Sý únemdeledi, ónim molaıady
Oblystyq aýyl sharýashylyǵy basqarmasynyń basshysy Nurbol Badyraqovtyń aıtýynsha, aımaqta 11 myń gektarǵa jańbyrlatyp sýarý tehnologııasyn endirý kózdelgen. Qazirgi tańda sonyń 892 gektaryna 21 jańbyrlatyp sýarý mashınasy ornatylǵan. Jańbyrlatyp sýarý tehnologııasynyń tıimdiligi, aǵyn sýdy 2 esege únemdep, ónimdilikti 3-4 esege arttyratyndyǵy ǵylymı turǵydan dáleldengen. Jyl sońyna deıin jańbyrlatyp sýarý tehnologııasy 2 myń gektarǵa deıin jetkizilmek, ol úshin quny 23,2 mlrd teńgeni quraıtyn 6 iri ınvestısııalyq joba iske asyrylýda.
Ekinshi baǵytta kózdelgen «Bir alqaptan jylyna 2-3 ónim alý» jobasy aıasynda bıyl 128 aýyl okrýginen 5,2 myń gektardy quraıtyn 1 928 joba iske asyrylyp, birinshi, ekinshi ónimnen 220 myń tonnaǵa jýyq ónim jınaldy. Al úshinshi baǵyt boıynsha jeke qosalqy sharýashylyqtardyń aýlasyn tamshylatyp sýarý tehnologııasyn endirý arqyly erte pisetin kókónis, kartop, baqsha ónimderin óndirý josparlanǵan. Bul joba kópbalaly analardy, áleýmettik az qamtamasyz etilgen otbasylardy jumyspen qamtýǵa, jaǵdaıyn jaqsartýǵa mol múmkindik bermek. Iаǵnı 10 sotyq jerge tamshylatyp sýarý men agrotehnıkalyq shyǵyndaryn qosa eseptegende, 462 myń teńge shyǵyn jumsap, 850 myń teńge tabys alynady. Joba «Eńbek» baǵdarlamasymen bıznes ıdeıalardy iske asyrýǵa arnalǵan memlekettik grant esebinen qarjylandyrylýda. Qazirgi tańda 287 joba, onyń ishinde 105 joba grant negizinde iske asyrylǵan.
Respýblıkadaǵy aýyl sharýashylyǵy jalpy aýylsharýashylyq óniminiń 14 paıyzy Túrkistan oblysyna tıesili ekenin aıta keteıik. Aımaqta tirkelgen 71,8 myń sharýa qojalyǵynyń respýblıkadaǵy úlesi – 33 paıyz. Onda 177,5 myń maman jumys isteýde. Bıyldyń qańtar-tamyz aılaryna 338,1 mlrd teńgeniń ónimi óndirilip, ótken jylmen salystyrǵanda meje 103 paıyzǵa artyǵymen oryndaldy. Aýyl sharýashylyǵynyń negizgi kapıtalyna 17,6 mlrd teńge, tamaq óndirisine 3,3 mlrd teńge ınvestısııa salyndy. Byltyrǵymen salystyrǵanda ınvestısııa kólemi 5,6 paıyzǵa kóbeıdi. Sonymen birge bıyldyń I toqsanyna eńbek ónimdiligi 109,5 paıyzǵa artty.
Aýylsharýashylyq mamandary tutynýshy suranysyn qamtamasyz etý baǵytyndaǵy birqatar jobalardy júzege asyryp keledi. Mysaly, Kentaý qalasy Iassy aýylyndaǵy «Súleımen ata» sharýa qojalyǵy kúnine 500 kılo qus etin satylymǵa shyǵarýda. Tutynýshylardyń suranysyna ıe mekeme óz jumysyn 2017 jyly memlekettik baǵdarlamanyń kómegimen bastaǵan bolatyn. Búginde sehta 8 jergilikti turǵyn turaqty jumyspen qamtylǵan. Qazirgi tańda 17 myń qus baǵylýda. Ázirge ónimi Túrkistan jáne Kentaý qalalarynyń saýda oryndarynan artylmaıdy. Qojalyq aldaǵy ýaqytta mekemeniń aýqymyn keńeıtip ózge de óńirlerge etten bólek jumyrtqa satýdy josparlap otyr. Soǵan baılanysty qus etin saqtaýǵa arnalǵan 40 tonnalyq tońazytqysh daıarlap qoıǵan.
