«Basty áńgime arqaýyna aınalyp turǵan taqyryp, álemdik BAQ betterin 22 qarasha kúni keshke qaraı aralap kete barǵan jańalyq – Búkil dúnıejúzilik EKSPO-2017 kórmesiniń Qazaqstanda, onyń jas elordasy Astanada ótetindigi jóninde EHRO Halyqaralyq kórmeler bıýrosy Bas Assambleıasynyń Parıjdegi 152-sessııasynda osy uıymǵa múshe 161 memlekettiń jasyryn daýys berýi nátıjesinde sheshim qabyldanǵany...» – ótken jyldyń dál osy kúnderinde, 28 qarashada «Álemge áıgili» avtorlyq aıdarynyń aıasynda jarııalanǵan «EKSPO» atty maqalamyzdaǵy osy sózderdi qazir sál ózgertken kúıde, ıaǵnı «Basty áńgime arqaýyna aınalyp turǵan taqyryp, álemdik BAQ betterin 27 qarasha kúni keshke qaraı aralap kete barǵan jańalyq – Búkil dúnıejúzilik EKSPO-2020 kórmesiniń Birikken Arab Ámirlikterinde, onyń ataqty qalasy Dýbaıda ótetindigi jóninde EHRO Halyqaralyq kórmeler bıýrosy Bas Assambleıasynyń Parıjdegi 154-sessııasynda osy uıymǵa múshe 163 memlekettiń jasyryn daýys berýi nátıjesinde sheshim qabyldanǵany...» dep jazsa da jarap jatqandaı. Bul oqıǵanyń shyn máninde jahandyq jańalyq ekendigi anyq. Aldyńǵy kúnnen beri Internet saıttary «Pravo provestı EKSPO-2020 polýchıl Dýbaı», «EKSPO-2020» reshılı provodıt v Dýbae», «Ekaterınbýrg proıgral Dýbaıý», «Ekaterınbýrg Dýbaıý ne rovnıa», «Ekaterınbýrg ostalsıa bez EKSPO-2020» degen sııaqty sál ǵana qubylyp keletin uqsas taqyryptarǵa shúpirlep tur.
«Basty áńgime arqaýyna aınalyp turǵan taqyryp, álemdik BAQ betterin 22 qarasha kúni keshke qaraı aralap kete barǵan jańalyq – Búkil dúnıejúzilik EKSPO-2017 kórmesiniń Qazaqstanda, onyń jas elordasy Astanada ótetindigi jóninde EHRO Halyqaralyq kórmeler bıýrosy Bas Assambleıasynyń Parıjdegi 152-sessııasynda osy uıymǵa múshe 161 memlekettiń jasyryn daýys berýi nátıjesinde sheshim qabyldanǵany...» – ótken jyldyń dál osy kúnderinde, 28 qarashada «Álemge áıgili» avtorlyq aıdarynyń aıasynda jarııalanǵan «EKSPO» atty maqalamyzdaǵy osy sózderdi qazir sál ózgertken kúıde, ıaǵnı «Basty áńgime arqaýyna aınalyp turǵan taqyryp, álemdik BAQ betterin 27 qarasha kúni keshke qaraı aralap kete barǵan jańalyq – Búkil dúnıejúzilik EKSPO-2020 kórmesiniń Birikken Arab Ámirlikterinde, onyń ataqty qalasy Dýbaıda ótetindigi jóninde EHRO Halyqaralyq kórmeler bıýrosy Bas Assambleıasynyń Parıjdegi 154-sessııasynda osy uıymǵa múshe 163 memlekettiń jasyryn daýys berýi nátıjesinde sheshim qabyldanǵany...» dep jazsa da jarap jatqandaı. Bul oqıǵanyń shyn máninde jahandyq jańalyq ekendigi anyq. Aldyńǵy kúnnen beri Internet saıttary «Pravo provestı EKSPO-2020 polýchıl Dýbaı», «EKSPO-2020» reshılı provodıt v Dýbae», «Ekaterınbýrg proıgral Dýbaıý», «Ekaterınbýrg Dýbaıý ne rovnıa», «Ekaterınbýrg ostalsıa bez EKSPO-2020» degen sııaqty sál ǵana qubylyp keletin uqsas taqyryptarǵa shúpirlep tur.
Iá, EKSPO-2020-ny ótkizý jolyndaǵy álemdik báseke márege jetti. EHRO Halyqaralyq kórmeler bıýrosy Bas Assambleıasynyń álem astanasy dep áspetteletin ásem Parıjde ótken 154-sessııasyndaǵy jasyryn daýys berýde arab dúnıesiniń aıtýly qalasy Dýbaıdyń moıyny oq boıy ozyq turdy: úshinshi, sheshýshi týrda Dýbaı 116 daýys, Ekaterınbýrg 47 daýys aldy. Alǵashqy týrdan keıin daýys berýden Brazılııanyń San Paýlý qalasy, ekinshi týrdan keıin túriktiń Izmıri shyǵyp qalǵan bolatyn.
