Eleýli ózgeristerge qaramastan elimizdiń qarjy sektorynda ıslam bankıngi aktıvteriniń jalpy úlesi tómen deńgeıde, bar bolǵany – 0,24 %. Sońǵy jyldary kórsetkish sál ózgerip, 0,15-0,24 % aralyǵynda qubylyp júr.
Bul rette «Qazaqstanda qarjy sektoryn damytýdyń 2030 jylǵa deıingi tujyrymdamasyna» sáıkes, Islam bankteri aktıvteriniń bank sektoryndaǵy jalpy kólemindegi úlesi 2020 jylǵa qaraı 3-5%-dy quraýy tıis edi. Alaıda elimizdegi ıslam bankınginiń damýy áli de bastapqy kezeńde ekeni baıqalady. Negizinen osy ýaqytqa deıin qarjy sektoryn damytý tujyrymdamasyna súıensek, atalǵan segmenttiń jumysy jolǵa qoıylý kerek bolatyn.
Qazaqstanda ıslamdyq qarjylandyrýdyń damýyn tejeıtin birneshe faktordy aıtýǵa bolady.
Birinshiden, bul qarjylyq saýattylyqtyń tómendigi jáne halyq pen bıznestiń ıslam qarjysy salasyndaǵy aqparattan habarsyz bolýymen baılanysty. Islamdyq qarjylandyrý qaǵıdattaryna sáıkes keletin ónimderge suranysty arttyrý úshin marketıngtik jumysty jandandyrý qajet. Bul oraıda elimizdegi jumys istep turǵan ıslam bankteri, kerisinshe onsyz da marketıng pen jarnamaǵa arnalǵan tómen shyǵystardy qysqartyp otyr. 2019 jyldyń qorytyndysy boıynsha Al Hilal Islam bankiniń segmenttegi shyǵystary 93,1%-ǵa tómendep, 7,8 mln teńgeni nemese operasııalyq shyǵystardyń 0,3%-yn qurady. Sonymen qatar Zaman-Bank Islam banki marketıngtik shyǵyndardy 93,2%-ǵa nemese 1,6 mln teńgege deıin qysqartty, bul da banktiń operasııalyq shyǵyndaryndaǵy jalpy somasynyń 0,3%-yn kórsetti.
Eki banktiń jıyntyǵynda byltyr óz ónimderin ilgeriletýge, sondaı-aq tutastaı jarnamaǵa barlyǵy 9,4 mln teńge jumsaldy. Bul óte tómen kórsetkish sanalady. Salystyrmaly túrde aıtsaq, elimizdiń úsh iri banki 2019 jyly jarnama men marketıngke 8,2 mlrd teńge nemese operasııalyq shyǵyndardyń 3,4%-yn jumsady.
Ekinshiden, halyqtyń tıisti aqparattan habarsyz bolýy ıslam bankteriniń qyzmetine belgili bir senimsizdik týdyrady. Sondaı-aq memleket tarapynan ıslam qarjy ınstıtýttarynyń depozıtterine kepildik berilmeıdi. Demek, Al Hilal Islam banki men Zaman-Bank elimizdegi depozıtterge mindetti kepildik berý júıesine kirmeıtin qarjy ınstıtýttary.
Buǵan qosa ıslamdyq qarjylandyrý salasyndaǵy problemalarǵa bilikti mamandardyń tapshylyǵy, sondaı-aq ıslam bankteri qyzmetiniń tar baǵyttylyǵyn jatqyzýǵa bolady. О́ıtkeni eki qarjy uıymnyń qyzmeti korporatıvtik klıentterge qyzmet kórsetýge baǵyttalǵan. Osy jyldyń 1 qazanyna qaraı Qazaqstandaǵy Islam bankterindegi zańdy tulǵalardyń salymdarynyń úlesi 89%-ǵa jetip, jeke tulǵalardyń salymdary 11%-dy qurady. Osy oraıda ıslam bankteri tek bıznesti nesıelendiretinin aıta ketken oryndy. Tek 2017 jyly Al Hilal banki ıslam ıpotekasyn iske qosqan edi.
Dese de Qazaqstanda ıslamdyq qarjylandyrýdy damytýdyń aıtarlyqtaı áleýeti bar. Halyqtyń 75%-dan astamy ózderin musylman dep sanaıdy. Demek, shartty túrde 14 mln adamdy quraıtyn maqsatty aýdıtorııa bar ekenin ańǵartady.
Tutastaı alǵanda, eldegi ıslam bankınginiń damýy halyqqa qarjylandyrýdyń qosymsha múmkindikterin beredi jáne jańa qarjy qyzmetterine jol ashady. Islamdyq qarjylandyrýdy damytýdaǵy mańyzdy másele – sektordaǵy nysanaly aýdıtorııa retinde tek is júzindegi musylmandar ǵana emes, barlyq halyqty qarastyrǵany abzal.
