Byltyrǵy uqsas kezeńmen salystyrǵanda 2020 jyly respýblıka aýmaǵynda qolma-qol aqsha kólemi 25,8%-ǵa kóbeıip, sońǵy tórt jylda eń joǵary nátıje tirkeldi. Aqsha aınalymynyń mundaı ósimine daǵdarysqa baılanysty memlekettiń halyq pen ShOB-ty qarjylaı qoldaý amaldary negiz boldy.
Qolma-qol aqshaǵa qatysty táýekelderdiń biri – jalǵan aqsha aınalymy. Álem elderinde sekildi Qazaqstanda da jalǵan aqsha jasaý keń taralǵan qylmystyń túri. Alaıda osy jyly jalǵan kýpıýralar sany eki ese azaıǵanyn aıta ketken oryndy. Aıtalyq, jeti aıda 1,2 mln teńgeni quraıtyn 381 jalǵan banknot anyqtaldy. Osy kezeńde jalǵan monetalar tabylǵan joq. Jyl basynan beri jalǵan aqsha belgileriniń sany byltyrǵy sáıkes kezeńimen salystyrǵanda 46,9%-ǵa tómendedi (718 banknot jáne alty moneta teńge). Bul rette 2020 jyly nomınaly 2000 (41,47 %) jáne 5000 teńgelik (31,5%) banknottar jıi qoldan jasalǵanyn eske sala keteıik.
Jalǵan kýpıýralar sanynyń azaıýy olardy jasaýdaǵy qıyndyqtarmen baılanysty. О́ıtkeni teńge álem valıýtalarynyń arasynda qoldan jasaýdan myqtap qorǵalǵan aqshanyń biri.
Elimizdegi jalǵan banknottardyń basym bóligi túpnusqa aqshanyń naqty bir belgilerin ǵana uqsatatyn jeńil tehnologııa boıynsha daıyndalady. Jalǵan kýpıýralardy arnaıy jabdyqsyz anyqtaýǵa bolady. Ulttyq valıýta banknottary arnaıy qorǵaý elementterine ıe. Ár kýpıýrada kem degende 6 qorǵanys elementi bar.
Qazaqstannyń ulttyq valıýtasynyń banknottary álemdegi eń ádemi jáne stıldi banknottardyń biri sanalady. Halyqaralyq banknottyq qaýymdastyq (IBNS) jyl saıyn álemdegi ádemi valıýtalardy iriktep, baǵalaýdyń basty talabyna aqshanyń kórkemdigi men ınnovasııalyq qaýipsizdik elementteriniń úılesimdigi jatady.
Keıingi on jylda teńgeniń úsh banknoty «Jyl banknotasy» atalymyn jeńip aldy. Bul oraıda elimizdiń tól aqshasy bul ataqty úsh jyl qatarynan ıelendi. Osylaısha, 2011 jyly IBNS nusqasy boıynsha Qazaqstan Táýelsizdiginiń 20 jyldyǵyna arnalǵan nomınaly 10000 teńgelik banknot jyldyń eń úzdik banknoty retinde tanyldy.