Reseı BAQ-tary Parıjdegi sheshimdi eldiń bedelbaǵasyn edáýir túsiretin jaı dep baǵalap otyr. Sibir óńirindegi eń iri qala Ekaterınbýrg EKSPO-2020 básekesine daıyndalýdaı-aq daıyndalǵan bolatyn. Qalanyń konkýrstyq usynymynda kórmege dep 500 gektar jer bólinetindigi aıtylǵan edi. Ekaterınbýrg jeńiske jete qalǵanda onda ótetin kórme alyp jatatyn aýqymy jaǵynan 2010 jylǵy Shanhaı kórmesinen keıingi ekinshi orynǵa shyǵar edi. Kórshi el jýrnalısteri EKSPO kórmesi Reseı jerinde áli kúnge bir de bir ret ótkizilmegenin, bul básekede jeńiske jetýge qalanyń qýatty ekonomıkasy da, el prezıdenti Vladımır Pýtınniń sheshýshi týrda daýys berý aldynda qatysýshylarǵa arnaǵan sózin aǵylshynsha jattap alǵany da, Parıjge Úkimet basshysy Dmıtrıı Medvedevtiń ózi barǵany da kómektespegenin jarysa jazyp jatyr.
Sverdlovsk oblysynyń gýbernatory Evgenıı Kýıvashevtiń: «Iá, EKSPO-2020-ny ótkizý quqy jolyndaǵy kúres óte aýyr boldy, biz laıyqty qarsylastan jeńildik. Áıtse de, bizdiń osynaý qıyn básekege qatysýymyzdyń ózi – naǵyz jeńis. Endi men Sverdlovsk oblysy men Ekaterınbýrgti búkil álemde tanıdy jáne qurmetteıdi, bizdiń belgili bir dárejede sapa belgimiz bar, munyń ózi eleýli jaı dep maqtanyshpen aıta alamyn», dep málimdeýi Búkil dúnıejúzilik kórmeni ótkizý quqyna ıe bolý turmaq, sol jolda básekelesýdiń ózi qandaılyq qurmet ekendigin aıshyqty asha alady. Ekaterınbýrgten Dýbaıdyń mereıi ústem bolýy zańdylyq ekenin daýys berýdiń nátıjesindegi aıqyn basymdylyq ta ańǵartyp tur. Buıyrtsa, bir oraıy kelgende Birikken Arab Ámirlikterine jýrnalıstik saparmen baryp, gazet oqyrmandaryna 2020 jyly dún-dúnıeniń týrısteri qazirgiden de kóbirek aǵylatyn qala, arab áleminiń kóz jaýyn alar jaýhary – Dýbaı týraly arnaıy áńgimelep qaıtatyn da bolarmyz.
Qazirshe myna jaıdy qadap aıtamyz: álemdik týrızm ortalyqtarynyń birine áldeqashan aınalǵan, qazirdiń ózinde halqynyń sany eki jarym mıllıonǵa jýyqtaǵan, 163 qabattan turatyn, bıiktigi... 828 metrlik Býrdj Halıfa sııaqty kók tiregen keremet – álemdegi eń záýlim ǵımarat sııaqty ǵajaıyptary aýyz ashqyzyp, kóz jumǵyzatyn Dýbaı syndy qalanyń ózi ótkizý jolynda talasyp-tartysatyn EKSPO kórmesiniń quqyn táýelsizdigin jarııalaǵanyna jıyrma eki jyl jańa tolyp jatqan jas memlekettiń tusaýkeseri ótkizilgenine on bes jyl jańa tolyp jatqan jas elordasynyń jeńip alýy – eldigimizdiń bıik bir belesi, halqymyzdyń tamasha tabysy, memleketti myǵymdandyryp, Arqa tósinde Astanadaı aıaýly qalany asqaqtatyp, álemge áıgili etken Elbasymyzdyń eren erliginiń arqasy. Bul berekeniń báriniń bastaýy osydan jıyrma eki jyl buryn, 1991 jylǵy 1 jeltoqsanda – elimiz búkilhalyqtyq saılaýda tuńǵysh ret óziniń tarıhı tańdaýyn jasaǵan, prezıdenttik bılik ınstıtýtynyń negizin shyndap qalap, órkenıetti álemniń kóshine qosylǵan kúnde – endi eki kúnnen keıin Tuńǵysh Prezıdent kúni retinde táýelsizdik tarıhynda ekinshi ret atalǵaly otyrǵan kúnde jatqanyn umytpaıyq, qolymyzda bardyń qadirine jeteıik, basymyzdaǵy baqtyń baǵasyn bileıik, ardaqty aǵaıyn. Memlekettiliktiń mereıli merekesi qutty bolsyn!
Saýytbek ABDRAHMANOV.
