Pikir • 12 Qarasha, 2020

Tildiń bolashaǵy – barshamyzdyń qolymyzda

360 ret
kórsetildi
5 mın
oqý úshin

Dúnıege orys bolyp kelsem de, rýhym qazaq dep bilemin. Sebebi kópultty Qazaqstan eliniń perzentimin. Júzden asa ult­tyń balasy bir anadan týǵandaı tatý-tátti ómir súrip jat­qan jerdiń topyraǵyn basyp, sýyn iship óstim. Bala kezden qazaq tilin jetik meńgerip, búginde memlekettik qyzmette eli­miz­diń damýyna óz úlesimdi qosyp júrgen azamattyń birimin.

Tildiń bolashaǵy – barshamyzdyń qolymyzda

Qazaqstannyń bıik shańy­raǵynda tatýlyq pen birlik, yn­­ty­maqtastyq pen dostyq or­na­ǵa­ny – bárimiz úshin maq­ta­nysh. Bul rette táýel­siz­dik­­tiń alǵashqy jyldary qu­ryl­ǵan Qazaqstan halqy As­sam­bleıasynyń mańyzy zor. Táýelsiz Qazaqstan memle­ke­ti – beıbitshilik mekeni. Qazaq halqy óz jerine taǵdyr aıdap kelgen barsha ózge ult ókil­de­rin syrtqa tepken emes. Keri­sinshe, qanyna sińgen baýyr­mal­dy­lyǵymen qushaq jaıyp qarsy aldy. Basqa túsken qıyn taǵdyrdyń qasiretin birge arqa­la­dy. Sonyń arqasynda búgingi beı­bit kúnge jettik.

«Birlik bar jerde tirlik bar» deıdi. Dana jurt muny teginnen-tegin aıtpasa kerek. Aýyz­birlik pen túsinistik, qa­ra­­paıym syılastyq ústemdik qur­ǵan jerge qashanda nátıjeli is­terdiń atqarylatyny belgili. Eli­mizde qalyptasqan ulttar tu­tas­tyǵy men halyqtar dosty­ǵy­­nyń arqasynda búginde mem­le­ketimiz órkendep, ilgeri basyp keledi.

Qazaqstan ultaralyq qa­tynas saıasatynda əlemdik ke­ńis­tikte ərqashan ónege tu­ta­tyn el bolyp qala beredi. Qazaqstandyq təjirıbe, ıaǵnı Qazaqstan halqy Assambleıasy Birikken Ult­tar Uıymy men Eýropadaǵy qaýip­siz­dik jəne yntymaqtastyq uıy­my syndy halyqaralyq qury­lym­­dar­dyń joǵary baǵasyn aldy. Shy­nynda da, bul – əlem ju­rt­­shylyǵynyń nazaryn aýdart­qan eren qubylys. As­sam­­­b­leıa tek eldegi etnostar ara­­syn­da­ǵy máse­lemen shek­tel­meı, ha­lyq­aralyq qaty­nas­­tarǵa da óz úlesin qosyp, bul rettegi máse­­lelerdi tıimdi sheshýge zor yqpal jasap, eli­miz­diń halyq­­aralyq bedelin kóte­rý­ge úles qosýda. Bul rette As­sam­b­leıanyń uıytqysy Qa­zaq­stan­­­nyń Tuńǵysh Prezı­den­ti – El­ba­synyń eńbegi men sarabdal saıasatyn atap ótpeske bolmas.

Ár halyqtyń basty baı­ly­ǵy, baǵa jetpes qazy­na­sy – ana tili. Ana tiline salǵyrt qaraý – óz halqynyń ótkenine, búginine, bola­shaǵyna nemquraıdy qaraý degen sóz. Qazaqstan Res­pýb­lı­ka­synyń memlekettik tilin, ıaǵnı qazaq tilin qurmetteý, ony bilý – árqaısymyzdyń asyl paryzymyz. Bizdiń Ata Za­ńy­myzda «Qazaqstan Respýb­lıka­synyń memlekettik tili – qazaq tili» dep jazylǵan. Til – adamnyń barlyq sanaly ómiriniń mańyzdy bóligi. Adamzat balasy óner-bilimdi, mádenıettilikti til arqy­ly úırenedi. Til – baılanys.

Elbasy Nursultan Nazar­baev «Bir maqsat, bir múd­de, bir bolashaq» atty Jol­daýynda: «Endi eshkim ózgerte al­maıtyn bir aqıqat bar! Ana tilimiz Máńgilik elimizben birge Máńgi­lik til boldy. Bul má­seleni daý­dyń taqyryby emes, ulttyń uıyt­qysy ete bilgenimiz jón. Biz­diń tilimiz memlekettiń barlyq júıe­sinde qoldanylýy úshin biz ózimizdi ózimiz qamshylaýymyz kerek jáne osyǵan ózimiz atsalysýymyz qajet» degen sózderin barsha qazaqstandyq jadynan shyǵarmaýy kerek.

Táýelsizdiktiń rýhyn as­qaq­­ta­typ turatyn tildiń már­tebesin kóterýdegi aýqym­dy istiń basy-qasynda El­basy Nursultan Nazar­baev­tyń júrýi úmit syılaı­dy, máseleniń mańy­zyn túsin­diredi. Tuńǵysh Prezı­dentimiz «Biz barsha qazaqstan­dyq­tardy biriktirýdiń basty fak­tory bolyp tabylatyn qa­zaq tiliniń odan ári damýy úshin barlyq kúsh-jigerimizdi sal­ýy­myz kerek... Sonymen bir­ge elimizde turatyn barlyq halyq ókilderiniń ana tilinde erkin sóıleı, oqı alýyna, ony damytýǵa qolaıly jaǵdaı týdyrýymyz qajet», dep atap kórset­ken bolatyn. Qazaq tili­niń óz márte­besine saı to­lyq­qandy qo­­ǵam­dyq qyzmet atqa­rýy asa qa­naǵattanǵysyz eke­nin jan-tá­nimizben túsine oty­ryp, búginde «Til týraly» zańnyń júzege asýyn
ult bolyp qamtamasyz etýimiz qa­jet.

Men osy ýaqytqa deıin at­qar­­ǵan qyzmetterim bolsyn, qo­ǵamdyq ortada bolsyn, únemi tek qazaq tilinde sóıleýge jáne oı-pikirimdi tek memlekettik tilde bildirýge tyrysamyn. Qyz­met­­tik jınalystardy qazaq ti­lin­de júrgizip, qaramaǵymdaǵy árbir árip­tesimnen de osyny talap etemin.

Tildi damytý – memle­ket­tik saıasattyń asa mańyzdy ba­ǵyt­tarynyń biri. Jalpy, mem­­le­­kettik til saıasatyn tolyq­qan­dy júzege asyrý bul buqa­ra­­lyq iske aınalǵanda ǵana kóz­de­gen maq­sat­qa jete alamyz dep sanaımyn.

Tildiń bolashaǵy – barsha­myz­dyń qolymyzda.

 

Vıacheslav VAVILIN,

Qazaqstan halqy Assambleıasynyń múshesi