Áleýmettiń áleýetin kótergen joba edi

Bes baǵyt boıynsha júzege asqan joba aýyl turǵyndary úshin eń birinshi kezekte tirligin tikteýdiń taptyrmas joly boldy. Aýyldarda úı irgesindegi jerdi tıimdi paıdalaný, aýlada mal jáne qus sharýashylyǵyn damytý, aýyl syrtyndaǵy jerlerdi tıimdi paıdalaný, aýylsharýashylyq kooperatıvterine qajetti qural-jabdyq, qondyrǵy jáne tehnı­kalardy lızıng júıesimen satyp alý, aýyl turǵyndarynyń jeke kásibin ashý sııaqty baǵyttarda birqatar ju­mys­ atqaryldy. Bir sózben aıt­qanda, áýlıeatalyq áleýmettiń áleýeti kó­terildi.

 Byltyr atalǵan qanatqaqty jobany qoldaý maqsatynda respýblıkalyq bıýdjetten 7,2 mlrd teńge bólingen. Atal­ǵan jobany qarjylandyrý «Eńbek» baǵ­darlamasy aıasynda iske asyrylǵan. Jam­byl oblysy ákiminiń orynbasary Berik Nyǵmashevtyń aıtýynsha, nátı­je­­sinde bes baǵyt boıynsha da óńirde jaqsy kórsetkish qalyptasty. Máselen, 125,9 mln teńgege 11 aýylsharýashylyq kooperatıvi, 138,1 mln teńgege 16 jylyjaı qarjylandyrylyp, jalpy 6 mlrd 905 teńgege 44850 bas mal satyp alyndy. О́ńirde kondıterlik ónim óndirý, et ónim­derin óńdep, shujyq shyǵarý, ara balyn óndirý, naýbaıhana ashyp, nan ónim­derin shyǵarý, shyryn óndirisin damytý, sút ónimderin óndirý, kópjyldyq shópterdiń tuqymdaryn suryptaý sııaqty kásip túrleri burynǵydan qarqyndy damydy. Ortasha eseppen alǵanda, okrýgterde shamamen 11,5 mlrd teńgeniń ónimi óndirilgen. Basqa baǵyt­tar boıynsha da atalǵan joba óziniń ómir­sheń­di­gin kór­set­ti. Eń bastysy, sharýamen jan baǵyp otyr­ǵan qarapaıym aýyl tur­ǵyndary úshin bul joba tabysyn art­tyrýdyń tap­tyrmas joly, kásip bas­taý­dyń kózi bol­dy.

Shý aýdany, Jańaqoǵam aýyldyq okrýgine qarasty Kóktóbe eldi mekeniniń turǵyny Asan Danbaev atalǵan joba aıasynda memleket tarapynan 4 mln teńge nesıe alyp, oǵan 9 bas jylqy satyp alǵan. Bul kúnde sharýa aýlasyndaǵy jerin paıdalanyp, malyn baǵyp, ózin ózi jumyspen qamtyp otyr. Sol sııaqty Baızaq aýdanynan jobaǵa engen Qostóbe aýylynyń birqatar turǵyny da bú­gin­de memleket tarapynan qoldaý kórip, nátıjesinde tórt túlik malyn órgizýde.

Bólingen qarajatqa tirligin tiktep alǵan aýyldaǵy turǵynnyń eshqaısysy da búginde memleketten bólinetin ataýly áleýmettik kómek almaıdy eken. Máselen, Talas aýylynyń turǵyny Shovkat Sha­mý­ratov shujyq sehyn ashý úshin 10 mln teńge alypty. Kásipkerdiń aı­týynsha, bú­gingi tańda shujyq sehy to­lyqqandy jumys istep tur. Sondaı-aq qostóbelik Rýstam Bakýrıdze de qanatqaqty joba aıasynda otbasymen birge aýlada mal jáne qus sharýashylyǵyn damytý bo­ıynsha 3 mln 300 myń teńge nesıege qol jetkizgen. Nátıjesinde 10 buqa, 20 qoı satyp alyp, ony búginde 15 buqa, 50 qoıǵa deıin kóbeıtken.

«Jaz mezgilinde qanatqaqty jobanyń «Úı irgesindegi jerdi tıimdi paıdalaný» atty birinshi baǵyty boıynsha kooperatıvten tuqym alyp, qııar ektik. Nátıjesinde, 1,5 tonna ónim alyp, ol ónimderdi aýyl turǵyndaryna, dúken­derge, úlken saýda ortalyqtaryna ótkizdik», deıdi ol. Sol sııaqty óńirdiń barlyq aýdan, aýyldarynda turǵyndar qanat­qaqty joba aıasynda nesıe alyp, kóp­shiligi búginde mal asyrap otyr. Jalpy, Jambyl oblysy aýyl sharýa­shy­lyǵymen aınalysýǵa, mal baǵýǵa qolaıly bolǵandyqtan, kópshiligi osy kásip túrin tańdaǵan. Bul birinshi kezekte aýyl halqynyń tabysyn arttyryp qana qoımaı, olardyń ózin ózi jumyspen qamtýyna da jol ashyp keledi.

