Ádette, sý beti birkelki emes, bólik-bólikpen qatady: aldymen jaǵalaýy, sýdyń taıaz jeri, sodan keıin ortasy.
"Bir sý aıdynynda ártúrli beriktigi men túrli salmaqqa tótep beretin muz qalyńdyǵyn baıqaýǵa bolady", - dep atap ótti qutqarýshylar.
Adamnyń muzda qaýipsiz bolýynyń negizgi sharty muz qalyńdyǵynyń salmaqqa sáıkestigi bolyp tabylady:
- bir adam úshin muzdyń qaýipsiz qalyńdyǵy 7 sm kem emes;
- muz aıdynyn salý úshin muzdyń qaýipsiz qalyńdyǵy 12 sm jáne odan da kóp;
- jaıaý ótkeldi jasaý úshin muzdyń qaýipsiz qalyńdyǵy 15 sm jáne odan kóp;
- avtomobılder ótýi úshin muzdyń qaýipsiz qalyńdyǵy - keminde 30 sm.
Sondaı-aq, adam ómirin saqtap qalýǵa múmkindik beretin muz ústindegi erejeler bar.
1. Eshqandaı jaǵdaıda muzda qarańǵy ýaqytta jáne aýa-raıy qolaısyz bolǵanda (tuman, qar jaýǵan, jańbyr) júrýge bolmaıdy.
2.О́zennen ótý úshin muz ótkelderimen júrińiz.
3. Muzdyń beriktigin aıaqpen tekserýge bolmaıdy. Eger aǵashpen nemese shańǵy taıaqshasymen soqqannan keıin sý kórinse, bul muzdyń juqa ekenin bildiredi. Siz onyń ústimen júre almaısyz. Bundaı jaǵdaıda aıaqty muzdan ajyratpaı, ıyq tusyna deıin aıaqtaryńyzdy ashyp, syrǵymaly qadamdarmen kelgen izińizben dereý qaıta ketý kerek. Muz jarylǵan nemese shytynaǵan jaǵdaıda da dál osyndaı áreketter jasaý qajet.
4. Eger muz betinen ótýge májbúr bolsańyz, júrip ótken joldyń nemese shańǵy jolynyń izimen júrýge tyrysyńyz. Eger ondaı jol bolmasa, siz aınalańyzǵa muqııat qarap, aldaǵy marshrýtty belgileýińiz kerek.
5. Muz betinen toppen ótken kezde ár adam arasynda 5-6 m qashyqtyq bolý kerek.
6. Muz basqan ózendi (kóldi) shańǵymen ótken durys, bul rette: qajet bolǵan jaǵdaıda olardy tez sheshý úshin shańǵylardyń bekitkishin ashyńyz; shańǵy taıaqtaryn qolyńyzda ustańyz, qaýip tóngen jaǵdaıda olardy dereý tastaý úshin ilmegin qolyńyzǵa taqpańyz.
7. Eger rıýkzak ustap júrseńiz, ony bir ıyqqa ilip alyńyz. Bul muz jarylyp, sýǵa batsańyz, júkten tez bosaýǵa kómektesedi.
8. Muz basqan sýǵa túsý úshin uzyndyǵy 20-25 metr bolatyn berik sym jáne úlken ilmek pen júk alyp júrý kerek. Júk ilingen symdy sýǵa túsip ketken adamǵa laqtyrý ońaı bolady, zardap shegýshi ony qoltyq astyna ótkizip, senimdi ustap turýy úshin ilmek qajet.
9.Ata-analardan balalardy muzǵa (balyq aýlaýǵa, shańǵymen jáne konkımen syrǵanaýǵa) qaraýsyz jibermeýdi suraımyz.
10. Sý aıdynynda eń jıi kezdesetin qaıǵyly jaǵdaı ishimdiktiń kesirinen bolady. Adam basyna tóngen qaýipti sezbeı, tótenshe jaǵdaıda dármensiz kúıde bolady.