Tórt túliktiń tóresin baǵady
Al Sozaq aýdanynda tórt túliktiń tóresi – túıeni kóbeıtý qolǵa alynǵan. Oblys ákimi О́mirzaq Shókeev oısylqara tuqymyn kóbeıtý arqyly ózge óńirlermen básekeles bolýǵa qaýqarly aýdanǵa osy kásipti myqtap qolǵa alýdy tapsyrǵan bolatyn. Bul oraıda Sholaqqorǵan aýylynda túıe sharýashylyǵyn órkendetip otyrǵan «Baǵdat» sharýa qojalyǵynda 350 bas túıe bar. Ákimniń tapsyrmasymen óńirde túıe sharýashylyǵyn damytýdyń 2020-2022 jyldarǵa arnalǵan keshendi is-shara jospary jasaldy. Josparǵa sáıkes Arys, Kentaý qalalary men Otyrar, Ordabasy, Sozaq, Shardara aýdandarynda bıyl qosymsha
3 962 ingen satyp alynyp, sonyń nátıjesinde, óndiriletin súttiń kólemin 14 250 tonnaǵa, ıaǵnı 15%-ǵa arttyrý josparlanǵan.
Al shardaralyq dıqandar sońǵy jyldary kúrish ósirýge qaıta den qoıa bastady. Máselen, aldyńǵy jyly 1 115 gektarǵa, byltyr 1 350 gektarǵa kúrish egilse, bıyl 1 419 gektarǵa egilgen. Búginde kúrishtiktiń ónimi gektarynan 71,2 sentnerden boldy. О́tken jyly 1 350 gektar jerge kúrish egilip, 9 612 tonna ónim alynǵan bolatyn.
Aýdandyq aýyl sharýashylyǵy bóliminiń basshysy Talǵat Álimqulov bıyl byltyrǵymen salystyrǵanda kúrish egetin jer kólemi 69 gektarǵa artqanyn aıtady. «Kelesi jyly 1560 gektar jerge kúrish egý josparlanýda. Aýdanda jınalǵan kúrish ónimderi Aýǵanstan, О́zbekstan respýblıkalaryna, elimizdiń ózge oblystaryna jáne aýdan turǵyndaryna satylady. Qazir kúrish óńdeıtin eki dıirmen jumys istep tur. Onyń biri qalada ornalasqan, ekinshisi Alataý batyr aýylyndaǵy «Yrys – 2017» aýyl sharýashylyǵy óndiristik kooperatıvinde ashylǵan», deıdi Talǵat Álimqulov. Dıqandardyń aıtýynsha, kúrish jerdi sorlandyrýdan saqtaıdy, sosyn aramshópten tazartady. Aýyspaly egis júıesin saqtap, kúrishten keıin ol alqapqa basqa daqyl egilse jaqsy ónim beredi eken.
Aıta keteıik, Shardara aýdanynda bıyl jalpy 59 300 gektar alqapqa ártúrli daqyldar egildi. Onyń ishinde shıtti maqta 18 225 gektarǵa, eski jáne jańa jońyshqa – 18 525, baqsha daqyldary –
10 338, kúzdik bıdaı – 1 089, jazdyq arpa – 1 648, dándik júgeri – 3 000, súrlemdik júgeri – 3 608, kartop – 250, kókónis – 600, mash ónimderi 598 gektarǵa egildi. Dıqandar qazir maqta men kúrishti qara sýyqqa qaldyrmaı jınap alý úshin ýaqytpen sanaspaı eńbek etýde.
Túrkistan oblysy