 Árıne óńirde júzege asyp otyrǵan «Jambyl oblysy turǵyndarynyń tur­mys­tyq tabysyn arttyrý» joba­sy­nyń jurt­shylyqqa áli de bereri kóp. Oblys ákim­diginiń málimetine sáıkes, atalǵan 5 ba­ǵyt boıynsha jalpy quny 46,4 mlrd teńge bolatyn 31 myńnan astam jo­bany iske asyrý múmkindigi anyq­tal­ǵan. Nátıjesinde, 131 myń otbasy nemese 600 myńnan astam adam aıyna ortasha eseppen 128 myń teńge kóleminde turaqty tabyspen qamtamasyz etiledi eken. Saraptama boıynsha bul qazirgi tabys deńgeıinen 3 ese artyq. Jalpy, aldaǵy ýaqyttarda aýylsharýashylyq ónimi 34 paıyzǵa artyp, et pen sút óńdeıtin kásiporyndardyń júktemesi 30 paıyzǵa ulǵaıady dep josparlanǵan. Alaıda bıylǵy jyly atalǵan jobany qarjylandyrý jalǵasyn tappady. Qanatqaqty jobany qarjylandyrýdy surap, Parlament Senatynyń Abdaly Nuralıev bastaǵan birqatar depýtatty Premer-Mınıstr Asqar Mamınge depýtattyq saýal joldaǵan bolatyn. Úkimet basshysyna jazǵan hatynda depýtattar jobanyń aýyl turǵyndary úshin mańyzdylyǵyn aıta kelip, «Qanatqaqty jobanyń qarjylandyrylýy 2020 jyly toqtap qalýyna baılanysty, sizden atalǵan jobanyń odan ári iske asyrylýyna jáne «2021-2023 jyldarǵa arnalǵan respýblıkalyq bıýdjet týraly» Qazaqstan Respýblıkasy zańy­nyń jobasyna túzetý engizýdi tıisti mem­lekettik organdarǵa tapsyrma berip, júzege asyrylýyn suraımyz», degen.

Depýtattardyń aıtýynsha, jobanyń ekinshi kezeńin odan ári iske asyrý úshin árbir aýdannan qosymsha 2 aýyldyq okrýgten, barlyǵy 20 aýyldyq okrýg iriktelip alynǵan. Endi 3 631 jobaǵa 11,5 mlrd teńge qajet. Aýyl­daǵy kópshiliktiń qazirgi kezde kún­kóris kó­zine aınalyp otyrǵan jobasy kelesi jyly memleket tarapynan qaıta qar­jy­landyrylsa, áýlıeatalyq áleý­met­tiń áleýeti budan da arta túsetini sózsiz.

 Al oblys ákiminiń orynbasary Berik Nyǵ­mashevtiń aıtýynsha, tańdalǵan okrýg­­terdegi 11,1 myń aýladaǵy ha­lyq­tyń jalpy sany 63,5 myń adamdy qu­raı­dy. Bes baǵyt boıynsha jumys is­teı­­tin jobadan kútilip otyrǵan nátıje de joǵary.

– 3631 adam kelesi jyldyń qorytyn­dy­sy boıynsha aıyna 45,6 myń teńgeden 162 myń teńgege deıin turaqty tabys­pen qamtamasyz etiletin bolady. 2022 jyly bul tabys 2 esege deıin ulǵaıady dep kútilýde. Al 3631 turǵynnyń árqaı­sy­sy jeke kásipkerge aınalyp, olar mindetti zeınetaqy, salyq jáne basqa da tólemderdi tóleıtin bolady. Aýyldyq okrýg­terde aýylsharýashylyq salasy jal­py óniminiń kólemi 2,2 esege nemese 2,8 mlrd teńgeden 6,1 mlrd teńgege deıin ulǵaıa­dy», deıdi ákimniń orynbasary.

Al atalǵan joba iske asyrylǵan aýdan nemese aýyl bólinisinde joba­nyń ekonomıkalyq tıimdiligine ja­sal­­­­ǵan taldaýǵa zer salsaq, munda da tur­­­ǵyndardyń turmysyndaǵy oń ózge­ris­terdi baıqaýǵa bolady. О́tken jylmen salystyrǵanda, bıyl jumyssyzdar sany 1129 adamnan 589-ǵa deıin azaıdy. Sol sııaqty 589 jumys orny ashylyp, ataýly áleýmettik kómek alatyn tur­ǵyndar 32 paıyzǵa azaıdy. О́zin ózi jumyspen qamtyǵan 2238 azamat jeke kásipker retinde tirkelip, jumys atqa­rý­da. Qanatqaqty jobaǵa engen aýyl­dar­daǵy úılerdiń irgesinen 7687,1 tonna kó­kónis óndirildi. Sol sııaqty 191 dana aýyl­sharýashylyq tehnıkasy satyp alyn­ǵan. Jalpy, bes baǵyt boıynsha da atqa­rylǵan jumystar nátıjeli.

Búgingi tańda memleket tarapynan aýy­l­­dyqtarǵa kórsetilip jatqan qol­daý túrleri kóp. «Jambyl oblysy tur­ǵyn­darynyń turmystyq tabysyn arttyrý» qa­natqaqty jobasy – sonyń bir parasy. Bıyl toqtap qalǵan qanatqaqty joba­ǵa kelesi jyly qarjy bólinip, barlyq baǵyt boıynsha jumystar qaıta jandansa, turǵyndardyń qol jetkizgen ta­bys­­tary budan da qomaqty bolatyny sóz­siz. Búginniń ózinde memleket qolda­ýy­nyń nátıjesinde bir malyn eki qylǵan aýyl­da­ǵy aǵaıyn aldaǵy ýaqytta da bul iske bel sheshe kirisýge daıyn.

Jambyl oblysy