqyly biledi. Oblystar arasynda ózara báseke kúsheıedi. Baǵdarlamany dıktor retinde eki tilde oqımyn, kıno materıaldardy, mátindi qaraımyn, redaktor retinde túzeımin, arasynda sıýjetter túsirip ákelip, ony efırge daıyndaımyn, habardy júrgizemin».
Qajy Qorǵanuly qyryq jyldyq jýrnalıstik qyzmetinde eńbekti dáriptep, qarapaıym jumysshy men aýyl eńbekkerleriniń muńyn muńdap, joǵyn joqtady. Búginde ónegeli ómirin estelikke túsirip jatqan aqsaqal – óz keıipkerleriniń syı-qurmetine shyn bólengen jýrnalıst. Onyń baqyty – keıipkerleriniń qurmeti.
Qostanaı oblysy
