Nature jýrnalynyń qarashadaǵy sanynda jarııalanǵan, 20 ǵalym birigip ázirlegen ǵylymı-zertteý maqalada tyshqandarǵa zertteý jasalǵany jazylǵan. Tyshqandarda júrgizilgen jańa zertteýdiń qorytyndysynda ımmýndyq jasýshalar aldymen ishekte patogenderdi (sańyraýqulaq, vırýs, bakterııa sekildi mıkroaǵzalar) tanýǵa jáne olarǵa qarsy turýdy úırenip, sodan keıin aǵzany qorǵaý úshin mıdyń betine qonys aýdaratyny anyqtaldy.
Ǵalymdardyń aıtýynsha, ár mınýt saıyn mı arqyly 750 mıllılıtr qan ótedi, sol sátte bakterııalar, vırýstar aǵzany búldirýi múmkin. Kóbine vırýs juqtyrýshylardy nemese aǵzany búldirýshilerdi mı qabyǵy ustap turady. Mı qabyǵy – mı men julynnyń aınalasyn qorshap, fızıkalyq tosqaýyl qyzmetin atqaratyn úsh membranalyq qabat. Eger patogen osy tosqaýyldy buza alsa, zertteýshilerdiń pikirinshe, ishekte jattyqqan ımmýndyq jasýshalar antıdeneler batalonyn shyǵarý arqyly shabýylǵa daıyn bolady.
Kembrıdj ýnıversıtetiniń ımmýnology Menna Klatvortı: «Qozdyrǵyshtar eń kóp jaǵdaıda ishek joldary arqyly qanǵa ótedi. Sondyqtan ımmýndyq jasýshalardyń ishekte bolatyn zattardy taný úshin bilýi, jattyǵýy jáne tańdaýy óte úlken mánge ıe. Demek, bul mı qabyǵynda ne bolatynyn, neniń bar ekenin anyqtaýda ishektiń jumysy qanshalyqty mańyzdy bolatyndyǵynyń keremet kórinisi boldy», deıdi.
О́zi de osy zertteýge qatysqan jáne joǵaryda atalǵan jýrnaldaǵy maqalany jazýǵa atsalysqan ǵalym M.Klatvortıdiń málimdeýinshe, zertteýshiler tyshqandardyń mı qabyǵyndaǵy shabýyldyń mıkroskoptyq sýretterin túsirdi, ony ishekte jattyqtyrǵan plazmalyq jasýshalar basqardy. Tyshqandardyń qanyna komanda kóbinese ishekte kezdesetin patogendi sańyraýqulaqty qondyrǵanda, sańyraýqulaq mı qabyǵyndaǵy qan tamyrlarynyń qabyrǵalary arqyly mıǵa enýge tyrysqan. Alaıda membranalardaǵy plazmalyq jasýshalar patogenniń aınalasynda IgA antıdenelerinen jasalǵan tor quryp, onyń enýine kedergi jasapty. Plazma jasýshalary qan tamyrlarynyń boıynda ornalasqan, olar tez qozdyrǵyshtarǵa shabýyl jasaı alady.
Bul zertteýdiń qorytyndysy qarapaıym adamǵa ishek joldarynyń buzylysyna beıjaı qaramaý keregin eskertetindeı.
